Donderdag 02/04/2020

Hitchcock on the rocks

In de door de zon geblakerde film noir The Two Faces of January laat regisseur Hossein Amini Viggo Mortensen en Oscar Isaac bikkelen om Kirsten Dunst. En dat tegen de achtergrond van bedwelmende Griekse landschappen.

De psychologische misdaadthrillers van de Amerikaanse Patricia Highsmith zijn een godsgeschenk voor regisseurs op zoek naar solide filmmateriaal. Hitchcock verfilmde haar debuutroman Strangers on a Train in 1951. Later volgden Plein soleil, een magnifieke bewerking van The Talented Mr. Ripley, met de toen vijfentwintigjarige Alain Delon in de hoofdrol. Die rol werd ook door Matt Damon ingevuld in Anthony Minghella's verfilming uit 1999. Andere bekende Highsmith-verfilmingen zijn die van Wim Wenders (Der Amerikanische Freund) en Liliana Cavani (Ripley's Game met John Malkovich). Toeval of niet: het zijn net de films die regisseur Hossein Amini citeert als zijn favoriete Highsmith-adaptaties.

"Ik ben een grote Hitchcockfan", zegt Amini, de bejubelde scenarist van Drive, een L.A.-neonoir met cultallures en Ryan Gosling in de hoofdrol. "Een van dingen die ik het eerst las en die me zin gaf om filmscenario's te gaan schrijven, was het interviewboek van François Truffaut met Hitchcock. Maar Hitchcock en Highsmith zijn heel verschillend. Highsmith is rommeliger. Bij Hitchcock heersen orde en planning. Toch spreken Highsmiths boeken me enorm aan omdat haar personages zich vaak zo onvoorspelbaar gedragen. Ze heeft niet de discipline van Hitchcock om een verhaal te vertellen, maar de sfeer of een situatie kan bij haar heel plots omslaan. Daar hou ik van."

In The Two Faces of January volgt Amini een Amerikaans koppel (Kirsten Dunst en Viggo Mortensen) op vakantie in Athene. Het tijdsdecor is de jaren zestig. Glimmende oude wagens, witte linnen maatpakken, designerzonnebrillen, panamahoeden en vintagekleedjes van Dior, Chanel en Pucci. Maar schijn bedriegt: Mortensen blijkt een oplichter te zijn. En in zijn val sleept hij een jonge gids mee, een rol vertolkt door Oscar Isaac, de revelatie van Inside Llewyn Davis van Joel en Ethan Coen. "Ik wilde echt de illusie creëren dat Chester en Colette een heel rijk, gouden Fitzgerald-koppel zijn", vertelt Amini. "En vervolgens trek ik het tapijt onder de voeten van het publiek uit. Highsmith is ook meer geïnteresseerd in personages dan in plotontwikkeling. Haar personages zijn zo complex getekend. Ze verwerkte ook haar eigen zwakheden en tekortkomingen in haar personages. Het is een truc die ik van haar overgenomen heb. Ik hou sowieso van misdaadromans, net als van film noir. Maar wat ik zo ontroerend vind aan haar boeken, is dat ze complexe personages weet te creëren en dat ze dieper ingaat op de menselijke gevoelens. Dostojevski was niet voor niets haar held en favoriete schrijver. Ze had dezelfde ambitie: het exploreren van de menselijke psychologie en gevoelens maar dan binnen de context van een misdaadverhaal."

Naakte acteurs

Amini wist voor zijn debuut een indrukwekkende cast te strikken. En aan de vertolkingen is het niet te zien dat Hossein - "Hij heef die speciale intuïtie die normaal alleen vrouwen hebben", vindt Kirsten Dunst - voor het eerst een A-cast mocht te regisseren. "Acteurs maken voor mij integraal deel uit van het scenarioproces", legt Hossein uit. "Het zijn ongelooflijke medewerkers en ik werk in de scenariofase altijd heel nauw met hen samen. Acteurs brengen altijd veel van zichzelf mee. Ze zijn niet bang om zich emotioneel naakt of om hun zwakke of domme kanten te tonen. We hebben heel veel ideeën uitgewisseld en intensief gerepeteerd voor de opnames. Op basis van dat werk heb ik nadien de personages herschreven. Wat me wel verrast heeft als debuterend regisseur is dat je, eens op de set, nauwelijks in het acteerproces moet tussenkomen. Ik dacht dat we na elke opname in detail over de dingen gingen discussiëren. Maar ik had al snel begrepen dat je acteurs het best niet te veel voor de voeten loopt en dat je ze niet met informatie moet overbelasten. Het gaat meer om het creëren van een sfeer op de set."

The Two Faces of January heeft een schitterende gouden look. Hoe ambivalent de personages ook mogen zijn, hun gedrag staat in scherp contrast met de glans van het zonovergoten Athene en Knossos. Voor die klassieke ouderwetse look werkte Amini samen met Marcel Zyskind, de vaste director of photography van Michael Winterbottom. De stijl van Winterbottom - ruwe naturalistische cinéma vérité - staat nochtans diametraal tegenover Hosseins aanpak. Hossein: "Zyskind wilde eens een andere stijl exploreren. Polanski's Chinatown was een grote referentie voor ons. Maar wat voor mij heel belangrijk was, was die illusie van de sixties. Dat moest heel geloofwaardig blijven, zonder dat het de aandacht van de personages afleidt. De stijl mag misschien ouderwets zijn, maar de karaktertekening is heel modern."

Stijlvolle suspense

THE TWO FACES OF JANUARY

PSYCHOLOGISCHE THRILLER
Van: Hossein Amini
Met: Kirsten Dunst, Viggo Mortensen, Oscaar Isaac
Duur: 96 minuten

Definitely Hitchcock. Het zou de slagzin boven deze diabolische thriller kunnen zijn. Er is niet alleen de score van Alberto Iglesias die herinnert aan het werk van Bernard Herrmann, de briljante componist met wie Hitchcock samenwerkte. Maar ook het klassiek verhalende meesterschap waarmee regisseur Amini vertelt, net als zijn aandacht voor kleine, belangrijke details, verraden de hand van de meester.

Toch verstopt Hossein zich niet in deze lepe pastiche op de kleurennoir. Hij laat Patricia Highsmiths gelijknamige perverse roman goed passen in zijn thema's van jaloezie, wraak en pure pech, terwijl hij er een interessant uitgewerkte surrogaat-vader-zoonrelatie aan toevoegt. Wat je krijgt is een intiem en stijlvol suspenseverhaal over de paranoia die zich tussen drie mensen installeert tegen een exotische mediterrane setting. Met Viggo Mortensen als de intrigerende schurk, Kirsten Dunst als zijn lieve maar gefrustreerde vrouw, en karakterkop Oscaar Isaac als de ambivalente opportunist die het koppel op de vlucht door het Griekenland van de jaren zestig loodst. En met als stille getuige van de demonische intrige: een brutale zon en de ruïnes van de oude Griekse tempels.

Wie is Hossein Amini?

Werd in 1960 geboren in Iran.

Verhuisde op zijn 11de met zijn ouders naar Engeland.

Maakte naam als scenarist van literaire adaptaties (Jude, Four Feathers).

Was met het scenario van The Wings of the Dove (1997) genomineerd voor een Oscar.

Oogstte furore met zijn adaptatie van Drive, een misdaadroman van John Sallis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234