Maandag 20/09/2021

Historische milieuboete voor oliereus Chevron: 9 miljard dollar

Rechter Nicolás Zambrano eist ook dat Chevron, het moederhuis van het in 2001 overgekochte Texaco, excuses aanbiedt aan de getroffen burgers. Alleen: in de joint venture met Ecuador was niet Texaco, maar het staatsoliebedrijf PetroEcuador destijds de grootste aandeelhouder.

Lago Agrío, in het Ecuadoraanse Amazonegebied, staat al jaren synoniem met zwarte drab. In de jaren zeventig en tachtig liep de vervuiling door de olie-exploitatie daar zo uit de hand dat het water in de rivieren of ondergrondse bronnen ondrinkbaar werd, dat vissen stierven en dat de inheemse bevolking haar akkers niet meer kon bewerken.

De schuldige? Volgens rechter Nicolás Zambrano van het tribunaal van de provincie Sucumbío, in het getroffen gebied: de VS-oliemultinational Chevron. Dat is immers het moederhuis van het in 2001 overgekochte Texaco, dat tot 1993 in een joint venture zat met PetroEcuador. Samen met het staatsoliebedrijf, dat 62,5 procent van de aandelen bezat, exploiteerde Texaco twee decennia lang de streek van Lago Agrío.

Zambrano veroordeelde Chevron maandag tot het betalen van 5,39 miljard dollar voor het saneren van de bodem en 2,7 miljard voor de schoonmaak van bronnen en rivieren. Zoals door de Ecuadoraanse milieuwet voorzien, komt daar nog een boete van 10 procent bovenop. Het hof eist ook dat Chevron de slachtoffers van zijn praktijken excuses aanbiedt, op straffe van een zware verharding van de sanctie.

Milieubewegingen reageren opgetogen over de uitspraak. Amazon Watch - samen met OilWatch en het Rainforest Action Network een van de belangrijkste drijfveren achter het proces - noemt het vonnis “historisch en zonder precedent”. “Het is de eerste keer dat inheemse groepen (samen 30.000 burgers, LD) die een multinational dagen in het land waar de misdaad is gepleegd, dat proces ook winnen”, aldus Amazon Watch.

Volgens de ngo “bewijst de uitspraak in Ecuador op overweldigende wijze dat de oliereus verantwoordelijk is voor miljarden liters hoog toxisch afval dat willens en wetens in lokale rivieren werd gedumpt, waar duizenden mensen van afhangen voor hun drinkwater en visvangst.” In de regio werd niet alleen grootschalige vissterfte vastgesteld, maar ook een toename van het aantal kankers.

‘Afpersing’

Maar Chevron ziet het verband niet. Vanuit California, waar zich het hoofdkwartier bevindt van wat als een van ’s werelds grootste bedrijven geldt, werd het vonnis als “bedrieglijk en onuitvoerbaar” bestempeld. Volgens de multinational is de uitspraak het gevolg van chantage en belangenvermenging, werkte het Ecuadoraanse gerecht niet onafhankelijk en kan de straf niet worden opgelegd omdat ze onverenigbaar is met twee andere recente uitspraken.

Zo heeft rechter Lewis Kaplan vorige week in New York geoordeeld dat vonnissen tegen Chevron niet rechtsgeldig zijn in de VS zolang daar geen uitspraak is gevallen in de zaak-Rico. Die handelt over de druk die de advocaten van de lokale bevolkingsgroepen en milieubewegingen op de Ecuadoraanse justitie hebben uitgevoerd.

De tweede uitspraak, het resultaat van een arbitrageprocedure binnen de VN-Commissie voor het Internationaal Handelsrecht, verplicht de Ecuadoraanse staat ertoe de uitvoering van de strafmaat tegen Chevron op te schorten. Zolang Chevron beroep aantekent en daarin geen uitspraak is gedaan, kan het vonnis in Lago Agrío niet worden toegepast, zo heet het. Chevron-activa in beslag nemen gaat overigens al evenmin, want die bezit het bedrijf in Ecuador niet meer.

Sowieso meent de oliereus dat er sprake is van loutere afpersing en dat Texaco, toen het nog niet tot Chevron behoorde, zijn schuld aan het arme Andesland al in de jaren negentig heeft afbetaald. In een ‘Open brief aan de burgers van Ecuador’ zegt Chevron dat Texaco tussen 1995 en 1998 40 miljoen dollar heeft opgehoest in het kader van een ecologisch herstelprogramma, en dat de regering in Quito daar toen vrede mee nam. Ook beklemtoont Chevron dat 99 procent van de waterstalen die destijds onderzocht werden, geen bewijzen leverden over schade voor volksgezondheid of leefmilieu.

Maar zo zien de milieubewegingen het niet: “Chevron heeft de jongste 18 jaar een pr- en lobbycampagne zonder voorgaande opgezet om zijn verantwoordelijkheid te ontlopen”, aldus Amazon Watch. “Het is tijd dat het bedrijf zijn rampzalige rotzooi opruimt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234