Zaterdag 05/12/2020

Historisch schot blijft Bosnië verdelen

In Bosnië werden de wonden van de recente burgeroorlog opengereten door de herdenking van de moord waarmee de Eerste Wereldoorlog begon.

Sarajevo herdacht zaterdag hoe precies een eeuw geleden de Oostenrijkse aartshertog Franz Ferdinand en zijn eega werden doodgeschoten door Gavrilo Princip (19), lid van het Servische nationalistische 'Genootschap van de zwarte hand'. De aanslag leidde tot een catastrofale kettingreactie van gebeurtenissen die uitmondde in de Eerste Wereldoorlog (1914-'18). 37 miljoen doden later zou die, na het Verdrag van Versailles, de kaart van Europa én het Midden-Oosten onherkenbaar hertekenen door de oude keizerrijken op te breken.

In Sarajevo werd de gebeurtenis herdacht met een klassiek concert door de wereldberoemde Weense Filharmonie - die muziek van Haydn, Schubert, Berg en Brahms bracht. De muziek moest een 'boodschap van eenheid' sturen naar de Balkan en het Europese continent. "De ogen van de wereld zijn eens te meer op Sarajevo gericht", zei de Bosnisch-Kroatische burgemeester Ivo Komsic, "en het is belangrijk dat we verschillende boodschappen sturen dan de boodschappen van oorlog uit 1914 en 1992". Bosnië hoopt binnenkort de EU te vervoegen als nieuw lid.

Toch was er weinig unitarisme, wel integendeel. De herdenking zorgt voor nieuwe spanningen in de jonge natie, waar een uiterst fragiel bestuursevenwicht heerst tussen Bosnische moslims, de katholieke Kroaten en orthodoxe Serviërs sinds het einde van de jongste Balkanoorlog (1991-'95) die het communistische Joegoslavië uiteenreet.

Door de Bosnische moslims wordt Princip vandaag nog steeds gezien als een terrorist, die mee de kiem legde voor de talrijke etnische zuiveringen uit de vorige eeuw waarvan ze twintig jaar geleden voor het laatst nog het slachtoffer werden.

Voor de Bosnische Serviërs blijft Princip een nationalistische vrijheidsstrijder. De Bosnische Serviërs boycotten daarom het concert van zaterdag. Ze provoceerden zelfs door een eigen standbeeld voor Princip te onthullen in Visegrad, waar de bevolking ooit uit twee derden uit moslims bestond maar sinds de oorlog hoofdzakelijk uit Serviërs.

De Bosnisch-Servische leider Milorad Dodik gooide er olie op het vuur. "Het schot van Princip was niet gericht tegen de erfgenaam van de Oostenrijks-Hongaarse troon", zei hij, "maar was een schot voor vrijheid, emancipatie en bevrijding". Ook filmregisseur Emir Kusturica, geboren als moslim maar bekeerd als orthodox, zette zijn schouders onder de Princip-verering.

De meeste inwoners van Bosnië lieten de sectaire scherpslijperij gelukkig wel aan zich voorbijgaan. Op grote tv-schermen keken ze niet naar het concert, maar naar het WK voetbal in Brazilië.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234