Zaterdag 19/10/2019

Islamitische Staat

Hoe alles in de video van Al-Baghdadi tot de (baard)puntjes bestudeerd is

Beeld EPA

Voor het eerst in vijf jaar zijn beelden van IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi opgedoken. Referenties aan de aanslag in Sri Lanka tonen aan dat de beelden recent zijn. Met de video wil Al-Baghdadi bewijzen dat hijzelf noch zijn terreurorganisatie verslagen zijn. Hij vermeldt ook een Belgische jihadist, die onlangs gedood zou zijn. 

Abu Bakr al-Baghdadi, de leider van de terreurorganisatie Islamitische Staat, zit in kleermakerszit. Tegen de muur leunt een geweer, een kalasjnikov AKs-74U, hetzelfde type dat ook te zien is op beelden van jihadistische leiders zoals Osama bin Laden, Al-Zarqawi en Al-Zawahiri. Hij voert in de video een gesprek met drie anderen, van wie het gezicht wazig gemaakt is. De beelden zijn verspreid via Al-Furqan, een persagentschap van IS.

In augustus 2018 was er nog een audioboodschap van Al-Baghdadi, maar dit is de eerste video sinds juli 2014. Toen was te zien hoe Al-Baghdadi in de Al-Nuri-moskee in Mosul het kalifaat uitriep. Het contrast is groot en zegt iets over de veranderde strategie van IS. Destijds zagen we hoe Al-Baghdadi als een staatsleider de trappen beklom van de minbar, de preekstoel in de moskee. Het idee dat er een kalifaat was, moest zo wereldwijd resoneren. Nu zien we hem als een militaire leider, die van zijn mannen rapporten krijgt toegespeeld, over de situatie op het terrein, in verschillende landen. Dat moet tonen dat de strijd wereldwijd verder gaat en dat IS geen onsamenhangende groep is die zomaar overal aanslagen opeist van sympathisanten die ze niet kennen, maar een goed gestructureerde militaire organisatie. 

IS wil dus duidelijk maken dat een nieuw tijdperk is aangebroken. Tegelijkertijd komt de video vlak voor de start van de ramadan, de vastenperiode van moslims. In het verleden riep IS regelmatig op om aanslagen te plegen in het Westen tijdens de ramadan. 

Vergelding voor Baghouz

Al-Baghdadi ziet er verouderd uit. Hij heeft een lange grijs-rosse baard. Pieter Nanninga van Rijksuniversiteit Groningen wijst erop dat de baard niet zomaar rood is gekleurd, maar dat hij ermee wil tonen dat hij het voorbeeld van de profeet Mohammed volgt. Er zijn hadith, islamitische overleveringen, waarin staat dat de profeet heeft gezegd dat grijs haar het best gekleurd wordt met henna en katam, twee kleurstoffen. 

De leider van IS vertoont geen uiterlijke verwondingen, hoewel hij de afgelopen jaren meermaals werd doodverklaard. De Verenigde Staten hebben 25 miljoen dollar over voor informatie die naar hem kan leiden. De nieuwe video moet dan ook in de eerste plaats bewijzen dat de leider in leven is en het goed stelt.

In het ruim 18 minuten durende filmpje bedreigt Al-Baghdadi het Westen en zijn bondgenoten. Hij stelt dat IS zijn strijd tegen de “ongelovigen” zal voortzetten, maar erkent in de video ook de nederlaag van het laatste stukje territorium in Baghouz, dat in maart werd veroverd op IS. 

Ook andere elementen tonen aan dat de beelden recent zijn gemaakt, wat dan weer moet bewijzen dat er minder zand in de propagandamachine van IS zit dan algemeen wordt aangenomen. Al-Baghdadi zegt bijvoorbeeld dat onlangs een aanslag in Sri Lanka is uitgevoerd, als wraak voor de nederlaag in Baghouz. “Er zijn 92 aanvallen geweest in acht landen als wraak voor wat er gebeurd is met onze IS-broeders in de levant”, zegt Al-Baghdadi.

Abu Yasser al-Belgiki

In het deel over Sri Lanka is enkel de stem van Al-Baghdadi te horen, maar hijzelf is niet te zien. Dit deel is dus later aan de videobeelden toegevoegd. Al-Baghdadi kaartte ook de overwinning aan van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu bij de verkiezingen in begin april en de omverwerping van de regimes van Abdelaziz Bouteflika in Algerije en Omar al-Bashir in Soedan. Hij biedt geen steun aan de volksopstanden in die landen, maar roept op tot ‘de enige weg van de jihad’.

Vervolgens vermeldt Al-Baghdadi enkele IS-leden die gesneuveld zijn, onder wie een Belg. “Door die namen te vernoemen wil hij aan de achterban de boodschap geven dat hij weet wie er op het terrein opereert”, zegt jihad-expert Montasser AlDe’emeh (KU Leuven). 

Hij begint met enkele jihadi’s die belangrijke functies hadden in de mediatak van IS, zoals de Franse broers Fabien en Jean-Michel Clain. Zij sneuvelden eerder dit jaar in Baghouz. Vervolgens noemt hij een Saudi die een belangrijke functie had in de wetgevende macht van Islamitische Staat. Tot slot zegt hij: “En laten we niet vergeten om te vermelden: jullie broeders die de grootste lasten hebben gedragen gedurende het gevecht.” De eerste naam die hij noemt, is Abu Yasir al-Belgiki. 

“Die naam zegt ons op het eerste gezicht niets, maar het is gebruikelijk dat Belgische IS-strijders van kunya (strijdnaam, BST) veranderen om van de radar te verdwijnen”, zegt AlDe’emeh. “Het zou dus kunnen dat de man bekend is bij de veiligheidsdiensten, maar misschien niet onder die naam. Het is op zich straf dat hij bekend is bij de IS-top.”

Beeld AFP

Ook jihadexpert Pieter Van Ostaeyen denkt dat de Belg een belangrijke rol moet hebben gehad. “Als Al-Baghdadi je noemt, ben je hoog opgeklommen.” 

Misschien gaat het om iemand die een leidinggevende functie had in de militaire strijd in Baghouz. “Recent is Nabil Kasmi gedood, de man die als allereerste Belgische strijder naar Syrië trok”, zegt AlDe’emeh. “Maar er zijn nog enkele Belgen die opgeklommen waren in de rangen van IS. Bij de strijd om Baghouz zullen er zeker nog gedood zijn.”

De naam zet Belgische inlichtingendiensten alvast aan het werk. Ook dat is een doel van deze video. Voor veiligheidsdiensten wereldwijd zijn deze beelden, in alle media overgenomen, een propagandanachtmerrie. Islamitische Staat was territoriaal dan wel verslagen in Syrië en Irak, maar de aanslag in Sri Lanka en de video van hun leider, toont dat het niet voorbij is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234