Zondag 08/12/2019

Achtergrond Migratiebeleid VS

‘Hij zegt absoluut niets’: het trauma van baby Constantin, door de VS gescheiden van zijn ouders

Constantin, weer thuis op schoot bij zijn vader Vasile Mutu, in het Roemeense Olteni. Beeld NYT

De Verenigde Staten scheidden – in stilte – bijna een jaar lang duizenden kinderen van hun ouders om migratie naar de VS te ontmoedigen. Een van hen was het vier maanden oude Roma-jongetje Constantin, die pas maanden later zijn ouders terugzag in Roemenië. ‘Hij zegt absoluut niets, nog altijd niet.’

De sms’jes bleven naar komen, dag en nacht, met steeds dezelfde summiere gegevens: geslacht en leeftijd. Daarmee moest de aanwezige beambte van Bethany Christian Services in Michigan maar zien hoe ze binnen een kwartier een pleeggezin kon vinden voor het zoveelste kind dat vanaf de Mexicaanse grens noordwaarts reisde. Alma Acevedo had op die kille winterse dag dienst. Haar adem stokte toen ze de gegevens las: jongen, vier maanden.

Alma Acevedo is een 24-jarige sociaal werkster. Sinds de zomer van 2017 was ze getuige van een mysterieuze migratiegolf van kinderen, veruit de meesten uit Centraal-Amerika. Zij die oud genoeg waren om te praten, zeiden dat ze van hun ouders waren gescheiden. Acevedo: “Ze waren ontroostbaar en vroegen steeds waar hun papa of mama waren. Ze bleven maar huilen.”

Nog nooit was ze zo’n jong kind tegengekomen, dat – zo bleek later – ook nog eens uit Europa kwam. Ambtenaren brachten hem na middernacht naar haar kantoor; een knap ventje met mollige armpjes en beentjes. Iemand moet goed voor hem hebben gezorgd. Hoe was hij in Michigan verzeild geraakt?

Acevedo kreeg dankzij wat speurwerk op internet een Roemeense geboorteakte onder ogen. De baby heette Constantin Mutu en was de zoon van Vasile en Florentina Mutu. Vader Vasile bleek als illegale immigrant te zijn opgepakt en zat gevangen in het dorpje Pearsall, in Texas.

Constantin was de jongste van duizenden kinderen die van hun ouders werden gescheiden. Die aanpak was bedoeld als afschrikwekkend middel, ingezet om ouders te doen afzien van emigratie naar de VS. Het duurde bijna een jaar voordat de regering in Washington het bestaan ervan toegaf. De immigratiedienst weigerde alle verzoeken van The New York Times om commentaar op Constantins geval.

Gedwongen sterilisatie

Het zou maanden duren voordat zijn ouders Constantin terugzagen. Voordien was zijn vader psychologisch onderzocht in het Texaanse ­detentiecentrum voor illegalen, omdat hij niet ophield met huilen. Zijn moeder belandde in een ziekenhuis wegens hoge bloeddruk, een ­gevolg van alle stress.

Zijn ouders zijn Roemeense zigeuners of ­Roma, een bevolkingsgroep die al vaak werd geconfronteerd met discriminatie en vervolging. In Roemenië waren ze gedurende 500 jaar slaven. Groeperingen voor mensenrechten hebben gedwongen sterilisatie vastgesteld van Roma-vrouwen in Roemenië en andere landen waar ze minderheden vormen.

Het zal zo’n tien jaar geleden zijn geweest dat het eerste Roma-gezin uit het dorp van Vasile en Florentina aankondigde naar de Verenigde Staten te emigreren. Na enige tijd lieten ze de achterblijvers weten dat het hun goed ging, sommigen zeiden rijk te zijn geworden, al bleef onduidelijk hoe. Zo’n tien gezinnen besloten ook te vertrekken, onder wie Florentina’s oudere broer. Met zijn vrouw en drie kinderen poseerde hij later in Florida naast palmbomen en een luxeauto.

Tegen de tijd dat hun vijfde kind werd geboren, begonnen de Mutu’s buiten Roemenië steeds beter te verdienen met bedelen en nederige baantjes. Vasile werd een keer gearresteerd wegens het stelen van elektriciteitskabels op een bouwplaats.

De meeste kinderen waren thuis geboren, maar Constantin kwam ter wereld via een keizersnede. Vasile verkocht twee varkens en een koe om een arts te betalen voor de ingreep. Een versufte Florentina moest documenten ondertekenen die ze niet kon lezen. 

Later, bij een controle in het ziekenhuis, kreeg ze te horen dat de arts zich niet had beperkt tot de keizersnede, maar ook haar eileiders had verwijderd. Ze was er kapot van, want zij en Vasile wilden conform de Roma-traditie meer kinderen.

Smokkelaar

Rond die tijd begon hun emigratieplan te rijpen. Ze zouden met de twee jongste kinderen proberen in de VS asiel te krijgen. Waren ze er eenmaal gesetteld, dan konden de anderen overkomen.

Binnen de kortste keren hadden de Mutu’s hun huis verkocht. Met de opbrengst betaalden ze een man die hen via Mexico de VS moest binnenloodsen.

Mexico City was een lawaaiige chaos. Ze spraken geen woord Spaans en waren bang toen bedelaars op de ruiten van hun taxi bonsden en om geld vroegen; precies datgene wat zij wel­eens in Europa hadden gedaan. De taxi bracht hen naar een smokkelaar, die hen afzette bij een bus die op het punt stond naar de Amerikaanse grens te vertrekken.

De meeste stoelen waren bezet, de Mutu’s moesten ver van elkaar gaan zitten. Tijdens de eerste uren van de reis zorgden ze om beurten voor ­Nicolas (4) en Constantin, die het steeds warmer kreeg. Niet ver van de grens stopte de bus en stapten de ouders uit om medicijnen te kopen. 

Constantin Mutu. Beeld NYT

Vasile stapte na verloop van tijd weer in en nam Constantin op schoot. Toen de jongen begon te huilen, liep Vasile door de slingerende bus naar achteren om bij zijn vrouw een fles water te ­halen. Maar op de stoelen van Florentina en ­Nicolas zat niemand meer.

Vasile probeerde in paniek zijn vrouw te bellen, maar zijn beltegoed was opgegaan aan contact met hun achtergebleven kinderen in Roemenië. De bus had inmiddels het eindpunt bereikt en Vasile liep met Constantin in de ­armen naar de grenspost. 

Daar wilde hij vragen of hij zijn vrouw kon bellen. Het werd al donker toen hij zijn verhaal deed aan een agent van de immigratiedienst. Hij en zijn gezin werden in Roemenië vervolgd, ze wilden hier asiel aan­vragen, zei hij met hulp van een per telefoon ­ingeschakelde tolk.

Toen namen agenten Constantin van hem over en zetten hem op een stoel. Vasile werd aan handen en voeten geboeid en het kantoor uit­gesleurd. “Ze veegden de vloer met me aan”, zei hij later.

Asielverzoek

Florentina stond nog bij de halte, huilend omdat ze te laat bij de bus was teruggekeerd voor het laatste stuk naar de grens. Opeens kreeg ze een telefoontje van haar moeder, die in Roemenië door de Amerikaanse immigratiedienst was gebeld met de waarschuwing dat ook Florentina zou worden gearresteerd als zij en haar zoon probeerden de grens over te steken. Familie­leden legden snel geld bij elkaar voor een vliegticket terug.

Constantin werd ondergebracht bij een pleeggezin in Michigan, waar sociaal werkster Alma Acevedo het telefoonnummer kreeg van zijn moeder in Roemenië.

Constantins vader had twee maanden in detentie doorgebracht toen de immigratiedienst hem een voorstel deed. Als hij zijn asielverzoek zou intrekken, zouden hij en zijn zoontje worden uitgewezen naar Roemenië. Vasile ging akkoord en op 3 juni 2018 verliet hij zijn cel om naar een luchthaven te worden gebracht. Daar was Constantin echter nergens te bekennen, op vragen kreeg zijn vader geen antwoord. 

Hij weigerde zonder zijn zoon het vliegtuig in te stappen. Agenten vertelden hem dat Constantin pas zou worden binnengebracht als hij, Vasile, eerst naar zijn stoel zou gaan. Hij zwichtte, maar het toestel steeg op zonder Constantin. Een ­radeloze Vasile keerde alleen terug.

Constantin bracht intussen de ene maand na de andere door in het comfortabele huis van zijn pleeggezin op een heuvel in landelijk Michigan, een enorm verschil met de armoede thuis. In een luier en op schoot bij zijn pleegmoeder verscheen hij op 14 juni 2018 op een zitting van de immigratierechtbank in Detroit. 

Zijn pro-Deoadvocaat bepleitte een snelle terugkeer van de baby naar Roemenië, op kosten van de Amerikaanse regering. Een vertegenwoordiger van het departement van Binnenlandse Veiligheid vond dat Constantin als illegale vreemdeling geen regeringshulp verdiende, maar de rechter volgde de advocaat.

Gebrabbel en gekrijs

Tegen de tijd dat Constantins reis voor juli was geboekt, was hij negen maanden oud en had hij het grootste deel van zijn leven doorgebracht in een soort hechtenis van de Amerikaanse regering. Zijn terugkeer naar Roemenië kwam een paar maanden nadat president Donald Trump een eind had gemaakt aan het scheiden van migrantengezinnen, waarmee hij in en buiten de VS grote verontwaardiging had gewekt.

Florentina en Vasile Mutu konden niet slapen in de uren voordat ze hun zoon op het vliegveld van Boekarest in de armen zouden sluiten. De vlucht was uren vertraagd, maar daar kwam hij dan eindelijk, in de armen van zijn Amerikaanse pleegmoeder. Ze droeg hem over aan Florentina, maar Constantin begon meteen te krijsen. Hij wilde bij zijn pleegmoeder blijven. De rit naar huis, in het dorp waar zijn ouders opgroeiden, werd een drama.

Langzaam went Constantin aan het leven in het propvolle huisje dat zijn ouders, broers en zus delen met een ander gezin. Elf mensen gebruiken dezelfde badkamer zonder douche. Hij kan niet tegen harde geluiden en heeft een hekel aan groepen mensen. Bevindt hij zich tussen veel anderen, dan begint hij te huilen. Zijn moeder betreurt dat, want dat gezamenlijke hoort nu eenmaal bij de Roma-cultuur. “Hij is niet de jongen die hij zou zijn geworden als wij hem hadden opgevoed”, constateert ze.

Vasile en Florentina Mutu met hun vijf kinderen in Olteni, Roemenië. Constan­tin zit bij zijn moeder op de arm. Beeld NYT

Haar zoontje is inmiddels 18 maanden, maar kan alleen lopen aan de hand en zijn gebrabbel en gekrijs lijken in de verste verte niet op praten. “Hij zegt absoluut niets”, volgens zijn moeder.

Constantins ouders, die de VS voor al het leed willen aanklagen, hebben met de kinderen het zwervend bestaan door Europa hervat. Ze hopen genoeg te verdienen om een nieuwe woning te kopen. De afgelopen maanden hebben ze in een camper geleefd en in de groente- en fruitteelt gewerkt op Sicilië, terwijl ze tussendoor Oekraïne en Polen afstroopten op zoek naar tweedehands kleding om te verkopen.

Sjofel flatje

Opmerkelijk genoeg dromen beide ouders nog steeds van een terugkeer naar de VS. “Ik zou eerst naar Canada kunnen gaan,” mijmerde ­Vasile Mutu laatst. “Van daaruit zou ik een taxi kunnen nemen naar Amerika en daar zeven-, acht- of tienduizend dollar betalen voor de ­documenten die ik nodig heb als immigrant.”

Florentina Mutu’s oudere broer, die naar Florida was geëmigreerd, is inmiddels terug in Roemenië. Hij verklaart zijn zus en zwager voor gek dat ze nog eens zo’n hachelijk avontuur willen beginnen. Hij haat Amerika en geeft toe: zijn verhalen over veel geld verdienen en dure auto’s waren verzonnen om zijn zus en Vasile te ­imponeren.

Hij woonde helemaal niet in een mooi huis, maar moest met talloze andere migranten een sjofel flatje delen. Die mooie auto op de foto was niet van hem, maar stond in een showroom.

En dan dat Amerikaanse eten: vreselijk. Het enige voedsel dat hij zich kon veroorloven, was nog slechter dan wat hij in Roemenië gewend was. “En ze hebben daar heel strenge wetten, je mag er niet eens bedelen.”

© The New York Times

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234