Woensdag 28/10/2020

Mein kampf

Hitlers 'Mijn strijd' verkoopt als een trein: "Klant zei dat het vol supergoeie ideeën staat"

Mijn strijd eist momenteel een prominente plaats op in menig boekhandel.Beeld ANP

Na amper een week is Mijn strijd, de Nederlandstalige Mein Kampf-vertaling, al liefst 14.000 keer verkocht. Dat succes zorgt alvast voor akelige gesprekken in de boekhandel. "Een klant zei dat het vol 'supergoeie ideeën' staat. Ik moest heel hard op mijn lip bijten."

Mijn strijd lijkt goed op weg naar de literaire prijs van 'ongemakkelijkste bestseller ooit'. Pas verschenen op 5 september, is de nieuwe vertaling – begeleid door het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (Niod), vergezeld van uitgebreide historische uitleg en goedgekeurd door de Joodse gemeenschap – al 14.000 keer over de toonbank gegaan. Ter vergelijking: van Het smelt van Lize Spit waren na anderhalve week zo'n 10.000 exemplaren verkocht.

Vooral de digitale kassa rinkelt, zo blijkt. "Boekhandels waren ietwat terughoudend met bestellen, hielden het vaak bij enkele exemplaren. Maar via bol.com ging het al snel met honderden per uur", zegt uitgever Mai Spijkers van Prometheus, dat binnenkort een vierde druk plant die de oplage naar 20.000 brengt. In België kwam Mijn Strijd  binnen op de zesde plek in de lijst van best verkochte boeken, zo meldt boek.be. Wat betreft non-fictie moet het zelfs enkel Asem van Leen Dendievel laten voorgaan.

Ook weet Prometheus dat er nu al 3.000 bestellingen genoteerd zijn voor de Vlaamse markt, het gaat dan enkel over de boekhandels. Opvallend toch voor een boek dat in 1925 en 1926 door Adolf Hitler werd opgetekend als politiek manifest, waarin hij zijn fascistische ideologie ontvouwde. Of ook weer niet. De Pano-reportage over Schild & Vrienden (ook op 5 september) duwde heel Vlaanderen met de neus op de feiten: ook onder jongeren leven nog steeds Hitler-sympathisanten.

Is er naast de aanhang van het gedachtegoed daarom ook toenemende interesse voor het boek in een duidende, wetenschappelijke context? "Ik sluit niet uit dat die reportage een invloed heeft gehad, maar mij lijkt een andere verklaring veel evidenter", zegt historicus Bruno De Wever (UGent). "Niet elk boek krijgt zoveel primetime-aandacht in de media."

Bij de Gentse boekenhandel Paard van Troje, een van de weinigen die het boek bij de start hadden ingekocht, klinkt eenzelfde signaal. De aandacht die het kreeg in het VRT-journaal en De Standaard, deed de verkoop ontploffen. “De twintig boeken die we liggen hadden, waren meteen weg. Nu zitten we al aan zo’n honderd exemplaren. Voor een boek van 50 euro is dat zeer uitzonderlijk”, is eigenaar Bart Van Aken verrast.

In de Mechelse boekenhandel De Zondvloed waren de drie ingekochte exemplaren ook meteen de deur uit. "We zitten nu aan zeven, maar uit principe promoot ik het niet in de etalage of bij de nieuwe boeken", zegt eigenaarJohan Vandenbroucke.

'Gekocht uit historische interesse'

De Dendermondse priester en leraar godsdienst Johan Poppe (55) verwacht binnenkort zijn exemplaar van Mijn strijd. "Die nieuwe, wetenschappelijke kijk op een beladen boek wekte gewoon mijn historische interesse op. Zeker het psychologische aspect blijft relevant: hoe kon één iemand met zijn ideeën een hele massa in beweging krijgen, en wat beweegt die ene mens daartoe?"

Het is de eerste versie die Poppe aanschaft. Geen hebbeding voor een Mein Kampf-adept dus, wel studiemateriaal dat hij "aandachtig wil lezen", zonder dat het een professionele verplichting is. "Al kaart ik die WO II-periode in mijn lessen wel aan, namelijk als het over vooroordelen gaat."

Eerste druk in het Japans

Het succes leidde voor Van Aken alvast tot enkele akelige gesprekken. “Er was een vreemde snuiter die een exemplaar zonder het kleinste krasje eiste, of iemand die dweepte met zijn eerste drukken in het Spaans of Japans”, zegt Van Aken. Het lastigste moment was toen iemand in de winkel verkondigde dat het boek vol ‘supergoeie ideeën’ staat. “Dan bijt je heel hard op je lip, en probeer je die persoon zo snel mogelijk naar de uitgang te krijgen.”

Het boek telt 856 pagina's en kost liefst 49,99 euro. "Voor die prijs is de verkoop zeer uitzonderlijk", zegt Bart Van Aken (Paard van Troje).Beeld ANP

Hoewel ook leerkrachten geschiedenis of studenten filosofie het boek kopen vanuit hun kennisdomein, schat Van Aken dat een "kleine meerderheid" van de kopers een extreemrechts gedachtegoed aanhangen. “Vooral onbekende klanten die fier als een gieter hun exemplaar binnenrijven. Ik hoop dat zij toch ook de duiding lezen."

Ook in De Zondvloed gaat het om willekeurige klanten. "Dit boek is bedoeld voor wetenschappers en lijkt me veel te saai om gewoon te lezen. In die zin hou ik dus wel mijn hart vast", aldus Vandenbroucke. Historicus De Wever heeft alvast nog niemand met het boek onder de arm de faculteit zien binnenlopen. "Om ons werk correct te kunnen doen, hebben wij de Duitse heruitgave (uit 2016 MM) nodig, die met 3.700 voetnoten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234