Maandag 14/10/2019

Hoe de positie van Tom Meeuws onhoudbaar werd

Antwerps sp.a-voorzitter Tom Meeuws gaat ontslag nemen bij de linkse kartellijst Samen. Dat kondigt kopman Wouter Van Besien (Groen) aan. Een reconstructie.

Om 16 uur begint het te dagen bij Tom Meeuws: het zal hem niet meer lukken om recht te maken wat krom is. Het Laatste Nieuws heeft hem net gebeld voor een reactie op een nieuw artikel dat de krant 's anderendaags wil publiceren. Daarin duiken opnieuw omstreden facturen op uit Meeuws' periode als directeur van De Lijn in Antwerpen. Deze keer gaat het om 150.000 euro voor een pilootproject dat hij zonder overleg met zijn raad van bestuur zou hebben toegewezen aan een bevriende relatie: de voorzitter van Groen Senioren.

Meeuws neemt contact op met Wouter Van Besien, de kopman van Groen in Antwerpen en de lijsttrekker van de linkse lijst Samen. "Ik ga mijn ontslag voorleggen aan het partijbestuur", zegt Meeuws. Daarop zien de twee elkaar op het sp.a-secretariaat. Van Besien beseft dat het weinig zin heeft om Meeuws nog te proberen overtuigen. Bovendien wil hij hem ook niet tegenhouden: daarvoor blijkt het nieuwe rode gezicht in Antwerpen te veel bezwarende bagage mee te slepen. Doorzetten met Meeuws betekent de komende maanden in elk debat geconfronteerd worden met zijn banden met vastgoedmagnaten en het feit dat hij het als directeur bij De Lijn niet te nauw nam met de financiële regels.

"Het gaat om een persoonlijke beslissing van Tom, die we aanvaarden en respecteren", reageert een groene bron. "Hij heeft zelf de inschatting gemaakt dat zijn persoon te veel de aandacht zou afleiden van wat er echt toe doet: het project van Samen voor de stad Antwerpen. Ook binnen onze partij was die zorg aanwezig."

Verkapte facturen

's Ochtends hebben De Morgen, Het Laatste Nieuws en Dag Allemaal al bericht over hoe Meeuws als directeur bij De Lijn Antwerpen tussen 2013 en 2015 zijn boekje te buiten was gegaan met zijn uitgaven bij De Lijn. Uit nieuwe info blijkt dat hij facturen opdeelde in stukken om zo te ontsnappen aan de controle van de raad van bestuur. Daarnaast besteedde hij de opening van een tramlijn uit aan het Antwerpse cultuurhuis De Roma. Hij had daarvoor 549.000 euro veil. Zo'n 150.000 euro betaalde hij al nog voor het contract was afgesloten.

In een eerste reactie sluit Samen nog de rangen, want Van Besien wil niet dezelfde fout maken als eind november. Toen kwam Meeuws al een eerste keer in opspraak. In de nasleep van de affaire over 't Fornuis had Meeuws het stadsbestuur beschuldigd van te innige banden met projectontwikkelaar Land Invest, maar die aanval kwam als een boemerang terug. In De Tijd werden namelijk WhatsApp-berichten tussen hem en Land Invest gelekt. Het duurde vier dagen voordat Samen de rangen sloot. Vier dagen waarin N-VA flink kon doorbeuken.

Daarom laat Van Besien deze keer al in de voormiddag weten dat hij resoluut achter zijn rode luitenant blijft staan en laat hij weinig ruimte voor interpretatie. Het kartel Samen gaat door, mét Meeuws. De groene kopman doet daarbij een oproep voor een propere campagne: "Dit is niet het soort campagne dat wij willen. Laten we focussen op wat de inwoners van Antwerpen echt wakker houdt: gezonde lucht, veilig verkeer, betaalbaar wonen en veilige buurten." Daarmee lijkt de rel, misschien sneller dan verwacht, te gaan liggen.

Lekken

Maar tegen de avond is het duidelijk dat Meeuws dit niet meer te boven komt. Want terecht of niet: voor het grote publiek lijken de nieuwe onthullingen te bevestigen dat de socialist niet zuiver op de graat is. Eerst waren er de banden met de vastgoedmagnaten van Antwerpen, nu blijkt dat hij in de fout is gegaan met Vlaams overheidsgeld dat bestemd was voor bussen en trams. Voor een links politicus is die beeldvorming dodelijk. En dan komt Meeuws met zijn beslissing. Hij zal de Antwerpse afdeling om 20 uur inlichten.

Een uurtje vroeger, om 19 uur, blazen de Antwerpse groenen al verzamelen in het Groenhuis in de Statiestraat. Drie maanden geleden beklonken Groen en sp.a hier om de hoek nog hun samenwerking, nadat de twee partijcongressen hun akkoord hadden gegeven. Nu is er slecht nieuws. Het ontslag van Meeuws, die er zelf niet bij is, wordt gecommuniceerd. Weinig groenen reageren verrast. Niemand is echt geschokt.

Opmerkelijk: bijna op hetzelfde moment, om 19.01 uur, publiceert Gazet van Antwerpen de primeur over Meeuws' ontslag op haar website. Op dat moment heeft Meeuws zijn eigen partijbureau nog niet te woord kunnen staan. Dat doet een prominent lid van Samen vermoeden dat enkele groenen zijn ontslag bewust hebben gepusht en gelekt. "Het doel: Samen uit elkaar spelen." De groenen ontkennen, maar het is een feit dat de strapatsen van Meeuws al een tijdje moeilijk lagen. Niet iedereen in de partij staat achter het kartel. Ook opmerkelijk: anderhalf uur later blijkt de voorzitter van Tom Meeuws, John Crombez, compleet verrast in de studio van De afspraak. Bij het ter perse gaan zat het partijbureau van sp.a gisteravond nog steeds samen.

Oncomfortabele tweestrijd

Als het ontslag wordt bevestigd, is het nu aan Van Besien om Samen in zijn eentje te trekken. Politievrouw en politieke neofiet Jinnih Beels is tevreden met een ondersteunende rol. Het plan van de linkse oppositiepartijen om met een triumviraat de vesting van Antwerps burgemeester Bart De Wever (N-VA) te bestoken, ligt in duigen. Het wordt nu een tweestrijd tussen De Wever en Van Besien, iets waarbij die laatste zich een stuk minder comfortabel voelt. Maar nu moet het: Groen gelooft nog altijd dat het bij de lokale verkiezingen in oktober een historische kans heeft om de sjerp te grijpen in de grootste stad van Vlaanderen. "We leven nog, ook zonder Meeuws", klinkt het.

Wie Meeuws zou kunnen opvolgen is voorlopig niet duidelijk. Er staat bij sp.a een aantal oud-gedienden klaar, zoals Stephanie Van Houtven, Monica De Coninck, Kathleen Van Brempt en Yasmine Kherbache. Het is echter een publiek geheim dat deze kopstukken nog moeilijk door één deur kunnen. Net daarom werd Meeuws aangetrokken. Hij moest de oplossing worden voor sp.a in Antwerpen. De frisse nieuwkomer. Ironisch genoeg gaat net hij ten onder aan oude zonden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234