Donderdag 18/08/2022

Hiphopscene schudt homofobie voorzichtig af

Frank Ocean, de bekende rapper van Odd Future, verklaarde vorige week dat zijn eerste liefde een man was. De reacties uit de traditioneel homofobe hiphopscene waren opmerkelijk bemoedigend. Is er iets aan het veranderen?

Russell Simmons, hiphop-bovenbaas en voormalig eigenaar van het toonaangevende hiphoplabel Def Jam, noemde het op zijn website Global Grind een grote dag voor de hiphop. "Jouw beslissing om publiekelijk uit te komen voor je seksuele oriëntatie geeft hoop en licht aan zo veel jonge mensen die nog in vrees leven."

R&b-zanger Frank Ocean, lid van het hiphopcollectief Odd Future, kwam vorige week, op 4 juli, uit de kast. Een kleine stap zijn voor een anonieme grootstadburger, een grote sprong voor een bekende hiphopper. Niet alleen Oceans bekentenis is opmerkelijk, maar ook de vele positieve reacties die hij uit de business kreeg. Jay-Z, die zich al uitsprak voor het homohuwelijk, gaf zijn steun en liet op zijn website een stuk plaatsen waarin Oceans positie wordt verdedigd. En rapper Tyler the Creator, collega uit de crew Odd Future, liet in een tweet weten trots te zijn op zijn nigga, "want ik weet dat die shit moeilijk is, of zoiets."

Opvallend, want in hiphop wordt van oudsher een vijandige sfeer jegens homoseksualiteit gecultiveerd, waarin geruchten over 'van de verkeerde kant zijn' worden ingezet om de carrière en het imago van concurrenten te schaden. In mainstream-hiphop, waarin bijna alle taal (inclusief de beeldtaal) in dienst staat van hypermannelijk bravoure is geen plaats voor iets wat als zwak en vrouwelijk wordt beschouwd. Al helemaal niet als je prominent lid bent van de hiphopgemeenschap.

De 24-jarige Frank Ocean, echte naam Christopher Breaux, is zo'n prominent lid. Ocean is een rijzende ster - het rapcollectief Odd Future (volledige naam: Wolfgang Kill Them All) behoort tot de succesvolle voorhoede. Deze maand verschijnt zijn debuutalbum als zanger, Channel Orange. Hij werkte samen met Jay Z en Kanye West, schreef nummers voor onder anderen Beyoncé, Justin Bieber, John Legend en Brandy.

Haatevangelie

Strikt genomen is het overigens geen coming-out van Ocean, hij zei alleen maar dat zijn eerste liefde een man was. In een emotioneel bericht op zijn blog vertelt hij over een liefdesaffaire op 19-jarige leeftijd. Hij plaatste dit bericht nadat zijn nieuwe plaat werd besproken door een BBC-journalist, die het was opgevallen dat sommige nummers op Channel Orange toch echt over een 'him' in plaats van een 'her' gingen. Ook een journalist van The New York Times, die Ocean interviewde, observeerde dat die in antwoorden over zijn liefdesleven stelselmatig geslachtsspecifieke verwijzingen vermeed. Het verhaal dat Ocean daarop postte op zijn blog was eigenlijk bedoeld als tekst voor bij de cd, maar door alle commotie besloot hij de 'grote dag voor de hiphop' een paar dagen te vervroegen, naar de vierde juli, de dag van de Amerikaanse onafhankelijkheid.

Dat Ocean de eerste is, zegt iets over hiphop. De laatste dertig jaar was er geen muziekcultuur zo succesvol en invloedrijk en toonaangevend. En er was ook geen genre zo ostentatief anti-homo. Zelfs in Oceans eigen crew, Odd Future, kijkt rapper Tyler niet op een faggot meer of minder. Vorig jaar nog werd een optreden van Odd Future op het Nieuw-Zeelandse Big Day Out-festival afgelast na klachten over homofobe en vrouwonvriendelijke teksten.

Hiphop kent ook geen prominente vaandeldragers voor de homoseksuele zaak; geen Elton John of George Michael, zoals in de pop. Geen Melissa Etheridge zoals in de rock en zelfs geen Rob Halford (zanger van Judas Priest) als in de heavy metal.

Er is dus geen gay-protagonist te vinden in de hiphop, maar antagonisten zijn er bij de vleet. Zeker in de jaren negentig, toen gangstarap zijn haatevangelie verkondigde. Uit de periode daarna is Eminem de bekendste. De rapper sprak in zijn single 'Criminal' in 2000 klare taal: 'Whether you're a fag or a lez, hermaph or a trans-vest, pants or dress. Hate fags? The answer's yes.'

Die toon is de laatste tien jaar een tikje minder venijnig geworden, al dook ergens rond 2004 een nieuw mantra op: 'no homo' werd in die periode vaste uitdrukking in veel rapnummers. Het werd een bezweringsformule voor rappers die zich probeerden te vrijwaren van elke eventuele zweem van homoseksualiteit. Een soort kleine service aan de luisteraar, een handig etiketje, om - na een frase die verwarring zou kunnen stichten over de geaardheid van betreffende artiest - duidelijk te maken dat de uitvoerende wel degelijk aan de juiste kant van de schutting staat.

Voorbeeld: het nummer 'Run This Town' van Jay-Z, Rihanna en Kanye West. Kanye rapt: 'It's crazy how you can go from being Joe Blow to everybody on your dick.' Kanye denkt nog even na over dat laatste woord, en rapt er dan voor de zekerheid nog even achteraan: 'No homo.' (Dat blow en homo op elkaar rijmen is daarbij mooi meegenomen).

Ander voorbeeld: Lil' Wayne is 'no-homo'-grootverbruiker. De rapper is kennelijk van mening dat bijna elke denkbare situatie de verdenking van seksuele ambiguïteit op hem laadt. Dat vraagt telkens om een kleine correctie. Uit 'Georgia Bush': 'Got money out my ass. No homo.' Uit 'All Alone': 'I love my niggas. No homo.'

Dan is er nog Cam'ron, de voor een Grammy genomineerde New Yorkse rapper vond de titel van een van zijn liedjes wellicht een beetje te meisjesachtig en besloot bij nader inzien het nummer 'Silky' voor alle zekerheid te vergezellen van de subtitel 'no homo'.

Het gebruik van de term nam zo'n hoge vlucht dat vorig jaar de New Yorkse comedy crew, geregeld te gast bij de tv-show Saturday Night Live, een persiflage maakte, de 'No Homo Song'. Sleutelzin: 'Yo, I've been thinking 'bout fucking a dude. No homo.'

Dat rapfantasie en werkelijkheid soms ver uit elkaar liggen, bleek al eerder, in 2001. Tijdens de Grammy-uitreiking van 2001 trad Eminem op met Elton John, toch behoorlijk openlijk homoseksueel. Misschien was dit daarom al de historische dag voor de hiphop. Natuurlijk was het óók een schaamteloze pr-stunt, bedoeld om Eminems negatieve imago wat glad te strijken, maar toch. Terwijl de Gay and Lesbian Alliance Against Defamation buiten stond te protesteren, trad binnen het onwaarschijnlijkste duo van het jaar op. En zie, aan het eind van Eminems nummer 'Stan' vond er een kleine intimiteit plaats tussen de twee sterren. Een - naar het zich liet aanzien - gemeende, maar niettemin ongemakkelijke omhelzing.

Hiphop is ruim een decennium verder nog altijd homofoob, maar niet meer zo hevig als vroeger. Ook al heeft Ocean op Twitter doodsbedreigingen moeten incasseren, zijn bekentenis valt, getuige de positieve reacties uit de industrie, in heel andere aarde dan tien jaar geleden het geval zou zijn geweest.

De kentering is ook zichtbaar in een serie interviews van het YouTube-kanaal VladTV, dat veel vraaggesprekken houdt met 'urban' artiesten, acteurs en atleten. De afgelopen twee jaar werd geregeld aan bekende sterren gevraagd of ze moeite zouden hebben te werken met een homoseksuele rapper. Bijna iedereen, van Fat Joe tot The Game, antwoordde sterk te vermoeden dat ze dat al hadden gedaan. Namen werden niet genoemd. Maar alle gesprekken werden gekenmerkt door een pragmatische, bijna schouderophalende benadering van homoseksualiteit. DMC, rapper van het legendarische Run DMC, zei desgevraagd wel een toekomst te zien voor homoseksuele rappers. En The Game - "Ik heb alleen iets tegen homo's die het geheim houden" - introduceerde zelfs het eufemisme 'man fan'.

DMC probeerde iets van de discrepantie tussen rap en werkelijkheid te verduidelijken door te vertellen dat rapteksten niet noodzakelijkerwijs de mening van de rapper verkondigen, maar vaak vooral bedoeld zijn een zo groot en grof mogelijk effect te sorteren. Tyler van Odd Future verdedigde zich al voor zijn anti-homoteksten door te beween dat hij het woord faggot "alleen maar gebruikte omdat hij weet dat het pijn doet". Niet omdat hij iets tegen homo's heeft. Dom wellicht, maar niet onoprecht, getuige zijn reactie op Oceans coming-out.

Obama

Langzaamaan lijkt de openlijke minachting te veranderen in een verbaal beleden smetvrees. Tolerantie is cool. Zolang die op afstand wordt beleden. Vertaald: er valt met ze te leven, zolang niemand maar denkt dat ik er een ben. No homo!

Maar zelfs de persoonlijke associatie met homoseksuelen is niet meer helemaal taboe. Kanye West zal een van de eersten zijn geweest die zich in 2006 tijdens een interview met MTV uitsprak tegen de homofobie in zijn professionele kring. De heteroseksuele rapper LIL B noemde vorig jaar zijn vijfde album I'm Gay, als steuntje in de rug voor de homoseksuele/transgender-gemeenschap. En nadat Mister Cee, voormalig dj voor Big Daddy Kane en voormalig producer van onder anderen Notorious B.I.G., vorig jaar door de politie werd opgepakt terwijl hij door een man in een auto werd gepijpt, sprak de meeste masculiene uit de stal van hiphophengsten zich voor hem uit: 50 Cent zei dat Mister Cee nog steeds zo zijn dj mocht worden, anytime.

50 Cent heeft overigens vorig jaar een kinderboek geschreven dat losjes gebaseerd is op zijn eigen levensverhaal. De hoofdpersoon wordt opgevoed door twee lesbiennes. Fiddy zelf heeft de media verteld dat hij vermoedt dat zijn jong gestorven moeder lesbisch was. Overigens, de geruchtenstroom over een aanstaande coming-out is het sterkst rond de rapper van hits als 'Candy Shop' en 'P.I.M.P'. Singer/songwriter Rufus Wainwright durfde zelfs te beweren dat hij wéét dat 50 Cent homo is.

Dat zowel president Obama als hiphop-tsaar Jay-Z zich onlangs voor het homohuwelijk hebben uitgesproken, heeft ongetwijfeld bijgedragen aan een meer ontspannen sfeer rond de coming-out van publieke figuren. Het Amerikaanse blad Entertainment Weekly wijdde er zelfs het hoofdverhaal aan, met een lijstje van beroemdheden die onlangs uit de kast kwamen; van CNN-correspondent Anderson Cooper tot Big Bang Theory-acteur Jim Parsons. Ocean was net te laat voor dat lijstje.

Het feit dat Ocean nu als homo-artiest te boek staat, zal ongetwijfeld wat fans van Odd Future doen afhaken. Maar Simmons heeft het wel het bij het rechte eind als hij zegt Ocean als rijzende ster de weg vrijmaakt voor meer homo's in de rapbusiness. Er zouden er genoeg zijn. En wie weet wat voor onwaarschijnlijk moois daaruit voortkomt. Eminem en Elton John zijn tenslotte ook vriendjes geworden. Toen rap's angry white boy van allerlei substanties aan het afkicken was, belde hij wekelijks met de petemoei van de pop, die hem telefonisch een hart onder de riem stak. No homo, uiteraard.

Channel Orange van Frank Ocean is deze week onze CD van de week. U leest de recensie in onze vrijdagkrant.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234