Donderdag 21/01/2021

Luchtvervuiling

Hoe burgers luchtkwaliteit willen afdwingen voor de rechtbank

Smog boven Brussel.Beeld Tim Dirven

Het Brussels Gewest wordt voor de rechter gesleept omdat het niet genoeg doet aan de luchtkwaliteit in de stad. De eisende partij: 5 Brusselaars en een milieu-organisatie. David tegen Goliath, maar toch niet helemaal. In Düsseldorf vaardigde de rechter vorige week een dieselverbod uit in een gelijkaardige zaak.

Het gaat niet goed met onze lucht. Fijn stof, zwaveldioxide, stikstofoxide, stikstofdioxide en zwevende deeltjes: we krijgen het met elke ademteug binnen. Qua luchtkwaliteit bengelt België helemaal onderaan de Europese ranking. De hoofdstad is daarvan de exponent. De Europese Commissie stelde het Brussels Gewest eerder dit jaar al in gebreke omdat het de Europese normen niet haalt. En die normen liggen dan nog een stuk onder de aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Bovendien zijn de gevolgen van die slechte luchtkwaliteit niet te onderschatten. Een VN-rapport van vorig jaar concludeerde dat een Belg die in een stad woont, tot een jaar vroeger sterft dan een landgenoot die thuis wel schone lucht inademt.

Foute boel, met andere woorden, temeer omdat het Brussels Gewest daar te weinig tegen doet. Dat vinden toch vijf bezorgde Brusselaars die nu naar de rechter stappen. “Brussel zit al zes jaar boven de Europese luchtkwaliteitsnormen. Zo kan het echt niet verder”, zegt Lies Craeynest, een van de Brusselaars die deze rechtszaak aanspannen. “We begonnen met een petitie, zo’n jaar geleden. We verzamelden 5.000 handtekeningen en gaven die af aan het Gewest. Dat antwoordde met enkele formele brieven, maar de boodschap kwam niet aan. Dat zie je meteen aan het Lucht-Klimaat-Energieplan dat de Brusselse regering in juni goedkeurde. Een totaal gebrek aan ambitie. Europa heeft regels opgesteld, Brussel moet zich daaraan houden. Als het via de gewone weg niet kan, dan moeten we naar andere wapens grijpen.”

Die nieuwe aanval wordt dus voor de rechtbank ingezet. Daarvoor bundelen de bezorgde Brusselaars de krachten met Client Earth, een Europese milieuorganisatie die de voorbije jaren gelijkaardige rechtszaken aanspande tegen overheden in Duitsland, Nederland, Tsjechië en het Verenigd Koninkrijk. “Dit is geen symbolische actie”, zegt Ugo Taddei van Client Earth. “Iedereen heeft het recht om schone lucht in te ademen. In Brussel wordt ons dat recht ontnomen. We willen een ernstig plan, met ernstige maatregelen, studiewerk rond de impact ervan en een duidelijke timing.”

Vijf burgers en een milieu-organisatie nemen dus de handschoen op tegen het Brusselse Gewest. Dat klinkt als een moderne variant op David versus Goliath. Maar net zoals in dat Bijbels verhaal, kan ook hier de underdog winnen. In Düsseldorf, een dikke week geleden, gaf een rechter de burgers gelijk. Hij oordeelde dat de overheid niet genoeg deed voor de luchtkwaliteit. Hij vaardigde een dieselverbod uit voor de hele stad. Dat moet ten laatste op 1 januari 2018 van kracht zijn.

De Brusselse minister voor Leefmilieu Céline Fremault (Cdh) is dus gewaarschuwd. Na de ingebrekestelling van de Europese Commissie stappen nu ook burgers naar de rechtbank tegen het milieubeleid. “Luchtkwaliteit is een work in progress”, verdedigt Fremault zich. “Er komt een lage-emissiezone over de 19 Brusselse gemeenten. Dat keurde de regering al goed. Daardoor zal de luchtkwaliteit snel verbeteren, maar de invoering kost een beetje tijd. Al begrijp ik de ongerustheid. Dit is een essentiële uitdaging voor de gezondheid van de Brusselaars.”

De zaak ligt nu dus in handen van het gerecht. Binnen zo’n anderhalf jaar kennen we de uitkomst. Al dromen bezorgde hoofdstedelingen nu al van een Düsseldorfse uitspraak.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234