Zaterdag 08/08/2020

Hoe de nv Dump Het Afval Overal vijftien jaar lang kon doorgaan

'Ja, Jules koopt wel eens een fleske wijn en komt soms eten', zegt SP.A-schepen-wijnhandelaar-restauranthouder Eric Van Mele. 'Maar dat belet niet dat ik mijn job altijd naar eer en geweten heb gedaan'

Het lijkt de opperste daad van verzet te zijn, hier. De hele verkaveling, pal naast een gelijknamig privé-domein met weekendhuisjes, is eigendom van Jules Van Gaeveren, die de huizen ook verhuurt. Zo te horen komt daar een hoop administratie bij kijken, want zijn huurders verhuizen om de haverklap. Ze klagen over vocht en stank en slaan allemaal consequent de voordeur voor ons dicht: "We hebben al genoeg problemen, mijnheer."

Over deze wijk aan de groene rand van Waasmunster gaat het deeldossier DE 66.74.197/2000. Er zitten negen aangiften in van bewoners die begin 2000 de politie alarmeerden over "vijftig" tot "zeventig" vrachtwagens vol puin en "brandend afval" dat in pas gegraven putten werd gegooid. Zowel een bewoner als de politie maakte foto's en die zitten in het strafdossier. Op de foto's zijn bruine plassen te zien zijn en iets wat doet denken aan wat je krijgt als je het verkeerde chemische product met het andere verkeerde in contact brengt. Zelfontbranding.

Op 31 maart 2000 laat burgemeester Eric Van Mele (SP.A) de werf stilleggen. Voor even maar. Jules Van Gaeveren verzekert dat hij alles netjes heeft opgeruimd. Er zit niks giftigs in de grond, zweert hij, alleen "grond". Na een paar weken kan hij weer aan de slag. De bouw van de zes villaatjes gaat gewoon door, ook al valt volgens de Dendermondse substituut Guy Van Waesberghe niet uit te sluiten dat hier woningen worden gebouwd op een gifstort. Hij wil graag het standpunt van de gemeente kennen.

Het dossier laat zien hoe de magistraat in zijn pc een standaardbrief heeft klaarzitten die hij tientallen keren opnieuw laat uitprinten. Hij hoeft enkel de datum te wijzigen: 'Mijnheer de burgemeester. Ik heb de eer u een kopie over te maken van mijn dringende verzoeken om advies en eventuele herstelvorderingen van uw schepencollege (...). Ondanks mijn herhaalde herinneringen, met vermelding van het dringend karakter, mocht mijn ambt nog geen antwoord ontvangen. Het is u bekend dat deze dossiers deel uitmaken van één complex dossier waarbij strafvervolgingen zich opdringen. De vooruitgang van deze strafprocedure wordt evenwel gehinderd door het uitblijven van enig gevolg aan voormelde verzoeken.'

Of het nu gaat om het mogelijke gifstort in de wijk Maretak, de oever van de Durme of de zovele andere plaatsen waar de Van Gaeverens rotzooi in de grond stopten, er komt zelden of nooit een antwoord. Hoewel de plattegrond van Waasmunster vol zwarte stippen staat en de sanering van al die terreinen ook de generatie na ons nog kopbrekens dreigt te bezorgen, ziet het gemeentebestuur ook nooit aanleiding om zich burgerlijke partij te stellen. Burgerlijke partij stellen, dat is wat je als burger of overheid doet als je schade is berokkend door een misdrijf. Het is je enige kans om je schade te verhalen op de dader.

Waarom deed u het niet?

Eric Van Mele (nu schepen): "Oké, we hebben ons geen burgerlijke partij gesteld, maar de gemeentepolitie heeft wel pv's opgesteld. En ik kan toch zeggen dat ik als burgemeester de werken aan de Maretak heb laten stilleggen."

Mooi, maar waarom beantwoordde u de brieven van het parket nooit?

"Nooit? Dat is veel gezegd."

Voor de zaak-Maretak alleen stuurde het parket zes keer een herinneringsbrief.

"We hadden hier op het gemeentehuis maar twee mensen en die verdronken in het werk. Intussen zijn het er wel drie, dus naar de toekomst toe zal zich zoiets niet meer voordoen. Het is ook zo dat wij die pv's over sluikstorten van het parket niet kregen."

Iedereen in Waasmunster wist wat er gebeurde, u als burgervader niet?

"Wij houden ons alleen bezig met stedenbouwkundige aspecten: bouwovertredingen en zo. Daar kregen we wel de pv's van. En nadat die klachten over de wijk Maretak zijn gekomen, is er een proces-verbaal van vaststelling gekomen van de Arohm (administratie ruimtelijke ordening, ddc). Die meldde dat de bevoegde ambtenaar had vastgesteld dat het afval was ontruimd en alles weer in orde was."

Dat is waar, en tegelijk ook niet. Het strafdossier laat in deze één Arohm-tussenkomst zien, van Marieke Kindt, gewestelijk stedenbouwkundig inspecteur bij de Arohm in Oost-Vlaanderen. Haar brief aan het parket dateert van 2001 en heeft geen betrekking op bruine plassen of brandend chemisch spul, maar over een nieuwe put en een nieuwe kolonne vrachtwagens waarmee Van Gaeveren begin maart 2001, een jaar later, daar allerlei rotzooi in heeft gedumpt.

Opnieuw zijn de werken stilgelegd, maar op 21 mei 2001 stuurt Marieke Kindt deze brief naar het parket: 'Ik heb de eer u ingesloten een pv over te maken waarbij vastgesteld werd dat herstel in de oorspronkelijke staat werd uitgevoerd. Derhalve dient hier geen vergelijk meer toegepast te worden en kan dit dossier als afgehandeld beschouwd worden.'

Het bijgevoegde pv dateert van 18 mei 2001 en is opgesteld door Arohm-stedenbouwkundige Rik Van den Abeele. Hij is de man van de 'buitendienst'. Hij is in de wijk Maretak zelf gaan kijken en attesteert: 'Ik verklaar in de uitoefening van mijn functie te hebben vastgesteld dat (...) het herstel van de plaats in de oorspronkelijke staat is geschied. Alle steenbrokken en bouwafval werden uit de put verwijderd.'

Hebt u het nieuws zo'n beetje gevolgd, deze week?

Rik Van den Abeele: "Ja, de Van Gaeverens zijn veroordeeld."

Onder meer wegens het storten van afval op een locatie waarover u rapporteerde dat alles in orde was.

"Ik heb nooit gezegd dat 'alles' in orde was. Hier is een misverstand in het spel. Men heeft mij naar de Maretak gestuurd om één specifiek perceel (sectie A, 720 a, ddc) te controleren. Daar kon ik enkel vaststellen dat het eerder gesignaleerde afval was verdwenen."

Er waren nog vijf andere percelen.

"Daar heb ik niet naar gekeken. Dat was mijn opdracht niet."

Het gemeentebestuur zegt: 'Arohm zei dat alles in orde was, en dus was ook voor ons alles in orde.'

"Dat is dan hun interpretatie."

Zelfde reactie bij Marieke Kindt. "Wij houden ons bezig met Stedenbouw", zegt zij. "Voor leefmilieu is er een andere administratie. Het referentienummer van mijn brief vermeldde duidelijk de kadastrale gegevens. Het ging over één welbepaalde put. Als iemand mijn brief gebruikte om te concluderen dat 'alles' in orde was, is dat zijn verantwoordelijkheid, niet de onze."

In een van de dossiers die tegen de Van Gaeverens zijn aangelegd steekt wat interne communicatie van de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (Ovam). Zoals deze nota van een ambtenaar aan een ondergeschikte: 'De in twist verkerende broeders Jules en Charles Van Gaeveren terroriseren het Waasland met hun (in 't beste geval) bouw- en sloopafval. Je hebt wat mij betreft carte blanche om hen het leven zo zuur mogelijk te maken. Hen pakken zal niet makkelijk zijn.' Wat verderop in de nota is sprake van '...blijkbaar politieke tussenkomst'.

Ervan uitgaande dat ook Waasmunster binnen de perimeters van de rechtsstaat ligt, is het moeilijk te vatten. Enkele primitieve grondboeren zouden vijftien jaar lang staffeloos alle mogelijke milieuwetten mogen overtreden, politieagenten bedreigen en de ene bouwovertreding na de andere begaan? "Die mannen zitten zo in elkaar", zegt schepen Eric Van Mele. "Zij leven nog in een ander tijdperk, van voor er sprake was van milieuwetgeving. Ze waren onverbeterlijk, deden maar verder, stortten hier en bouwden daar. Problemen werden achteraf geregeld."

Zelf was Van Mele ooit aan de zijde van de vzw Durme indiener van allerlei klachten bij de Raad van State tegen die andere grootgrondbezitter in Waasmunster, Jan De Clerck. Dat was in de tijd, vroege jaren negentig, dat hij op het kabinet van milieuminister Norbert De Batselier (SP.A) werkte (en later dat van Jan Peeters). Bij de vzw Durme moeten ze Van Mele niet echt meer. Zijn echtgenote is zaakvoerster van wijnhandel Den Druivelaar en hij heeft ook een restaurant aan De Heide. "Ja, Jules koopt wel eens een fleske wijn en komt soms eten", pareert hij. "Maar dat belet niet dat ik mijn job altijd naar eer en geweten heb gedaan."

Niet iedereen is daarvan overtuigd. Op 20 mei 2003 is daar een zoveelste herinneringsbrief van subsituut Van Waesberghe ('uiterst dringend'), vanwege een zoveelste illegale bezigheid van Jules Van Gaeveren, nu aan de Rodenbries, vlak bij het protserige fermetteachtige kasteel Ten Roden, dat hij zelf bouwde en bewoont. Op 10 juni 2003 antwoordt Van Mele, nu als schepen van Ruimtelijke Ordening, aan het parket dat de zaak mag worden vergeten. 'De feiten kunnen geregulariseerd worden.'

In het dossier zit een brief met dezelfde datum, eveneens ondertekend door Van Mele ('in naam van de burgemeester') en gericht aan Jules Van Gaeveren. '... met verzoek om een regularisatiedossier in te dienen'. Dat lijkt sterk op wat sommigen een politieke tussenkomst zouden durven noemen.

Eric Van Mele is in Waasmunster heus niet de enige politicus die liever de andere kant op keek. Een jaar geleden werd duidelijk dat dat proces, waarvan altijd was gedacht dat het er nooit zou komen, er toch zou komen. Ook huidig burgemeester Rik Daelman (VLD) zag geen reden om zich burgerlijke partij te stellen.

Marieke Kindt, de ambtenaar bij de Arohm, is een bekende figuur binnen de socialistische vrouwenbeweging. Ze is tevens de partner van Mark Cromheecke, een ex-kabinetslid van vice-premier Johan Vande Lanotte (SP.A). Cromheecke is afdelingshoofd op de dienst Stedenbouw en Ruimtelijke Ordening van de provincie Oost-Vlaanderen. Zijn feitelijke baas daar is bestendig gedeputeerde Frans Van Gaeveren (VLD) uit Hamme. Die is bevoegd voor Stedenbouw. Frans is een neef van Jules en Charles Van Gaeveren. "Dit behoort tot mijn privé-leven en heeft hier niets mee te maken", zegt Marieke Kindt. "Ik werk hier pas sinds 2000, mijn vriend zit sinds januari 2001 bij de provincie. Hoe kan men mij of mijn vriend dan aanwijzen als verantwoordelijken voor het feit dat de Van Gaeverens vijftien jaar lang konden voortdoen?"

Gedeputeerde Frans Van Gaeveren snapt niet om wat voor reden De Morgen hem in deze op een zo drukke vrijdagnamiddag lastig valt. "Dat zijn mijn neven, ja, ik ken Jules en Charles goed. Uiteraard. Maar de inhoud van de strafdossiers ken ik niet. Ik volg dat allemaal maar via de pers."

U bent VLD-politicus, bevoegd voor Stedenbouw. U woont in het rampgebied Hamme.

Frans Van Gaeveren: "Ja, en dan?"

U merkte niets?

"Ik denk dat u voor informatie beter naar het parket belt, of naar de gemeente."

Op 9 november 2004 werd voor de correctionele rechtbank in Dendermonde een tweede proces-Van Gaeveren ingeleid. Dit keer was de hoofdbeklaagde Charles Van Gaeveren (72), de broer van Jules. Hij staat samen met zonen Geert (43) en François (40) terecht. Hoewel Charles en Jules precies hetzelfde doen, zijn ze niet langer on speaking terms. Familieruzie. Ze beconcurreerden elkaar.

De aanklacht tegen Charles laat zich lezen als een kopie van de vorige. De feiten dateren van 1989 tot 2004, en opnieuw is het een eindeloze lijst van data en locaties in natuur- en kwetsbare gebieden Hamme en Waasmunster. In de ondergrond zit vooral sloopafval, maar ook 'asbest', '1 oud voertuig', 'zink- en kachelbuizen', 'diverse inerte afvalstoffen', 'afvalolie', 'stookolietanks', 'PVC-vaten', 'chemicaliën', 'metalen opslagtank', 'autobanden', 'metalen' 'olievaten', 'asbestbrokken'...

Toch is er één verschil, merkt Eric Van Mele op: "Tegen Charles heeft de gemeente zich wél burgerlijke partij gesteld. Omdat dat dossier nog ernstiger is." Daarnaast stelden ook de gemeenten Hamme en Dendermonde, Arohm, de vogelbescherming en de eigenaar van een aanpalende bedrijf zich burgerlijke partij. In 1990 sloot ook de Ovam zich bij de procedure aan, maar vreemd genoeg trok die administratie zich achteraf terug.

Volgende maand, op 15 maart, worden de pleidooien gehouden. En dan is het ook voor Charles Van Gaeveren bang afwachten op het vonnis van Freddy Troch. Volgens de officiële communicatie is het puur toeval dat beide al vijftien jaar aanslepende zaken vrijwel gelijktijdig werden ingeleid. "Welnee", zegt een insider op het parket in Dendermonde. "Subsituut Van Waesberghe is sinds kort met pensioen. Naarmate die datum naderde, verhoogde de druk vanuit het parket-generaal in Gent om te stoppen met het opstapelen van pv's en de zaak eindelijk eens voor de rechtbank te brengen."

Zodra het zover was, vaarde Van Waesberghe in zijn requisitoor scherp uit naar alle diensten die al die jaren niet of veel te laat op zijn herinneringsbrieven reageerden: de gemeente, de Ovam, de Ahrom... En dat, zei hij, was de reden waarom het allemaal zo lang had aangesleept. Tegen Jules Van Gaeveren eiste Van Waesberghe geen celstraf. Ook in dat opzicht is het vonnis van Troch uniek: het gebeurt haast nooit dat een rechter strenger straft dan het openbaar ministerie eist.

Al die jaren was het vooral de vzw Durme die zich erover beklaagde dat het parket telkens weer naliet om bodemanalyses te bevelen op plaatsen waar omwonenden een der Van Gaeverens naast sloopafval ook chemische smurrie in de grond zagen mikken. De vzw Durme ontwaarde daarin een bijkomende indicatie over duistere krachten die de Van Gaeverens de hand boven het hoofd zouden houden.

Dinsdag waren het dan plots advocaten Jan Ghysels en Hans van Dooren die zich daar druk over maakten. "Jamaar, het is niet mijn cliënt die moet bewijzen dat hij iets niet in de grond zit", zei Ghysels. "Het is aan het parket om te bewijzen dat hij dat wel heeft gedaan."

Het ziet er nu naar uit dat er weinig anders op zit dan beroep aan te tekenen, want Troch legde Jules en Erik Van Gaeveren de verplichting op om binnen het jaar alle in het vonnis vermelde locaties te saneren. Dat wil zeggen: de rotzooi opgraven en naar een erkende stortplaats overbrengen. Een van de Van Gaeverens liet zich in een onbewaakt moment al ontvallen dat dat niet realistisch is: "Dat is drie jaar werk. Minstens."

On the record krijg je van de Van Gaeverens weinig te horen, behalve van zoon Erik. "De fout zit bij het gerecht", vindt hij. "Ik heb heel mijn leven dag en nacht gewerkt. Ik heb voor 200 miljoen (frank, ddc) leningen uitstaan bij de bank. Straks gaat onze firma nog failliet. Is het dat wat ze willen? Vijftien jaar geleden deed iedereen wat wij doen. Wij zijn nu eenmaal een afbraakfirma en rijden rond met sloopmateriaal. Nu zijn wij vragende partij voor bodemonderzoeken, waar men maar wil. Ook in de Maretak, ja. Men zal zien: daar zit alleen zand in de grond."

In Waasmunster leefde deze week het gevoel dat recht gesproken is en Jules Van Gaeveren nu wel twee keer zal nadenken voor hij nog eens afval gaat dumpen of wat anders illegaals gaat doen in een natuurgebied. Doordat de helft van zijn straf is uitgesproken 'met uitstel', riskeert hij bij de eerstvolgende betrapping voor twee jaar effectief achter de tralies te vliegen. De Jules zal het nu wel niet meer doen, zo werd algemeen gedacht.

Gisteren stond er een piepklein berichtje in Het Laatste Nieuws, in de editie Waasland: 'Woensdag werd tegen Jules V.G. een bouwmisdrijf opgesteld in de Bollewijk in Waasmunster. De man had zonder toelating een perceel ontbost.' Woensdag. Eén dag na het vonnis. De initialen V.G. staan wel degelijk voor Van Gaeveren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234