Dinsdag 07/04/2020

Hier ontsnapt u in Gent en Antwerpen aan fijn stof

In navolging van het AIRbezen-project in Antwerpen heeft de UAntwerpen nu ook het fijn stof in Gent in kaart gebracht. De luchtvervuiling is vergelijkbaar in beide steden. Maar het goede nieuws is dat u eraan kunt ontsnappen. 'In de Blaarmeersen is er merkelijk minder stof.'

Fijn stof is er overal in Vlaanderen. "Er is een basiscomponent waar je moeilijk aan kunt ontsnappen, onder andere door vervuiling vanuit het buitenland", legt Roeland Samson, projectleider en professor aan de faculteit bio-ingenieurswetenschappen, uit. "Vlak bij steden is de vervuiling groter, en in straten en wegen komt er nog een extra component bij. Het is die verkeersgerelateerde vervuiling die we onderzocht hebben."

Dat gebeurde vorig jaar al in Antwerpen met het AIRbezen-project, waarbij aardbeienplantjes verdeeld werden onder de bevolking. In Gent werd dit jaar een oproep gelanceerd om klimopstalen binnen te brengen in de Vooruit, partner van het project.

"Deze keer hadden we dus iets minder controle over waar en hoe de blaadjes geplukt werden", zegt Samson. "Voor een juiste staalname moeten ze bijvoorbeeld allemaal op 1,50 meter hoogte geplukt worden. Maar ondanks die onzekerheid is er zodanig veel respons gekomen dat de resultaten een heel goed beeld geven van wat er gaande is."

Volgens de professor gaat het om een zeer betrouwbare analyse. "De blaadjes verzamelen fijn stof over een langere periode; je krijgt dus geen momentopname. Dit zijn echt wel zinvolle, betrouwbare resultaten."

Leve het verhoogd terras

Zowel het Antwerpse als het Gentse onderzoek wijzen uit dat de vervuiling snel afneemt naarmate men zich verder van verkeerswegen bevindt.

"Elke meter maakt een verschil", zegt Samson. "Woon je bijvoorbeeld in de stad en heb je een tuin, dan vind je daar al veel minder fijn stof. Aan de Gentse binnenring hebben we hoge waarden gemeten, maar in de achtertuinen van de woningen naast de ring kunnen de waarden vier keer lager zijn. De vervuiling blijft grotendeels gevangen in de straat. Dat is nadelig als je je op straat bevindt, maar als je daar woont, betekent het dus dat je in je achtertuin een betere luchtkwaliteit kunt verwachten."

Een eerder onderzoek heeft uitgewezen dat de vervuiling sterk afneemt met de hoogte. "Kun je aan de achterzijde van je huis dus een verhoogd terras aanleggen, dan ben je nog beter af", klinkt het.

Andere oases van propere lucht zijn stadsparken en natuurdomeinen. "Als je een stadspark ingaat, merk je meteen dat de concentratie fijn stof daalt, omdat de verkeersbron weg is. Ga je in het midden van het Citadelpark in Gent wandelen, dan heb je daar bijvoorbeeld gemakkelijk maar een derde van de blootstelling die je op straat hebt. Van het moment dat je een paar honderden meters van de straat weggaat, gaat dat enorm naar beneden."

Positief voor de luchtkwaliteit zijn omwallingen, zoals de aarden wallen aan het natuurgebied Bourgoyen-Ossemeersen. "Die zijn niet alleen geluidswerend, maar houden ook het fijn stof tegen. Net als bomen en huizen", zegt Samson.

Gentse groene zones

Uit de metingen in Gent blijkt duidelijk dat de luchtkwaliteit in het westen van de stad een pak beter is. Wil u tijdens het joggen ontsnappen aan het fijn stof, dan kunt u dus naar de Blaarmeersen, het natuurreservaat Bourgoyen-Ossemeersen of de Watersportbaan trekken.

In het centrum van de stad zijn de properste gebieden te vinden in parken, zoals het Citadelpark, maar ook in andere groene zones en plaatsen die zich verder van de openbare weg bevinden.

De R40 is vooral vervuilend bij de R4 en de aansluiting met de E17. Aan de ring werden grote tegenstrijdigheden vastgesteld. "Ter hoogte van de ringvaart liggen de rijstroken minder dicht bij elkaar en zijn er weinig andere activiteiten die tot vervuiling bijdragen", zegt Samson. "Eenzelfde open gebied is er aan de Kennedylaan, maar door de havenactiviteit en het intensieve vrachtverkeer zien we hier geen vergelijkbaar effect."

Verspreid verkeer in Antwerpen

Net als Gent heeft de stad Antwerpen vervuilde en propere plekken. Verschillend is dat in Antwerpen geen duidelijke grotere gebieden aan te duiden zijn die meer of minder vervuild zijn dan andere. Volgens de UAntwerpen komt dat doordat het verkeer verspreid over het hele grondgebied voorkomt.

De laagste waarden werden gemeten in bredere, open straten met weinig verkeer en op plekken die zich verder van de openbare weg bevinden. Dankzij de hogere locatie is dat bijvoorbeeld het geval op de campus van de UAntwerpen bovenop het dak van de Craeybeckxtunnel.

En wat nu?

Volgens professor Samson zijn de resultaten een belangrijk gegeven om te bekijken in het kader van toekomstige stadsprojecten.

"Je kunt veel locaties vinden waar de luchtkwaliteit beter is", zegt hij. "Men zou hier rekening mee moeten houden bij de inrichting van steden, om bijvoorbeeld rusthuizen op een veilige plaats te lokaliseren. Het probleem is natuurlijk dat Vlaanderen zo dicht bevolkt is dat het moeilijk wordt om nog veilige locaties te vinden waar voldoende plaats is."

De kans is niet gering dat het project nog wordt uitgebreid naar andere steden. "Er is zodanig veel interesse dat we bijna niet anders kunnen dan er op een of andere manier mee door te gaan. Hoe? Dat moeten we nog bekijken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234