Zondag 25/10/2020

Drie vragen

Hoe de puzzelstukjes in de aanslagencommissie stilaan op hun plaats vallen

Alain Lefèvre, de directeur van het crisiscentrum, benadrukte dat het niet zijn fout was dat de waarschuwingsmail naar de verkeerde mailbox was verzonden.Beeld Wouter Van Vooren

De aanslagencommissie is bijna klaar met haar eerste taak: het onderzoek naar de hulpverlening op 22 maart. Gisteren werd getracht de laatste vragen te beantwoorden - met wisselend succes.

1. Wie moest de MIVB inlichten over de evacuatie van de metro?

De federale politie

Het signaal om de metro te sluiten raakte pas 31 minuten na de beslissing van het crisiscentrum tot bij de vervoersmaatschappij MIVB. De commissie blijft al weken hangen bij de vraag waarom dit zo lang moest duren. De aanslag in Maalbeek voorkomen was allicht niet mogelijk, de zelfmoordterrorist zat al langer op metro, maar dan nog: 31 minuten is te lang.

Officieel moest de federale politie de beslissing van het crisiscentrum doorgeven aan de spoorwegpolitie. Waarop die het bericht dan weer moest doorgeven aan de leiding van de MIVB. Maar de mail van de federale politie naar de spoorwegpolitie werd veel te laat, pas 17 minuten na de beslissing van het crisiscentrum viel, verstuurd door de bevoegde dienst.

De mail was bovendien naar een verkeerde mailbox gezonden, waardoor hij niet meteen gelezen werd. Alain Lefèvre, de directeur van het crisiscentrum, benadrukte tijdens de vergadering gisteren dat dit niet zijn fout was. "Het crisiscentrum neemt alleen de strategische beslissingen. Daarna is het aan de bevoegde politiemensen om ze daadwerkelijk door te geven."

Er was nog een tweede gemiste kans om de MIVB sneller in te lichten over de evacuatie. Een kabinetsmedewerker van Brussels minister-president Rudy Vervoort (PS) in het crisiscentrum had een informeel contact met de topman van de MIVB. Bij de lockdown in november was hij de eerste die de MIVB waarschuwde over de aankomende sluiting van het metronet.

Waarom deed de kabinetsmedewerker, genaamd Jamil Araoud, dat op 22 maart dan niet? Op die vraag ging Lefèvre niet in. De kans lijkt klein dat Araoud wordt opgeroepen naar de commissie. Hij was niet verantwoordelijk voor de communicatie en is dus niet in fout. Voor de federale politie ligt dat anders. Die mag zich opmaken voor een scherpe ondervraging. Alle Vlaamse partijen zijn het erover eens dat er iets is misgelopen en willen de procedure aanpassen.

2. Waren er te weinig ziekenwagens beschikbaar na de aanslagen in Zaventem?

Neen

Nog voor de eerste zitting van de aanslagencommissie had staatssecretaris Cécile Jodogne (DéFI) beweerd dat de samenwerking tussen de Brusselse en de Vlaamse hulpdiensten slecht verliep. Waardoor er niet genoeg ziekenwagens naar de luchthaven werden gestuurd. De Brusselse brandweercommandant Tanguy du Bus zette die verklaring vorige maandag kracht bij.

De beschuldiging: herhaaldelijke vragen om meer ziekenwagens werden door de Leuvense noodcentrale geweigerd. Tijdens de vergadering gisteren kon Erik Engels, het hoofd van de centrale, dat alleen bevestigen. Maar hij had een reden klaar: de vraag voor meer ambulances moest van de 'Dir Med', die de medische leiding van de hulpoperatie heeft, komen en van niemand anders.

"Het gaat om een medicus van het militair hospitaal met veel ervaring. Hij was snel ter plaatse op de luchthaven. In alle medische noodplannen staat dat hij de leiding neemt en we hebben hem gevolgd", benadrukte Engels. "We kregen na de aanslagen allerlei aanvragen binnen, van een hele reeks mensen, maar we hielden ons aan de procedure die we kenden en vertrouwden."

Maar waren er dan ambulances te kort of niet? Het lijkt erop neer te komen dat de Dir Med een andere inschatting maakte dan de Brusselse brandweer. De eerste dacht minder ziekenwagens nodig te hebben om de slachtoffers te helpen. Wat ook speelde was dat de Dir Med een aantal ziekenwagens achter de hand hield voor eventuele andere aanslagen. Wat correct bleek.

Een leidinggevende voor alle nooddiensten - de ambulances en de brandweer - had allicht wel geholpen. "Ja, we hebben dat gemist", gaf Engels toe. In principe is de aanstelling van zo iemand mogelijk. In de verwarring meteen na de aanslagen is dat echter nooit formeel gebeurd. Engels: "Maar dan blijft het punt: er waren wél genoeg ziekenwagens in Zaventem."

3. Tegen wanneer wil de commissie haar eerste aanbevelingen leveren?

Begin juli

Het onderzoekswerk naar de hulpverlening op de dag van de aanslagen loopt stilaan op zijn eind. De voorbije weken zijn een twintigtal getuigen gehoord in het parlement. De twee aangeduide veiligheidsexperts Willy Bruggeman en Dirk Van Daele hebben ondertussen ook een eerste rapport klaar waarin ze de hulpverlening toetsen aan de voorgeschreven regels.

Op basis van het expertenrapport en het onderzoekswerk zal de commissie een eerste verslag met aanbevelingen uitwerken. Dit verslag wordt begin juli verwacht.

Nog voor het zomerreces willen de parlementsleden starten met het tweede thema van de commissie: de doorlichting van de betrokken politie- en veiligheidsdiensten. Hebben die blunders begaan of niet?

Het derde thema komt dan in de herfst aan bod: wat zijn de oorzaken van radicalisme. Het eindrapport wordt verwacht tegen het eind van het jaar.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234