Maandag 14/10/2019

Hoe de nv Dump Het Afval Overal vijftien jaar lang kon doorgaan

Vijftien jaar lang dumpten Jules en Charles Van Gaeveren ongestoord afval in de grond waarop ze vervolgens huizen bouwden. Soms vlogen wat chemicaliën in de fik, maar shit happens. Vijftien jaar lang wist iedereen in Waasmunster en omstreken dat de Van Gaeverens systematisch het milieu aan het verzieken waren. Vijftien jaar lang keek het gemeentebestuur de andere kant op. Douglas De Coninck trachtte te begrijpen waarom.

Om vier uur 's ochtends waren sympathisanten in Vorselaar tot op de nok van het illegale huisje geklauterd. Het was 16 december 1997, acht dagen voor kerst. De beelden in de avondjournaals lieten zien hoe om negen uur de door rijkswachters geëscorteerde deurwaarder was gekomen en de actievoerders zich een na een van de nok af lieten praten. "Met oorverdovend gekraak beukten bulldozers de chalet van het echtpaar De Kok tegen de vlakte", berichtte een reporter van Het Belang van Limburg. "Peter De Kok keek zwijgzaam toe, terwijl hij zijn huilende vrouw troostend in zijn armen sloot."

Waar niemand bij stilstond, was wat er gebeurde met de restanten van het gesloopte huisje. Laat ons dat dan hier en nu onthullen. Het puin werd afgevoerd door een van de bedrijven van Jules Van Gaeveren, handelaar in sloopafval. Er zijn redenen om te denken dat hij het in Waasmunster of omstreken langs de oevers van de Durme heeft gestort of elders tussen de chemische troep in een illegale put heeft gegooid, waar het kon dienen als illegale fundering voor een net zo illegaal huisje als dat in Vorselaar.

"Ik denk niet dat er in België ooit zulke zware straffen zijn uitgesproken voor milieudelicten", zei advocaat Jan Ghysels dinsdag aan het eind van de twee uur durende voorleessessie voor de correctionele rechtbank in Dendermonde. Zijn cliënt wachtte niet tot rechter Freddy Troch klaar was met het debiteren van zijn vonnis. Jules Van Gaeveren (67) liep de zaal uit en riep: "De kleine man pakken ja, dát kunnen ze."

Hij werd veroordeeld tot twee jaar cel, waarvan de helft met uitstel, en een boete van 550.000 euro (idem). Zijn zoon Erik Van Gaeveren (39) kreeg zes maanden cel met uitstel en 27.500 euro boete (idem). Zoals het er nu naar uitziet, moet Van Gaeveren senior minstens voor een paar maanden naar de nor. "Ik heb dat nog niet meegemaakt", zegt de in milieurecht gespecialiseerde Jan Ghysels. "Dat iemand voor een milieudelict een celstraf krijgt." Beroep aantekenen is een optie - dat schort de straf op - maar het is niet zeker of de Gentse raadsheren inschikkelijker zullen zijn.

Rechter Freddy Troch, in zijn vonnis: "Bij Jules Van Gaeveren is niet alleen sprake van een zelden gezien en onvoorstelbaar gebrek aan respect voor het milieu, maar zelfs van een ware minachting voor de hele omgeving. Hij stortte waar het hem uitkwam met als enig motief plat winstbejag. Hij beschouwde zichzelf als een slachtoffer van de groenen. De ernst van de feiten, de vanzelfsprekendheid waarmee hij het milieu schade bleef berokkenen, de bedreiging en het gevaar, zijn egoïstische ingesteldheid en de brutaliteit waarmee hij de feiten pleegde noopten tot een strenge bestraffing."

Deze krantenpagina zou niet op de pers passen als we zelfs maar een poging zouden ondernemen om tot een volledige opsomming te komen van wat de rechtbank bewezen acht. Jules Van Gaeveren en zijn zoon Erik werden veroordeeld voor 84 inbreuken op de milieuwetgeving in Waasmunster, Hamme, Lokeren, Zele en Aalst tussen 1990 en 2002. Bij voorkeur in natuur- of agrarische gebieden. In de oeverloze opsomming van locaties en data vermeldde de aanklacht vooral bouwafval, maar ook 'asbestplaten', 'auto-onderdelen', 'autobanden', 'oude stookolietank', 'oude metalen', 'elektriciteitskabels', 'gesloopte voedersilo's', 'lege silicoonspuitbussen', 'afgedankte aanhangwagen' en 'diverse inerte afvalstoffen'...

Het strafdossier was 4.400 pagina's dik en telde zo'n 150 aangiften. Naast de vele sluikstortingen vermeldde het dossier ook nog veertien bouwovertredingen. De Van Gaeverens sloopten niet alleen huizen, ze bouwden er ook, zij het zelden met vergunning. Op 9 juni 1996 joeg Jules Van Gaeveren de Waasmunsterse politiecommissaris Jan Ketels van zijn erf. Want wat dacht die wel? Vaststellingen komen opstellen op zijn eigendom? Hij werd veroordeeld wegens smaad en het uiten van bedreigingen aan een wetsdienaar in uitoefening van zijn ambt.

Jules Van Gaeveren was ook geregeld op pad met vaten vol chemisch afval, zoals het erg giftige tolueen. Tenminste, dat was dan zo'n zeldzame keer dat een bewoner in het gebied genaamd 't Streek, aan de oever van de Durme, de moed bij elkaar raapte, ging kijken en op de man af vroeg: "Wat zijde gij aan het doen?" Een vergissing, zei Van Gaeveren. Die vaten lagen tijdelijk in die put. Drie dagen later lagen ze er nog en nog een dag later was de put dicht. De bewoner vertelde het aan de politie, die kwam kijken en stelde een pv op. End of story. Het Dendermondse parket kwam er nooit toe een bodemanalyse te laten verrichten. En dat is dan de zwakte van het dinsdag gevelde vonnis. De zaak berust uitsluitend op visuele waarnemingen, op een megacollectie van pv's. Gaan boren om te zien wat daar ondergronds allemaal zit, is iets waar de Ovam pas heel onlangs mee is begonnen.

"De politie was altijd bang voor Van Gaeveren", zegt een bewoner. "Hij is schatrijk (zijn vermogen wordt geschat op 7 miljoen euro, ddc). In de lokale politiek heeft hij veel invloed. Hij bezit ontzaglijk veel gronden in de streek en vindt dat hij alleen te beslissen heeft wat daarop gebeurt."

Een andere bewoner, even erg gesteld op anonimiteit: "De Van Gaeverens waren oorspronkelijk boeren. Na de oorlog waren zij de eersten met een tractor. De toenmalige burgemeester wou de landingsbaan van het vliegveld van de Duitsers in de oorlog weg. Vanwege hun tractor kregen de Van Gaeverens de opdracht. Op die ene ervaring hebben ze hun hele imperium gebouwd. In plaats van op grond te telen zijn ze grond gaan telen. Hoe strenger de milieuwetgeving werd, hoe beter voor hen. Vroeger stortte iedereen zo'n beetje overal sloopafval. Zij bleven het doen en prezen zo al hun concurrenten uit de markt. Om een vrachtwagen vol afbraakmateriaal op een werf op te halen rekenden ze 150 euro aan. Het afval dumpten ze in een put waar ze het equivalent aan goede landbouwgrond uit schepten. Die verkochten ze dan weer voor 150 euro. Op topdagen reden 60 camions heen en weer. Reken maar uit."

De wijk Maretak, donderdagnamiddag. Voor een van de zes identieke prefab-huisjes heeft iemand een minuscuul bordje in de voortuin gezet: 'Verboden te storten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234