Zaterdag 28/11/2020

Hijs de piratenvlag!

Het Theaterfestival draagt ‘engagement’ en ‘ervaring’ hoog in het vaandel. Met Made in Belgium: een satire voor filantropen wordt aan beide voldaan. Tijdens deze boottocht/wandeling/maaltijd nemen enkele bewoners van het ’t Klein Kasteeltje je mee op een trip door eigen land. Door Liv Laveyne

Aan de ene kant van de Brusselse Negendelinielaan ligt het kanaal, aan de andere kant het opvangcentrum voor asielzoekers ’t Klein Kasteeltje. Enkele bewoners wachten er je op. Nemen je mee voor een reis naar het paradijs, per kano of te voet voor wie niet durft. Je krijgt een reisdocument mee en 50 cent ‘die u zo goed mogelijk mag besteden’. Vandaar gaat het naar de brug vlak bij het Kaaitheater die symbool staat voor de grens tussen Zuid en Noord. De regensluizen gaan er open. Een gigantisch spandoek ‘l’amour n’a pas de frontières’ valt. Er wappert een Belgische driekleur en een piratenvlag. En dan is het etenstijd. Spaarvarkens aan ’t spit.“Want uiteindelijk is alles te herleiden tot simpele behoeften zoals genoeg eten, drinken, een veilig onderdak”, zegt Ernst Maréchal, bedenker en regisseur van het project Made in Belgium. Of zeg maar Ernest, want zo noemen ze me hier in ’t Klein Kasteeltje. Ernst telt te veel opeenvolgende medeklinkers. “Ergens in de cirkel van menselijke behoeften staat ook kunst, maar dat vormt zeker niet het grootste segment. Het is tegenwoordig niet meer bon ton om te zeggen: maar in dit sociaalartistieke project primeert het menselijke nog altijd op het artistieke resultaat. Dat kan ook niet anders, want je wordt willens nillens meegezogen in de wereld van de sans-papiers. Intussen heeft een van de asielzoekers al een slaapplaats bij mij thuis, het was dat of in een hotel langs de E19.”Maréchal realiseerde Made in Belgium: een satire voor filantropen op verzoek van de Brusselse sociaalartistieke organisatie Globe Aroma, die naast een projectwerking ook open ateliers heeft waar regelmatig bewoners van ’t Klein Kasteeltje aan de slag gaan. Toen in september vorig jaar een project rond gastvrijheid werd opgezet, vroeg Gobe Aroma aan Maréchal, die deel uitmaakt van de Antwerpse bende rond Schelda’pen, om een concept te bedenken. “Er werd een Tafel-Keuken ontworpen door de architecten van Time Circus in samenwerking met bewoners van ’t Klein Kasteeltje. Zo heeft Mehdi, een lasser uit Iran, een barbecue gelast, anderen hebben de potten gebakken, nog iemand heeft de schorten ontworpen”, aldus Maréchal.

Komen eten

De Tafel-Keuken is zoals het woord laat vermoeden tegelijk tafel en keuken: bewoners van ’t Klein Kasteeltje koken er hun lievelingsgerecht voor andere bewoners. “Het is een prestigezaak geworden om de smakelijkste gerechten te bereiden. De Tafel-Keuken die op het binnenplein van ’t Klein Kasteeltje werd geplaatst, is zo stilaan een gemeenschap binnen de leefgemeenschap van het opvangcentrum geworden en met toenemend succes.”De dagen voor Kerstmis schoven naast vijftien bewoners ook vijftien bezoekers aan bij de Tafel-Keuken. “Ik heb elke vorm van ‘zoogevoel’ willen vermijden”, benadrukt Maréchal. “Dus geen podiumpje met wereldmuziek en happy lampionnetjes, maar simpelweg eerst samen handen wassen en dan samen eten.”Uit die Tafel-Keuken is het idee voor Made in Belgium: satire voor filantropen gegroeid. Een actie met een niet mis te verstane titel volgens Maréchal: “We zetten de wereld op haar kop en laten de bewoners van ’t Klein Kasteeltje ons door ons eigen land gidsen. Publiek en bewoners zitten letterlijk in hetzelfde schuitje en ondernemen samen de tocht. Met als official guide to paradise Anuar, een Afghaanse acteur die ontvoerd geweest is door de taliban en op het nippertje aan de dood wist te ontsnappen.”Dat de realisatie van Made in Belgium niet van een leien dakje liep, is een understatement. “Deze zomer was er een serieuze rel tussen Tsjetsjenen en Afghanen in ’t Klein Kasteeltje. Er zijn de persoonlijke drama’s waarbij door de aanslepende procedure bij sommige asielzoekers alle wil tot leven en een solide bestaan opbouwen langzaam wegebt, en we zitten nu ook nog eens in volle regularisatieperiode. “Momenteel ben ik met Kaita, een Afrikaanse muzikant en couturier die voor Made in Belgium de kostuums maakt, een dossier aan het aanleggen, inclusief cd’s en dvd’s, met wat hij hier allemaal verwezenlijkt heeft om zijn ‘lokale verankering in België’ te illustreren zoals dat hoeft volgens de regularisatieprocedure. En Anuar, onze gids naar het paradijs, is hopelijk op tijd terug voor de voorstelling, want hij mag donderdag (vandaag) zijn papieren halen aangezien hij politiek asiel heeft gekregen. Of waar fictie en realiteit samenkomen.”De trip Made in Belgium wordt gecombineerd met beeldmateriaal dat Maréchal en zijn crew opnamen in Brussel op 21 juli, de nationale feestdag. “We hebben ons toen verkleed als piraten en de feestelijkheden bijgewoond zwaaiend met een Belgische én een piratenvlag. Omdat asielzoekers in zekere zin beschouwd worden als piraten, die hier aanspoelen en de Belgische nationaliteit claimen. We hebben ook feestvierders geïnterviewd en allerhande vragen gesteld, gaande van ‘Hebt u ooit de liefde bedreven met iemand van buitenlandse origine?’ tot ‘Vindt u dat een hongerstaking door asielzoekers chantage is?’.En hoe sterk is Maréchals eigen visie op de asielproblematiek veranderd sinds hij precies een jaar geleden aan de slag ging in ’t Klein Kasteeltje? “Ik ben genuanceerder gaan denken. Ik vind dat de politiek met twee maten en twee gewichten meet, maar meen wel dat de mensen op het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen degelijk werk verrichten. En ik ben beginnen beseffen dat we in de eerste plaats de hand in eigen boezem moeten steken. Ja, het is van de pot gerukt dat asielzoekers opgevangen moeten worden in hotels omdat er geen plaats meer is in de opvangcentra, maar vraag je dan ook af: mocht ik een kamer vrij hebben, zou ik een sans-papier in huis nemen?”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234