Donderdag 20/01/2022

Voor u uitgelegdCorona

Hoe besmettelijk is de werkplek? Alvast meer dan de werkgevers beweren

null Beeld © Stefaan Temmerman
Beeld © Stefaan Temmerman

De federale regering wil vier dagen per week thuiswerken verplichten. Terwijl bedrijven steigeren bij het woord ‘verplichting’ – en Voka creatief rekenwerk gebruikt om het tegen te houden – zal het ook voor werknemers niet zo makkelijk zijn.

Yannick Verberckmoes

De kans is groot dat uw keukentafel ook een beetje uw kantoor geworden is, waar de laptop ’s avonds weer plaats moet maken voor borden en bestek. Door corona is het telewerken perfect ingeburgerd. Wat vroeger een gunst was voor sommige werknemers, is nu een gewoonte bij allemaal.

Op het Overlegcomité zal de federale regering er woensdag voor pleiten om iedereen verplicht vier dagen thuis te doen werken. Omdat werknemers het tijdens de eerste golven voortdurend hebben gedaan, zou dat een koud kunstje moeten zijn. Maar volgens Voka, het VBO, Unizo en de Boerenbond is die verplichting een brug te ver.

“We roepen nu al op tot maximaal thuiswerk”, zegt Voka-woordvoerder Eric Laureys. “Maar we zijn tegen een verplichting omdat er dan ook controles komen. Toen telewerk een aantal maanden geleden nog verplicht was, moesten bedrijven het ook met een tool registreren. Een verplichting brengt dus sowieso gedoe en paperasserij met zich mee.”

Eén procent

Volgens Laureys is er geen enkele basis om van de bedrijven zo’n inspanning te vragen, als “maar 1 procent van de besmettingen” zich op de werkvloer voordoet. Maar Voka springt nogal creatief om met de cijfers van Sciensano om die stelling te onderbouwen.

De werkgeversorganisatie baseert zich op het clusteronderzoek. Als er minstens twee covidgevallen aan elkaar gelinkt zijn op één plek, spreekt Sciensano van een cluster. Voka baseert zich op de laatste cijfers die ook de scholen in rekening nemen, cijfers die gaan over de week voor de herfstvakantie.

Wie die cijfers erop naslaat, ziet dat 17,7 procent van de actieve clusters op de werkplaats werd gemeld, dus niet 1 procent. Voka komt aan zijn percentage door het aantal bevestigde gevallen in clusters op de werkplaats (630) te delen door het totale aantal coronagevallen in die week (54.451). Ergo: 1 procent. Alleen die gevallen zijn met zekerheid aan de werkplaats toe te schrijven, aldus de organisatie.

Volgens statisticus Bart Mesuere (UGent) slaat dat nergens op. “Dat clusteronderzoek gaat maar over een fractie van de besmettingen”, zegt Mesuere. “Van veel besmettingen weten we gewoon niet waar ze plaatsvinden. De clustercijfers dan gaan vergelijken met het totaalaantal lijkt me dan ook zeer moeilijk.”

Lees ook

Het laatste coronanieuws in onze liveblog

Als contacttracers besmette personen opbellen, dan geeft volgens de recentste cijfers een kleine 5 procent aan dat ze denken het virus op het werk te hebben opgelopen. Bijna 3 procent wijst een besmette collega aan. Die cijfers vindt Voka niet betrouwbaar, omdat het om zelfrapportering gaat.

Maar in de clustercijfers zitten volgens Mesuere ook hiaten. “Als je de clusters voor Namen bekijkt, dan was er tijdens de eerste week van november in heel de provincie geen enkele cluster op de werkplaats”, zegt Mesuere. “Dat moeten we toch met een korreltje zout nemen.”

Volgens de statisticus kunnen de cijfers ons niet zoveel vooruithelpen in deze discussie, maar het gezond verstand kan dat wel. Thuiswerk is een logische maatregel, omdat mensen dan minder bij elkaar komen op de werkvloer en ook niet meer het openbaar vervoer op moeten om op kantoor te raken. Ook onze buurlanden volgen die redenering.

Duitsland wil een ‘Homeoffice-Pflicht’ invoeren omdat het land kampt met hoge besmettingscijfers en een relatief lage vaccinatiegraad. De Nederlandse regering heeft in het kader van de ‘lockdown light’ al opgeroepen om maximaal van thuis uit te werken, tenzij het niet anders kan. Ook de Nederlanders lijken zich eerder op logica te beroepen dan op de cijfers, aangezien die maar een beperkt beeld geven van de werkelijkheid.

Het Nederlandse contactonderzoek wijst uit dat 8,8 procent van de besmettingen zich er vermoedelijk voordoet in de context van de ‘werksituatie’. Die categorie staat op de vierde plaats na ‘thuissituatie’ (54,9 procent), andere privéaangelegenheden zoals bezoek van vrienden of familie (15,9 procent) en ‘school en kinderopvang’ (9,9 procent).

Thuiswerk-overkill

In ons land gold er tot juni een thuiswerkverplichting. Uit een enquête van SD Worx blijkt dat bedienden toen zes werkdagen van de tien thuis klopten. Nu is dat nog vier van de tien. Volgens Anja Van den Broeck, professor arbeidsmotivatie aan de KU Leuven, hebben velen de geneugten van het thuiswerken ontdekt. Toch vreest zij voor mogelijke gevaren als er nu een vierdaagse verplichting wordt ingevoerd.

Samen met Tempo-Team deed ze in augustus en september een grootschalige bevraging bij 2.000 bedienden en ambtenaren. Maar 6 procent van de respondenten wilde toen vier dagen per week thuiswerken. “Het liefst hebben werknemers een gezonde mix met enkele dagen telewerk”, zegt Van den Broeck. “Zeker als ze dan het thuiswerk kunnen afstemmen op hun privéleven. Niemand wil nog voltijds opgesloten zitten.”

Een verplichting zal volgens haar dus een impact hebben op het welzijn en de motivatie van de werknemers. Leidinggevenden moeten dan ook laten zien dat ze lessen getrokken hebben uit de vorige thuiswerkperiodes door zoveel mogelijk contact te houden. Van den Broeck: “Met een paar gerichte telefoontjes kunnen ze voorkomen dat collega’s gaan vereenzamen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234