Donderdag 27/01/2022

Hirsi Ali en het complex van Nederland

Wat B-H-V is voor België is Hirsi Ali voor onze noorderburen: een probleem dat alleen maar te begrijpen is als je de geschiedenis van een land kent

Wat er dezer dagen met Ayaan Hirsi Ali in Nederland gebeurt, is bijzonder merkwaardig en vooral symptomatisch voor de politieke barometer in Den Haag. Hirsi Ali is immers voor de zoveelste keer voorwerp van een debat in de Tweede Kamer en weer is haar situatie een regeringszaak.

Vorig jaar reisde ze naar de VS om te werken voor The American Enterprise Institute, een van de machtige (en rijke) denktanks van de neoconservatieven. De Nederlandse overheid had een overeenkomst gesloten dat zij voor een bepaalde periode de kosten voor Ali's beveiliging zou dragen, ook in de VS. Dat is geen overbodige luxe, want na de doodsbedreigingen die ze vroeger in Nederland kreeg, waren er tijdens haar niet eens zo lange verblijf in de VS al radicale moslims die haar - althans verbaal - meenden te moeten bedreigen.

Hirsi Ali kreeg haar green card (de permanente verblijfsvergunning) echter pas een week voor het 'contract' met de Nederlandse overheid afliep. Meteen verkoos Hirsi Ali om terug te keren naar Nederland. Zonder green card mag een buitenlander in de VS geen fundraising opzetten en die heeft ze nodig voor de (peperdure) beveiliging. Dus kondigde ze aan terug te keren en daarmee de Nederlandse regering te dwingen haar bescherming te verlengen. Het land staat op zijn kop. Wat B-H-V is voor België, is Hirsi Ali voor onze noorderburen: een probleem dat alleen maar te begrijpen is - en dan nog - als je de geschiedenis van een land kent, de gevoeligheden, de complexen en neurosen.

Hirsi Ali is een spiegel voor de Nederlandse samenleving, al jaren. Toen ze in 2003 in de Tweede Kamer werd verkozen, stond ze al onder permanente politiebewaking. Haar boek De zoontjesfabriek leidde tot processen van islamitische organisaties, maar Ali ontliep elke veroordeling. Al liet één rechter weten "dat ze de grenzen van het toelaatbare had opgezocht".

Ze bleef de geesten beroeren en het gerecht tot overwerk dwingen. In 2004 werden drie rappers vervolgd omdat een van hun songs doodsbedreigingen tegen haar zouden bevatten. Een jaar later diende Hirsi Ali zelf klacht in tegen een imam die had geschreven dat Ali "zou worden weggeblazen door de winden van de veranderende tijden". Na de moord op Theo van Gogh, begin 2005, leeft ze ondergedoken. Uiteindelijk belandt ze in een militaire kazerne in Amsterdam. Ze beklaagt zich publiekelijk dat ze recht heeft op een gewone doch veilige woning. Die krijgt ze ook, tot haar buren klacht indienen omdat de buurt onleefbaar werd met al dat gedoe rond Hirsi Ali. Een rechter verplicht haar te verhuizen. Ali wordt voor de eerste keer voorwerp van verhit parlementair debat: Femke Halsema (Groen Links) dwingt minister Hein Donner (CDA) te verklaren dat hij cassatie zal aantekenen. Dat is in mei 2006, dezelfde maand dat er opschudding kwam omdat Ali bij haar asielprocedure een leugentje had verteld over haar identiteit. Dat leidde tot de beruchte 'Nacht van Verdonk', toen minister van Vreemdelingenzaken Verdonk besloot dat Hirsi Ali gelogen had over haar afkomst, en dus gefraudeerd had in de asielprocedure, en bijgevolg nooit Nederlandse had mogen worden, en dus nooit verkozen had kunnen worden tot parlementslid. En omdat haar nationaliteitsverwerving eigenlijk nietig was, heeft haar verkiezing eigenlijk ook nooit plaatsgevonden, had ze de voorbije jaren eigenlijk ook nooit het woord kunnen voeren in het parlement, enzovoort.

De rechtlijnige Nederlandse logica leidde plots tot een warboel van politieke conclusies en maatschappelijke gevolgtrekkingen. Terwijl de Tweede Kamer Verdonk verplichtte tot meer clementie voor Hirsi Ali, had zij al de beslissing wereldkundig gemaakt dat ze naar de VS zou uitwijken. In de nasleep van die affaire lokte D66 een crisis uit rond Verdonk, waarna de regering-Balkenende viel en Nederland naar de stembus mocht. In dat ontbindingsproces van het kabinet-Balkenende was de discussie rond Hirsi Ali een katalysator.

In nagenoeg geen enkel westers land is het in de recente jaren voorgekomen dat het loutere zijn van één individu in die mate een staatszaak is. Misschien dat ooit hetzelfde gebeurde met Salman Rushdie in Groot-Brittannië, maar zelfs in dat geval lijkt het niet dat Rushdie talk of the town was in de pubs over het hele land. Zelfs populaire kranten als De Telegraaf besteden kolommen aan Hirsi Ali. En hoe het ex-parlementslid van de liberale vrouw ook daar met gemak moord en doodslag van de voorpagina verdrijft voor haar eigen avonturen is absoluut ongezien.

Op de Telegraaf-site had het bericht dat Hirsi Ali 'haar beveiliging zelf zal betalen' in een mum van tijd tot meer dan 150 reacties geleid. Van erg begripvolle tot - vooral - zeer negatieve. Zoals: "Mooi voorbeeld over hoe krom het hier is en wat men bereikt met de mazen in de wet. Truusje gaat en komt en meent overal recht op te hebben, terwijl een gewone Nederlander bijna moet vechten voor zijn ( bestaans)recht." (Rob, Venlo). Maar af en toe toch ook: "Waarom is iedereen toch zo tegen haar? Is dat soms jaloezie? Ze doet veel voor vrouwen en heeft veel bereikt en is erg intelligent. Dat kun je niet van de meeste moslims zeggen." (Jan, Goes)

Nederland is voor of tegen Hirsi Ali. Vreemd toch hoe een ex-Somalische die in recordtempo eerst een icoon was van multicultureel Nederland vervolgens een wereldvedette werd van de islamcritici en op dat grillige parcours ook via twee politieke partijen - de socialistische PvdA en de liberale VVD - een spilfiguur werd in het Nederlandse maatschappelijke debat.

Hirsi Ali is dan ook meer dan een Somalische vluchtelinge met Nederlands standpunt, sexy voorkomen en islamonvriendelijke standpunten. Hirsi Ali is allang niet meer alleen een niet onknappe vrouw, een sterfelijk menselijk wezen. Ze is veel meer dan dat. Ze is een symbool, het vrouwelijke deel van een Heilige Drievuldigheid dat de multiculturele worsteling in Nederland belichaamt: Pim Fortuyn, Theo van Gogh, Hirsi Ali.

Sinds deze drie het publieke debat hebben bezet, onderging Nederland een fundamentele mentaliteitsverandering. Van dit trio is Ali de enige vrouw, de enige van buitenlandse origine, de eerste die doodsbedreigingen ontving en de enige die nog in leven is. Dat trio is deels een constructie post factum (Fortuyn deed zijn ding, Ali het hare, achteraf worden ze wel gezien als profeten van ongeveer dezelfde boodschap), maar Ali en Van Gogh werkten wel nauw samen. Toen werd Van Gogh neergekogeld en kreeg hij een mes in zijn lijf, met een doodsbedreiging voor Hirsi Ali.

Als Hirsi Ali gekrenkt wordt, sterft voor een deel van de Nederlandse publieke opinie de zo al fragiele idee dat het ooit nog goed kan komen tusssen 'echte' Nederlanders en moslims. Dat is wat er in Nederland scheelt. Het vrijmoedige, zo niet vrijpostige Nederland is in de loop van de jaren veranderd in een grimmig, hard land, een land ook waarin politici voortdurend persoonlijk geviseerd en (meestal politiek) geliquideerd dreigen te worden, of ze Pim Fortuyn heten, of Ahmed Aboutaleb, of Rita Verdonk, of Geert Wilders, of Ehsan Jami of dus Hirsi Ali. En daarin dragen alle betrokkenen een deel van de verantwoordelijkheid. Mede doordat Hirsi Ali de islam op haar manier viseerde, kwijnde het 'alles mag en kan'-Nederland, dat de wereld leerde kennen in Turks fruit, weg.

Walter Pauli

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234