Zaterdag 20/07/2019

Schietpartij Orlando

Hij sloeg zijn vrouw, haatte zwarten en walgde van homo's. Maar radicaal?

Een foto die Omar Mateen heeft gebruikt op sociale media. Het is onbekend wanneer deze is gemaakt. Beeld reuters

Het leven van Omar Mateen, die dit weekeinde zeker 49 mensen heeft doodgeschoten in een gayclub in Orlando, leek een paar jaar geleden nog het succesverhaal te zijn dat zoveel migranten voor hun kinderen wensen. Zijn ouders waren afkomstig uit Afghanistan, maar Mateen werd geboren in New York. Hij groeide op in Florida, haalde een diploma strafrecht, kreeg een goede baan bij een groot beveiligingsbedrijf, trouwde en kocht een huis.

Een paar maanden na zijn huwelijk, werden de eerste scheuren in het oppervlak zichtbaar: Mateen bleek zijn vrouw in elkaar te slaan en toen haar ouders dat ontdekten, haalden ze haar bij hem weg. "Hij was geen stabiele man", vertelde Sitora Yusufy tegen de Washington Post. "Hij sloeg me. Hij kwam thuis en begon me te slaan omdat de was niet was gedaan of iets dergelijks."

Erg religieus was hij op dat moment niet, zegt Yusufy. Ze noemt Mateen "geestelijk gestoord" en "instabiel", maar heeft in de twee jaar dat ze getrouwd zijn geweest, geen tekenen van radicalisering gezien.

In de jaren daarna liet hij bij zijn collega's doorschemeren dat hij banden had met een jihadistische organisatie. In 2013 begon de FBI een onderzoek: Mateen werd twee keer verhoord, er werd navraag gedaan in zijn omgeving en hij werd een tijdje in de gaten gehouden, maar uiteindelijk werd er geen enkele link met terrorisme gevonden en het onderzoek werd weer gesloten.

Zichzelf opgeblazen

In 2014 kwam zijn naam bij de FBI weer naar boven: hij zou contact hebben gehad met Moner Mohammed Abusalha, de eerste Amerikaan die zichzelf in Syrië heeft opgeblazen terwijl hij streed voor het aan Al Qaida gelieerde Al Nusra. Maar ook dit onderzoek werd gesloten toen bleek dat het contact tussen de twee 'minimaal' is geweest.

Voor zijn werk bij G4s, een van de grootste beveiligingsbedrijven ter wereld, onderging hij twee maal een antecedentenonderzoek (bij zijn aantreden in 2007 en later in 2013), maar ook hierbij kwam niets vreemds naar boven.

Volgens zijn oud-collega Daniel Gilroy was Mateen een "betrouwbare" werknemer die altijd vroeg op zijn werk was, maar was hij ook luidruchtig, "snel opgewonden" en racistisch. "Hij was eng, op een zorgwekkende manier", vertelt Gilroy in een interview met nieuwszender NBC. "Niet soms, maar altijd. Hij had er moeite mee zijn woede onder controle te houden. Er was vaak iets dat hem boos maakte, en dat had altijd te maken met vrouwen, ras of religie."

"Hij mocht zwarte mensen absoluut niet", ging Gilroy verder. "Dat kwam een of twee keer ter sprake, maar het waren vooral vrouwen. Hij moest vrouwen niet. Hij was wel seksueel aangetrokken tot vrouwen, maar hij respecteerde ze niet." De situatie op het werk was voor Gilroy zo "giftig" dat hij zich uiteindelijk liet overplaatsen naar een andere afdeling.

Sitora Yusufy, de ex-vrouw van Omar Mateen tijdens een persconferentie. Beeld ap

"Niet hatelijk"

Samuel King, die Mateen kende van school, denkt dat Mateens homohaat zich pas ergens in de afgelopen jaren ontwikkelde. King kende Mateen tot 2009 en zag hem geregeld in het winkelcentrum waar ze allebei werkten. "Wat mij schokt is dat het merendeel van het personeel waar ik werkte homo was. Hij was toentertijd niet anti-homo. Hij gedroeg zich helemaal niet hatelijk tegenover ons."

De vader van Mateen (die een talkshow presenteert voor Afghaanse immigranten) denkt dat homohaat wel degelijk een motief kan zijn geweest voor de aanslag. Seddique Mateen vertelt aan NBC dat zijn zoon recent twee mannen met elkaar zag zoenen toen hij met zijn kind van 3 jaar op stap was in Miami. Daar was hij woedend over. "Dat doen ze voor de neus van mijn zoon", zou hij briesend hebben gezegd.

Een foto die Omar Mateen heeft gebruikt op sociale media. Het is onduidelijk wanneer die is gemaakt. Beeld reuters

Het lijkt alsof niemand heeft gezien dat Mateen radicaliseerde, maar vlak voor de aanslag belde hij wel het alarmnummer 911 om steun te betuigen aan IS-leider Al Baghdadi. Vandaag heeft Islamitische Staat de aanslag opgeëist: "Eén van de soldaten van het kalifaat in de Verenigde Staten is het gelukt om een bijeenkomst van kruisvaarders binnen te dringen in een nachtclub voor homoseksuelen in Orlando, Florida, waar hij meer dan honderd mensen heeft gedood en verwond voordat hij zelf werd gedood", aldus de radiozender die door IS wordt gerund en als officiële spreekbuis geldt.

Toch heeft de aanslag volgens Seddique niets te maken met religie en hij bood zijn excuses aan voor de daden van zijn zoon. "We wisten van niets. We zijn in shock, net als de rest van het land." Op zijn Facebookpagina zei hij in een video in het Dari (een taal die in Afghanistan wordt gesproken): "Alleen god kan homoseksuelen straffen."

De imam van de moskee in Fort Pierce haastte zich te zeggen dat Mateen in elk geval niet bij hen is geradicaliseerd. De schutter kwam hier als kind al, en woonde nog steeds in het stadje dat op ongeveer twee uur rijden van Orlando ligt. Binnen de gemeenschap stond Mateen bekend als "teruggetrokken", vertelt de imam. "Hij kwam op het laatste moment binnen en sprak met niemand."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden