Zondag 17/11/2019

Mexico

Hoe 57 Mexicaanse studenten plots verdwenen in de nacht

Een slachtoffer van de schietpartij ligt op straat in Iguala. Beeld AFP

Een vrijdagnacht in de Mexicaanse stad Iguala in de zuidelijke staat Guerrero. Wat begint als een feestje eindigt in zes doden en 57 vermiste studenten. De burgemeester waagde aan het begin van de avond nog een dansje op live muziek van een lokale band, maar voor het geweld uitbrak ging hij naar bed. Die nacht botsen jongeren met de Mexicaanse politie. De situatie liep volledig uit de hand.

Studenten van Normal de Ayotzinapa, een lerarenopleiding in een gehucht zo'n 100 kilometer ten zuiden van Iguala, vertellen aan lokale media hoe ze afgelopen vrijdag naar de stad waren afgereisd om demonstratief geld in te zamelen voor hun opleiding. Hun school op het platteland zou worden achtergesteld ten opzichte van docentenopleidingen in de steden van de Mexicaanse deelstaat. Hun demonstratie stuitte later op de avond op lokale politie.

De burgemeester van Iguala, een stad van zo'n 100.000 inwoners en trotse bakermat van de Spaanse onafhankelijkheid én de Mexicaanse vlag, woonde die avond een optreden bij van de volkse muziekgroep Luz Roja de San Marcos. Een groep die 'populisimo' is, zeer populair, zo vertelde burgemeester José Luis Barca Velazquez zondag op de lokale radio Capital Maxima (97.1FM). Rond 21 uur besloot hij naar huis te gaan. Het was een lange dag geweest, hij was al op van 6 uur, en zijn dochter wilde naar huis om te eten.

"Ik wil dat er geen klap wordt uitgedeeld"
Tijdens zijn diner werd hij gebeld door de lokale veiligheidschef. Studenten uit Ayotzinapa waren bezig de orde te verstoren in zijn stad. "Ze hadden gedronken, sloegen mensen en stalen tassen." De burgemeester kende hen als provocateurs, maar gaf zijn politiechef opdracht er niet op in te gaan. "Ik wil dat geen klap wordt uitgedeeld", zei hij. Volgens de veiligheidschef probeerden de studenten drie bussen te kapen.

Burgemeester Velazquez vertelde aan Capital Maxima dat hij later die nacht meerdere malen telefonisch contact had met zijn politiechef, maar dat hij de volle ernst van de situatie pas de volgende dag in de media vernam. Zijn veiligheidschef zat op het bureau, maar was volgens de burgemeester evenmin op de hoogte van wat er precies gebeurde. Velazquez zelf had in elk geval "geen enkel idee" van wat er zich afspeelde in zijn stad. Nee, hij had geen schoten gehoord.

Schoten op meerdere plekken
De verslagen van wat zich precies voordeed lopen uiteen. BBC Mundo, gevestigd te Mexico-stad, bericht dat de confrontatie tussen de studenten en de politie dusdanig escaleerde dat de agenten het vuur openden. De jongeren vluchtten de straten in. Vier uur later zou een onbekende groep gewapende mannen het vuur hebben geopend op studenten die in gesprek waren met journalisten.

Rond datzelfde tijdstip werd aan de rand van de stad een bus van voetbalclub Los Avispones de Chilpancingo en een taxi beschoten. Mogelijk werd de bus aangezien voor een van de bussen die door de studenten zouden zijn bezet. Zes personen lieten die nacht het leven. Drie studenten van Ayotzinapa, de buschauffeur, een lid van voetbalclub Los Avispones en een vrouw in de taxi. Volgens de BBC raakten 25 mensen gewond, andere media melden 17 gewonden.

57 studenten spoorloos verdwenen
Maar dat is nog niet alles. De volgende dag bleken 57 studenten van Ayotzinapa te zijn verdwenen. Drie dagen later is nog geen spoor van de jongeren gevonden. Het bestuur van Guerrero heeft een grote zoekactie met helikopters op touw gezet. Gisteren zijn honderden jongeren in hoofdstad Chilpancingo (nabij Ayotzinapa) de straat opgegaan om te demonstreren tegen het politiegeweld.

Wat er precies met de studenten is gebeurd, is totaal onduidelijk. Sommige getuigen beweren dat ze zijn weggevoerd door de politie. Familieleden van de vermiste jongeren vrezen dat ze in handen zijn van een lokale drugsbende. De staatspolitie heeft 22 agenten van Iguala opgepakt voor ondervraging.

Excessief geweld
De officier van justitie van Guerrero sprak over "gebruik van excessief geweld" door de politie van Iguala. Nationale inlichtingendiensten zouden inmiddels betrokken zijn bij het onderzoek naar de gewelddadige nacht. Ook de burgemeester en de veiligheidschef van Iguala moeten verantwoording afleggen.

De burgemeester, Velazquez, deed op de lokale radio zijn best om het incident in perspectief te plaatsen. "Men moet niet vergeten dat zijn stad een van de vredigste en rustigste gemeenten van Guerrero is. Ik geloof dat we een zeer goed bestuur hebben." Mocht hij gelijk hebben dan is Iguala een oase in een woestijn van misdaad en geweld. De zuidelijke Mexicaanse staat wordt geplaagd door grote armoede en rivaliserende drugsbendes.

Burgemeester niet onbesproken
De reputatie van de burgemeester blijkt evenmin smetteloos. De lokale krant Despertar de la Costa ('Ontwaken van de Kust') bericht op haar website dat hij een riant salaris van 30.000 pesos per maand verdient en belangrijke posten in het stadsbestuur verdeelt onder familie en vrienden. Ook de veiligheidschef Felipe Flores Velazquez, die het gedurende de hele nacht niet nodig vond ook maar één voet buiten de kantoordeur te zetten, blijkt een neef van de burgemeester.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234