Zaterdag 23/01/2021

'Hij wilde nog één keer vliegen voor een goed doel'

'Ik voel mij niet schuldig over de situatie, maar wel over het feit dat ík Jacques Wilmart heb aangezocht voor het transport van zieke kinderen in Tsjaad', zegt François-Xavier Pinte (23) zacht. De jonge piloot werkt in Tsjaad voor een luchtvaartmaatschappij die gespecialiseerd is in humanitaire missies.

Door Marjan Justaert

BRUSSEL l Pinte contacteerde zijn 75-jarige collega in België om de 103 vermeende weesjes te vervoeren. 'Ondanks zijn leeftijd twijfelde Jacques geen moment. Hij heeft een hart van goud en nu zit hij in de gevangenis.'

Pinte is een week geleden vanuit de Tsjadische hoofdstad N'Djamena naar Brussel gevlogen om duidelijk te maken dat Jacques Wilmart onschuldig is. Wilmart bediende de stuurknuppel van het vliegtuig waarin 103 weesjes werden vervoerd door de Franse organisatie l'Arche de Zoé. Alleen: het bleken geen weesjes uit Darfoer maar kinderen met ouders uit Tsjaad.

"Kindersmokkel", luidde het verdict van de plaatselijke autoriteiten. De hele bemanning vloog in de cel. Vier Spaanse airhostessen en drie Franse journalisten zijn al vrij, Wilmart zit nog achter slot en grendel (zie kader).

"We roken helemaal geen onraad toen l'Arche de Zoé onder de naam Children Rescue onze diensten vroeg", vertelt François-Xavier Pinte. "Ik ben ervan overtuigd dat hun bedoelingen goed waren, maar het doel heiligt natuurlijk niet altijd de middelen. Il y a certaines personnes qui sont un peu manipulées."

Bent u ook gemanipuleerd in dit verhaal?

"Kijk, ik werk sinds mei 2006 als piloot voor een Tsjadische compagnie aérienne die haar diensten verhuurt aan ngo's, onder meer HCND, de VN-organisatie tegen landmijnen. Midden september 2007 kreeg ik bezoek van de pompiers (De drijvende krachten achter l'Arche de Zoé zijn lid van een vrijwillig brandweerkorps, MJ). Ik heb zelf twee weken voor hen rondgevlogen met medisch materiaal. Toen vertelden ze mij dat ze zelf een vliegtuig hadden gekocht van het type Cherokee PA 32, dat ik niet mág besturen. Hors de question. Daarop contacteerde ik via via Jacques Wilmart, die meteen ja zei. Zelf was ik er dus niet bij op die bewuste vlucht."

Noch uzelf, noch Wilmart roken onraad?

"Met de hand op het hart: neen! Als ik in de cockpit zat, waren de boorddocumenten altijd tiptop in orde. En hoewel ze op het terrein zelf soms wat amateuristisch uit de hoek kwamen, handelden ze met de beste bedoelingen. Het hoofd van de organisatie, Eric Breteau, is een man die de wereld zou redden als hij kon. Ik kende de missie van AdZ. Hun doel was helpen."

Dus Jacques Wilmart was ook niet op de hoogte van wie hij in werkelijkheid vervoerde?

"Ik ben er rotsvast van overtuigd dat Jacques onschuldig is. Toen hij hoorde dat het om hele zieke kindjes ging, heeft hij geen twee seconden getwijfeld. Als je als piloot iemand uit de nood kunt helpen, doe je dat nu eenmaal. Met zijn 75 jaar en 22.000 vlieguren op zijn palmares, wilde Jacques nog een laatste keer zijn vliegkunsten bovenhalen voor een goed doel.

"Onderschat de klus niet: hij was gevraagd te vliegen van het grensdorp Adre naar Abeche in Oost-Tsjaad. Dat is een extreem gevaarlijke zone, waar het vol rebellen zit. Jacques nam zijn missie zeer ernstig."

Wat ging er door u heen toen u hoorde dat de niet-weesjes naar Frankrijk 'gesmokkeld' zouden worden...

"(vult aan) ... En toen de bemanning even later in de gevangenis belandde? Ik was in shock. Geraakt door het feit dat uitgerekend Wilmart in de cel zat. Of ik mij schuldig voel? Niet over de situatie, wel over het feit dat ik hem aangezocht heb."

Hoe is het nu met hem?

"Zijn fysiek is niet meer die van een twintigjarige, maar le moral est bon. Hij heeft een buitengewone echtgenote en een hoop vrienden en familie die hem steunen."

Maar hij zit nog vast. Bent u teleurgesteld in de Belgische politici?

"Neen. België werkt samen met Frankrijk in deze situatie, de ministers zijn intelligent genoeg om dit aan te pakken. De Gucht (minister van Buitenlandse Zaken, MJ) is ook bijzonder goed in onderhandelen, ik heb alle vertrouwen in hem."

Is AdZ-bezieler Eric Breteau de schuldige in dit verhaal?

"Ik weet zeker dat de man nobele doelen voor ogen heeft. Er is geen sprake van kinder- of organenhandel. Maar ik zie hem wel een 'leugentje om bestwil' gebruiken om zijn doelen te bereiken. Nu, ik wil Eric Breteau ook niet met pek en veren besmeuren. Hij heeft meerdere keren gezegd dat het moeilijk is om op te boksen tegen de grote ngo's. Weet je, de humanitaire sector mag dan humanitair zijn, het is ook een héél competitief milieu."

Heeft de situatie uw opvattingen over humanitaire missies en/of uw idealisme veranderd?

"Ik ben piloot geworden om in het hulpverleningscircuit terecht te komen. En ik werk er al drie jaar. Verandert mijn visie nu? Nee. Ik beschouw dit als een erreur de jugement, een beoordelingsfout. Wel is het nu gelukkig duidelijk dat je niet iedereen zomaar het veld kunt opsturen."

Moet er meer controle zijn op humanitaire organisaties?

"(glimlacht) Meer controle niet, meer informatie wel."

Het is moeilijk opboksen tegen grote ngo's. De humanitaire sector is humanitair én zeer competitief

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234