Maandag 17/02/2020

Hier moet u wakker van liggen

Uitreiking Cultuurprijzen van de Vlaamse Gemeenschap na vijf jaar ook op (digitale) televisie

De Cultuurprijzen van de Vlaamse Gemeenschap worden maandagavond in deSingel uitgereikt en deze keer ook live uitgezonden op het digitale kanaal Canvas +. Voor de vijfde keer al moeten de Cultuurprijzen het grote publiek warm maken voor cultuur.

Door Wilfried Eetezonne

BRUSSEL l Maar kan dat wel met dit 'feest voor de cultuursector', zoals de VRT het zelf noemt? 'Ik had nooit gedacht dat het tot een uitzending zou komen', zegt organisator Toon Berckmoes. 'Het grote publiek ligt hier niet wakker van.' En dat is nu net wat ze op het kabinet Cultuur wel willen.

Dat de Cultuurprijzen belangrijk zijn, betwist niemand. De prijzen zijn de opvolgers van de vroegere Staatsprijzen en zijn de grootste culturele eer die je in dit gewest kunt opstrijken. Ook financieel zijn ze mooi meegenomen, want aan elke prijs hangt 12.500 euro vast. De hoofdprijs, die voor algemene culturele verdienste, is 20.000 euro waard. Voor het eerst is er dit jaar ook een beeldje, ontworpen door kunstenaar Johan Tahon.

Een Staatsprijs in ontvangst nemen was vroeger niet meteen het vrolijkste moment in de carrière van een kunstenaar. In een hoekje van het kabinet van de minister-president werd een glaasje flauwe bubbels gedronken met de ietwat onwennige winnaar en dat was het.

Onder Vlaams cultuurminister Bert Anciaux (Spirit) moest dat anders. De Cultuurprijzen zouden een feest worden. Een feest dat bovendien deel uitmaakte van het participatiebeleid. Als de brede bevolking zag welke prijsbeesten het in huis had, zou de culturele vonk makkelijker overslaan. De verschillende Staatsprijzen werden gebundeld in één avond en er werden populairdere categorieën toegevoegd, zoals de smaakcultuur. Het mocht allemaal wat feestelijker, pittiger, spannender ook.

Minister Anciaux wilde de prijzen altijd graag op tv en bij de eerste en geslaagde prijsuitreiking in 2004, in een regie van Jan Eelen, was De Morgen tamelijk verbolgen over de afwezigheid van Canvas.

Nu is Canvas er, of althans het digitale Canvas +, maar de prijzen zijn inmiddels wel een nichegebeuren geworden, een 'ons kent ons'-feest. De spanning speelde zich eerder af in de controverses achter de schermen dan op de avond zelf.

"Ik had nooit verwacht dat het tot een uitzending zou komen", zegt Toon Berckmoes van Cultuurnet Vlaanderen, die de prijzen in opdracht van de minister organiseert. "Het grote publiek ligt hier niet wakker van. Het zijn de MIA's niet."

Maar volgens Berckmoes is dat niet de bedoeling van de Cultuurprijzen. "Je mag de impact en de ambitie van de Cultuurprijzen niet overschatten. We wilden er vooral meer ruchtbaarheid aan geven, maar een kijkcijferkanon zal het nooit worden. Ik denk dat het goed op zijn plaats zit op een digitaal kanaal."

Daarmee zit hij niet op dezelfde lijn als zijn broodheren op het kabinet Cultuur. "De MIA's worden in primetime uitgezonden op Eén", zegt adjunct-kabinetschef Jan Denolf. "Het zou mooi zijn mochten de Cultuurprijzen in primetime op Canvas uitgezonden worden. Wat is een groot publiek? Over de Koningin Elisabethwedstrijd zegt men ook telkens dat er maar 120.000 mensen kijken. Maar dat is veel. Voor ons mag er dus nog een tandje bijgestoken worden, want de Cultuurprijzen bereiken een te klein publiek. Nu is het enkel voor een bevoorrechte groep digitale kijkers."

"Het is hoe dan ook een uitdaging om er een tv-programma van te maken", zegt Els T'Seyen, die schwung moet brengen in de tv-avond. "Allereerst gaat het om een zaalshow die niet ontworpen is voor tv en het zijn ook twaalf prijzen. We zullen proberen om zoveel mogelijk afwisseling te brengen met korte filmpjes en interviews met Heidi Lenaerts. Voor de uitreiking zelf schakelen we dan over naar de zaal. Over de winnaar van de Prijs voor Algemene Verdienste maken we een langere documentaire. Het unieke van de Cultuurprijzen is dat de hele sector aanwezig is. Maar soms heb ik de indruk dat de receptie achteraf belangrijker is als netwerkmoment dan de prijzen zelf."

Op het kabinet werd de formule de voorbije jaren geëvalueerd. "Ze hebben wel degelijk een effect", weet Denolf. "De aandacht voor het evenement groeit elk jaar. Enkele jaren geleden zag je nog lege plaatsen in de zaal, dit jaar moeten we mensen weigeren. Dat wijst erop dat de avond gewaardeerd wordt als een belangrijk gebeuren. Ook over de prijzen zelf wordt niet lacherig gedaan en niet alleen omwille van de geldprijs. De winnaars appreciëren de eer echt."

Dit jaar heeft de show een aantal prettige troeven in handen. Regisseur van de zaalshow is Don Verboven, de kapitein van onder andere het Theaterfestival. De presentatie is in handen van Radio 1-stem Ruth Joos, terwijl Stijn Meuris columns voorleest en Pieter Embrechts met de band Brazzaville voor muziek zorgt. "En een aantal verrassingen", zegt Verboven. "We hebben een fijne setting in de rode zaal van deSingel die we helemaal ingekleed hebben. Ik denk ook dat er een paar onverwachte winnaars zullen zijn."

Dat de prijzen op een klein publiek doelen, ontkent hij. "Vorig jaar won Ons kookboek de Prijs voor Smaakcultuur. Dat spreekt toch een zeer ruim publiek aan."

Toch zijn de Cultuurprijzen niet bedoeld als poppoll. Genomineerden komen vaak uit de kleinste hoeken van de sector, zoals dit jaar pakweg Sylvia van Peteghem (hoofdbibliothecaris van de universiteitsbibliotheek Gent), Nico Leunen (filmmonteur) of Wouter Van den Abeele (folkmonument). Allemaal zeer verdienstelijk in hun vak en terecht genomineerd, maar het zijn niet de bekendste cultuurbobo's.

Ook dat ligt niet eenvoudig in tv-land. "De genomineerden zijn niet echt bekend bij het grote publiek", zegt T'Seyen. "Dus moeten we het publiek vooral gidsen. We zullen proberen de kijker toch een beeld te geven van de genomineerden. Op zich is het niet slecht dat je minder bekende mensen te zien krijgt. Het kan de interesse voor hun werk aanwakkeren."

Zo ziet Verboven het ook. "De prijzen mogen ook een platform zijn om minder bekende namen te presenteren."

"Het lijkt alsof de jury's bewust naar minder bekende namen zoeken", zegt Berckmoes. "Misschien moeten we in de toekomst meer aandacht hebben voor het hele oeuvre van potentiële genomineerden."

Ook op het kabinet vinden ze dat alles altijd beter kan. "Natuurlijk zitten we met vragen", zegt Denolf. "Zo is er de heterogeniteit in de muzieksector en ook de sociaal-culturele sector komt er soms wat bekaaid af. Daar moeten we aan sleutelen. Dat 'ons kent ons'-gebeuren moeten we doorbreken. De jury's moeten daarom breder samengesteld worden, net zoals we ook onze beoordelingscommissies breder zullen samenstellen." Moeten de prijzen populairder worden? "Als je daarmee bedoelt dat ze meer mensen moeten aanspreken, dan is het antwoord volmondig ja", aldus Denolf.

Canvas + zendt de Cultuurprijzen maandag live uit om 20.35 uur. Zondag 10/2 is er om 22.45 uur een compilatie op Canvas, www.cultuurprijzen.be.

Organisator Toon Berckmoes:

We willen vooral meer ruchtbaarheid geven aan de prijzen. Een kijkcijferkanon zal het nooit worden

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234