Woensdag 24/04/2019

Energie

Hoe Beersel de gaskraan wil dichtdraaien

Milieuschepen Veerle Leroy trekt het project. Beeld Wouter Van Vooren

Beersel laat als eerste gemeente in België onderzoeken of het helemaal zonder aardgas kan. De Vlaams-Brabantse gemeente wil definitief af van fossiele brandstoffen.

Villawijken uit de jaren 60 en 70 bepalen mee het uitzicht van de gemeente aan de zuidrand van Brussel. In veruit de meeste staat een klassieke gasketel. Vandaag loopt Beersel niet voorop in duurzame energievoorziening. Integendeel, enkele sensibiliseringscampagnes ten spijt haalt de gemeente het Vlaamse gemiddelde qua aantal zonnepanelen niet. En toch wil ze nu het voortouw nemen.

Een groene schepen voor energie zit daar allicht voor iets tussen, maar de studie naar een aardgasvrije gemeente wordt gedragen door een brede coalitie met naast Groen ook CD&V, Open Vld en sp.a. Reden? Het energienet in Beersel moet sowieso op de schop. "Waarom dan niet volop investeren in groene energie?"

Groningen

"Wij zitten in de bubbel van het laagcalorisch gas", legt schepen Veerle Leroy uit. Beersel is net als de meeste gemeenten tussen Antwerpen en Brussel afhankelijk van laagcalorisch gas (gas met een lage energiewaarde) uit het Nederlandse Groningen. Omdat de regio rond Groningen al jaren wordt opgeschrikt door aardbevingen, zal Nederland de gaswinning geleidelijk doen afnemen en stilleggen tegen ten laatste tegen 2030.

België kan gas elders halen, maar enkel hoogcalorisch gas en niet de specifieke laagcalorische variant. Daarom moeten leidingen, aansluitingen en installaties in de as Antwerpen-Brussel aangepast worden. In Beersel zou die investering volgens Leroy 1,88 miljoen euro kosten. Een foute keuze vindt ze. "Waarom investeren in oude technologieën? Waarom gezapig voortdoen als we tegen 2050 geen fossiele brandstoffen meer willen?"

Beersel hoopt tegen 2023 – dan worden de gasinstallaties aangepakt – aan te tonen dat een aardgasvrije gemeente haalbaar is. Een eerste studie, uitgevoerd door consultancybureau Zero Emission Solutions (ZES), stelt dat de gemeente aardgasvrij kan zijn tegen 2040. Al geeft Leroy toe: 1,88 miljoen euro zal niet volstaan. 

Warmtepomp

ZES stelt een wijk-voor-wijkaanpak voor. Op sommige locaties is een warmtenet ideaal, op andere zullen bewoners een warmtepomp moeten installeren. Alex Polfliet van ZES voelt zich gesterkt door Nederland, waar heel wat gemeenten, waaronder Rotterdam, Utrecht en Nijmegen, wijk na wijk afsluiten van het gasnet. "Dit is een uitgelezen kans. Ik vind dat men in België onvoldoende gebruikmaakt van de opportuniteit om gasloos te worden, zoals in Nederland."

Van de ongeveer 10.000 gezinnen in Beersel hebben er 7.530 toegang tot het gasnet. Enkel informeren en sensibiliseren zal niet volstaan. Leroy wil eerst samenzitten met stakeholders. Zo zouden bedrijven als Siemens en Colruyt kunnen helpen bij de uitbouw van een warmtenet. "Hun activiteiten wekken warmte op en via leidingen kan deze geleverd worden aan particulieren." Om zo'n net uit te bouwen in een eerste modelwijk heeft Beersel een subsidieaanvraag ingediend. Volgende week valt het verdict.

Om gezinnen te overtuigen wil de gemeente werken met incentives voor bijvoorbeeld groepsaankopen, maar ook met verordeningen. "Je kunt nieuwbouw verplichten om enkel voor duurzame opties te kiezen. In het extreme geval kun je ook gaan verbieden om nog langer met gasketels te werken in de oude villawijken. De tuinen daar zijn groot genoeg voor een warmtepomp."

Achilleshiel? Geld. Deze eerste studie is weinig concreet over het budget dat nodig is om Beersel gasvrij te maken. Nederlandse gemeenten krijgen steun van de overheid. Beersel zal niet op eigen houtje gasvrij kunnen worden. Leroy kijkt naar Vlaams minister voor Energie Bart Tommelein voor de nodige steun. "Met deze studie kunnen we aan zijn mouw trekken." Ze hoopt op een 'groene taxshift' waarvoor Tommelein heeft gepleit: stookolie en aardgas duurder maken ten voordele van groene alternatieven.

Waterstof

Beersel staat niet alleen, benadrukt Nathalie Debast van de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten. "Je vindt vandaag al projecten voor warmtenetten in Kuurne, Aarschot, Oostende, Gent… alleen zeggen zij niet dat ze volledig gasvrij willen zijn." Dat het in Nederland 'harder' gaat, klopt volgens Debast maar dat komt omdat zij nauwelijks gas importeren en hun productie in Groningen stilvalt.

Polfliet twijfelt of de gasinfrastructuur tegen dan in iedere gemeente kan worden aangepast. Volgens Marc Van den Bosch van de Federatie van de Belgische Elektriciteits- en Gasbedrijven gaat dit lukken. "De meeste ketels kunnen nu al werken met hoog- en laagcalorisch gas." Hij vraagt zich af of een volledige omslag zoals Beersel beoogt wel efficiënt is. 

"We hebben een zeer uitgebreid net. We kunnen dat later inzetten voor het injecteren van groen biogas of watergas. Daar lopen proeven rond." Afwachten vindt schepen Leroy geen optie. "We hebben vier jaar de tijd om aan te tonen dat het nu al anders kan."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.