Woensdag 16/10/2019

catalaans referendum

Hoe de Catalaanse referendumskwestie families verscheurt

Beeld REUTERS

De Catalaanse onafhankelijkheidskwestie verdeelt vriendengroepen, bedrijven en hele families. Ook in de familie van hoteleigenaresse Maria Dolores in Barcelona wordt er verschillend over gedacht.

"Dit klinkt mij als 'Venezuela' in de oren. Dat van 'alles voor het vaderland'. Maar wie betaalt daar uiteindelijk de rekening voor?", vraagt Maria Dolores (44) vol ongeloof via de telefoon aan haar accountant in het hotel dat zij bestiert in hartje Barcelona. Ondanks alle onrust in Catalonië na het onafhankelijkheidsreferendum valt het gelukkig mee met de annuleringen, constateert de geboren Catalaanse even later.

Maar ze is er niet gerust op dat dit zo blijft, wanneer de regiopresident vanavond het Catalaanse parlement toespreekt en, zoals zij vreest, eenzijdig de onafhankelijkheid uitroept. "Ik ben bang", geeft zij onomwonden toe, nadat zij met haar financiële man heeft overlegd over de vraag of ze de bedrijfsrekening buiten Catalonië kan stallen, nu grote bedrijven in rap tempo hun hoofdkantoren verplaatsen. Ze wacht toch nog even af. Dolores denkt, en hoopt, dat Madrid na een eventuele onafhankelijkheidsverklaring de regio direct aan banden legt wat voor rust moet zorgen. Al is dit verre van zeker nu separatisten hebben opgeroepen zich morgen en masse voor het parlement te verzamelen.

De onafhankelijkheid zorgt voor verdeeldheid onder de Catalanen. Met massabetogingen van voor- en tegenstanders wordt de kwestie steeds meer op de spits gedreven. Dolores, merkt het op de zaak en binnen haar eigen vrienden- en familiekring. Haar twee zussen zijn nota bene met een 'indepe' (voorstanders van onafhankelijkheid, red.) getrouwd. Terwijl een van haar broers ook een regelrechte separatist is.

Vanuit de Dominicaanse Republiek, waar hij voor zaken zit, voeren zij op Whatsapp felle discussies. "Ik vroeg hem waarom waarom zelfs het bedrijf van de vicepresident van het ANC (separatistische burgerorganisatie) naar Madrid is vertrokken, maar hij ontwijkt de vraag gewoon!", zegt Dolores. "Hij zegt dat alles goedkomt."

Onder het hotel heeft Dolores ook een bar die al ruim tachtig jaar in de familie zit. Ook daar bepaalt het onafhankelijkheidsdebat al weken het gesprek van de dag. Met manager Abel Zambrano (35) ligt ze constant overhoop. De geboren Ecuadoriaan kwam zeventien jaar geleden naar Catalonië en transformeerde tot een hartstochtelijke separatist die vloeiend Catalaans spreekt en schrijft.

"Als je ergens nieuw bent moet je integreren", zegt Zambrano beslist bij de bar. "Catalonië heeft mij opgenomen. De cultuur is enorm rijk en wij hebben een krachtige economie". Zambrano ziet de onafhankelijkheid dan ook vol vertrouwen tegemoet. Hij meent dat zijn baas Dolores haar informatie uit gekleurde bronnen verneemt. "De toeristen blijven gewoon komen. Wij moeten ons niet bang laten maken."

Dolores kan de 'mantra's' van de separatisten ondertussen bijna niet meer aanhoren. De economische crisis in Spanje is volgens haar de grote boosdoener die de onafhankelijken vleugels gaf. De door corruptie-aantijgingen geplaagde centrumpartij Convèrgenica i Unió van Jordi Pujol en later Artur Mas, waar zij altijd trouw op stemde, kapitaliseerde dit sentiment op listige wijze, zo zet zij uiteen.

"Iedereen heeft hier gemengde voorouders. Zelfs Puigdemont", zegt Dolores schamper. De Andalusische trekjes zijn overigens goed in haar eigen gelaat zichtbaar. Haar moeder komt uit Sevilla. Terwijl de familie van haar vaders kant al generaties lang Catalaans is. Haar opa was zelfs een echte separatist, uit de tijd dat er nog schande werd gesproken als een Catalaan het aanlegde met iemand van buiten.

Ook toen zij in een hogere middenklasse gezin in de jaren zeventig opgroeide in de welvarende stad Sant Cugat del Vallès - Spanje maakte de transformatie naar democratie door- was er op haar nationalistische eliteschool al een diepe kloof zichtbaar tussen de 'echte Catalanen' en de 'andere Catalanen' met voorouders van elders. "Ze noemden ons 'Charnegos'. Ik kwam vaak huilend thuis en uiteindelijk ben ik zelfs naar een andere school gegaan."

Nu klinkt het vanuit Madrid dat de Catalaanse separatisten de regio echt uit elkaar rijten en burgers tegen elkaar opzetten. Het doet denken aan de verhalen uit de Burgeroorlog (1936-1939) waar hele families vanwege ideologie opeens lijnrecht tegenover elkaar kwamen te staan.

Zover is het volgens Maria Dolores in Catalonië nog niet, maar veel scheelt het niet. Hoewel de discussies in haar bar en in de familie fel zijn, is er volgens haar nog geen onherstelbare schade aangericht.

"Maar wie weet wat er gebeurt als de situatie echt uit de hand loopt", zegt zij gelaten. "Iedereen wacht nu af."

Verzet bij Catalaanse Volkspartij tegen afscheiding

Regiopresident Puigdemont hoeft van Xavier García Albiol, leider van de Catalaanse Volkspartij, niet aan te komen met wat voor onafhankelijkheidsverklaring dan ook. "Als hij een symbolische verklaring aflegt vinden wij óók dat de regering moet ingrijpen", liet hij gisteren weten aan Trouw. "Wij accepteren geen nuanceringen of verfraaiing van dit project dat Catalonië wil laten breken met de rest van Spanje." De Catalaanse pendant van de conservatieve regeringspartij van premier Rajoy, voert fel oppositie tegen de separatistische regioregering. Toch gaat García Albiol vandaag naar het Catalaanse parlement om de toespraak aan te horen, al hoopt hij dat de regiopresident dan zal aankondigen zijn plannen te staken. Toen er over de afscheidingswetgeving werd gestemd verliet García Albiol met andere leden van de oppositie uit protest de zaal, terwijl zij Spaanse en Catalaanse vlaggen achterlieten op de zetels. Protesteren buiten het debat om is hij ditmaal naar eigen zeggen niet van plan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234