Zondag 31/05/2020

Hitch en de vrouwen

Het is niet ten onrechte dat Helen Mirren een Golden Globe-nominatie als beste actrice gekregen heeft voor haar vertolking van Alma Reville in de biopic 'Hitchcock'. Alma was Alfred Hitchcocks echtgenote en vaste medewerkster, ze was het geheime wapen van de Master of Suspense. Maar dat is niet de enige reden waarom de film even goed 'Hitch and the Women' had kunnen heten.

Meer dan waarschijnlijk zou de meester zelf geen problemen gehad hebben met Hitch and Alma of Hitch and the Women als titel voor Hitchcock. De draaiperiode van Psycho, de beroemdste film van Alfred Hitchcock, fungeert in de biografische film van de Britse regisseur Sacha Gervasi als achtergrond voor een verhaal dat Gervasi in eerste instantie zag als een "love story, terwijl iedereen iets anders verwachtte".

Die aanpak zou Hitchcock zeker ook geapprecieerd hebben, want zelf deed hij niets liever dan spelen met de verwachtingen van het publiek, ook al verwoordde hij dat graag op zijn bekende, nogal sinistere manier: "Always make the audience suffer as much as possible!".

Voor Psycho uit 1960 kreeg Hitch zijn vijfde Oscarnominatie als beste regisseur. De andere nominaties waren voor Rebecca, Spellbound, Lifeboat en Rear Window. Maar een persoonlijke Oscar als Best Director heeft hij nooit gekregen.

Toen hij in 1979, een jaar voor zijn dood, een Lifetime Achievement Award kreeg van het American Film Institute, sprak hij een opmerkelijk dankwoord: "Ik vraag toestemming om slechts vier mensen bij naam te noemen, die mij de meeste affectie, waardering, aanmoediging en constante samenwerking hebben gegeven. De eerste van de vier is een filmmonteur, de tweede is een scenarist, de derde is de moeder van mijn dochter Pat en de vierde is de best mogelijke kok ooit die wonderen verrichtte in een huiskeuken. En hun namen zijn: Alma Reville."

Zij was haar hele leven uit de schijnwerpers gebleven, haar naam stond zelden op de generiek, maar Hitch wist natuurlijk beter dan wie ook hoe essentieel haar bijdrage voor zijn oeuvre geweest was.

Ze waren allebei in Engeland geboren in 1899 - hij op 13 augustus, zij een dag later - en leerden elkaar in het begin van de jaren '20 kennen bij de Famous Players-Lasky Studio in Londen, waar zij al eerder aan het werk was als regie-assistente en monteuse.

Zelf zette Hitch zijn eerste stappen in het vak als zogenaamde title-card designer, want het was toen nog de periode van de stille film. Ze trouwden in 1926 en vanaf dan zou Alma aan al zijn films meewerken, ook al gebeurde dat meestal uncredited. Ze had inspraak bij de keuze van het basismateriaal, schreef mee aan de scenario-adaptaties, deed suggesties bij de casting, hield de continuity zeer meticuleus in de gaten, idem voor de montage, enzovoort. Het was met andere woorden een echt en hecht partnerschap.

Andere medewerkers zouden later beweren dat het grootste compliment dat Hitchcock kon geven het volgende was: "Alma loved it".

Krijsende violen

Zelf is Helen Mirren niet te beroerd om toe te geven dat ze vóór deze film niet eens wist hoe belangrijk en uniek die levenslange samenwerking, door regisseur Sacha Gervasi omschreven als de Alfred-Alma dynamic, geweest was. Voor haar persoonlijke research deed de actrice vooral beroep op de biografie Alma Hitchcock: the Woman Behind the Man, die hun dochter Patricia Hitchcock geschreven had. Vooral het feit dat Patricia als dochter van een wereldberoemde regisseur gekozen had om geen boek over haar vader, maar wél over haar moeder te schrijven, vond Mirren bijzonder interessant: "She did want to give her mother the credit that she felt she deserved".

In de film Hitchcock komen enkele voorbeelden aan bod van de invloed van Alma Reville, het geheime wapen van Hitch. Voor de mannelijke hoofdrol in Psycho suggereerde zij Anthony Perkins, over wie zij wist dat hij eigenlijk gay was. Hitch vond dat interessant omdat het personage van Norman Bates iemand was die moest doen alsof hij iemand anders was.

Bij de roemruchte douchescène wilde de regisseur aanvankelijk geen muziek gebruiken, maar Alma wist hem samen met componist Bernard Herrmann te overtuigen om dat toch te doen. De krijsende violen zijn inmiddels film(muziek)geschiedenis.

Bij de montage van diezelfde douchescène was het eveneens Alma die in laatste instantie nog enkele frames liet wegsnijden, omdat zij gezien had dat actrice Janet Leigh, die als Marion Crane verondersteld werd dood te liggen, toch nog even ademhaalde. Een fractie van een seconde. Niemand had het opgemerkt. Ook Hitch niet, maar Alma wél!

Kortom, Hitch and Alma zou zeker een correctere filmtitel geweest zijn, maar waarschijnlijk zou Alma Reville dat zelf niet gevonden hebben. Zij was haar hele (beroeps)leven weliswaar in de schaduw van haar man gebleven, maar ze wist ook hoe dat gekomen was.

Door de jaren heen was Alfred Hitchcock niet zomaar een bekende regisseur geworden. Hij was uitgegroeid tot een brand, een merknaam. En dat in een periode waarin het grote publiek nauwelijks aandacht had voor wie er nu precies achter de camera had gestaan. Bij Hitch wist men dat wél. Alhoewel hij regelmatig met grote Hollywoodsterren werkte, was zijn naam op de affiche vaak de grootste troefkaart. Net zoals dat het geval was bij de succesrijke televisieserie Alfred Hitchcock Presents, later ook bekend als The Alfred Hitchcock Hour. Soms was de naam niet eens meer nodig, zijn rondbuikige silhouet was reeds voldoende.

Hitchcock was niet alleen The Master of Suspense, maar ook een meester in het marketen van zichzelf. En natuurlijk van zijn films. In Hitchcock wordt bijvoorbeeld uitgebreid getoond op welke clevere manier hij Psycho in de markt heeft gezet.

Hij zorgde bij de release voor een speciale handleiding voor de bioscoopexploitanten. Er moest - ongebruikelijk in die tijd - met vaste vertoningsuren gewerkt worden en dat moest zeer uitdrukkelijk aangekondigd worden: "No one ... BUT NO ONE ... will be admitted to the theatre after the start of each performance of Alfred Hitchcock's 'Psycho'". Er werd voor extra veiligheidspersoneel gezorgd voor de 'ongeregeldheden' die niemand verwachtte. En sommige reclameslogans waren gewoon erg grappig, zoals "Don't give away the ending - it's the only one we have!".

Chocoladesiroop

Voor Hitchcock heeft regisseur Gervasi een mooie castingcoup gerealiseerd door het personage van Janet Leigh (Marion Crane) te laten vertolken door Scarlett Johansson en dat van Vera Miles (Lia Crane) door Jessica Biel. In vergelijking met Helen Mirren (Alma Reville) vertolken beide jonge(re) actrices weliswaar een nevenrol, maar ze doen dat allebei uitstekend en hun personages blijken wel belangrijk voor het verhaal.

Over de voorkeur van Hitch voor blondines is reeds veel gezegd en geschreven. Koel van uitstraling, maar binnenin brandend van passie. Zelf bracht Hitchcock daarvoor ook 'objectieve' argumenten aan. Volgens hem paste dat in een traditie, die reeds bij de stille film begonnen was met bijvoorbeeld Mary Pickford, om blondines te beschouwen als a symbol of the heroine.

Objectief was ook wel de overweging dat blonde vrouwen zich beter lieten fotograferen in zwart-wit, wat toch ook heel lang gebruikelijk, want noodzakelijk was. Alhoewel hij al eerder thrillers in kleur had gedraaid, keerde Hitchcock voor Psycho nog een laatste keer terug naar zwart-wit, naar verluidt om de bloederige douchescène niet té gruwelijk te maken. Voor de petite histoire: het bloed in Psycho zou chocoladesiroop geweest zijn!

Een andere meer subjectieve overweging van Hitchcock was ook nog dat blondines bij het publiek minder argwaan zouden wekken dan pakweg brunettes en dat aspect kon hij goed gebruiken om de kijkers op het verkeerde been te zetten. Wie zou bijvoorbeeld meteen doorhebben dat Eva Marie Saint in North by Northwest in feite een spionne was?

Nog een argument was dat blondines volgens Hitchcock de beste slachtoffers opleverden. Helemaal in lijn met zijn eigen gevoel voor zwarte humor, zei hij daarover: "They are like virgin snow that shows up the bloody footprints". En natuurlijk was heel dat blond women-gedoe ook een dankbare marketingtruc, want er werd inderdaad veel over gesproken en geschreven. Good publicity!

"Die hele zaak over blondines was een beetje overdreven", vindt Helen Mirren zelf. "Maar hij was nu eenmaal bezig met het creëren van zijn merknaam. En Alma begreep dat wel."

In Hitchcock komt dat aspect uiteraard ook ter sprake. Als de draaiperiode er bijna op zit, neemt Jessica Biel als Vera Miles afscheid van haar regisseur met de woorden: "De mysterieuze blonde die je altijd zoekt... zij is een fantasie". Op dat moment is haar kapsel donker en ligt er naast haar een blonde pruik.

Eerder in het verhaal had Vera Miles haar collega Janet Leigh reeds in vertrouwen genomen in verband met haar blijkbaar gespannen verhouding met Hitch. De verklaring bleek even simpel als veelzeggend. De regisseur had de actrice enkele jaren eerder onder personal contract genomen en haar als de 'nieuwe Grace Kelly' gelanceerd in The Wrong Man, naast Henry Fonda. Nadien wou hij haar naast James Stewart casten in Vertigo, maar Miles was inmiddels zwanger geworden en dus moest zij vervangen worden door Kim Novak. In Hitchcock zegt hij daar zelf, zonder zweem van ironie maar eerder vol zelfbeklag, het volgende over: "Waarom verraden ze mij altijd weer? Ik had van haar een ster kunnen maken."

Later zou de samenwerking met Tippi Hedren, eerst voor The Birds en daarna voor Marnie, ook voor de nodige spanningen zorgen. Dat kwam vorig jaar trouwens uitgebreid aan bod in de HBO-televisiefilm The Girl, met Sienna Miller in de rol van Hedren, waarvoor inspiratie gehaald werd uit de controversiële biografie The Dark Side of Genius van Donald Spoto, waarin Hitch als een soort seksueel roofdier werd afgeschilderd.

Zover komt het dus niet in Hitchcock. De laatste dialoog tussen Hitch en Alma suggereert liever dat de regisseur zelf ook wel begrepen heeft dat zijn obsessie voor blondines eigenlijk uitzichtloos is:

Hitch: "I will never find a Hitchcock blonde as beautiful as you".

Alma: "Oh, Hitch. I've waited thirty years to hear you say that".

Hitch: "That, my dear, is why they call me the Master of Suspense".

Anthony Hopkins als Alfred Hitchcock. ˚

Helen Mirren als Alma Reville, Hitch' echtgenote.

Scarlett Johansson als actrice Janet Leigh, het douche-slachtoffer.

Janet Leigh, John Gavin en Vera Miles op de set van Psycho, 1960.

Jessica Biel als Vera Miles, de zus van Janet Leigh in Psycho.

Partners in crime

Misschien wasHitch and the Blond Womennog wel de beste titel geweest voor de film Hitchcock. De bullebak uit Leytonstone bij Londenstondimmersbekend als een regisseur met eenniet mis te verstane voorliefde voor ijsgekoelde blondines.Grace Kelly schitterde in Rear Window en Dial M for Murder, Eva Marie Saint in North by North- west, Kim Novak in Vertigo, Janet Leigh en Vera Miles in Psycho, Tippi Hedren in The Birds en Marnie...

En daarnaast was Hitchcock ook de regisseur die regelmatig van miso- gynie beschuldigd werd. Nog steeds gaan er stemmen op dat Hitch een afkeer van vrouwen had. Zelf zei de regisseur ooit: "I don't exactly hate women. But I certainly don't think they are as good actors as men."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234