Donderdag 24/06/2021

'Hier is niets geloofwaardigs aan. Niets'

Pascal Delwit (ULB) omschrijft de zet van Benoît Lutgen om de PS uit de regionale regeringen te duwen als een aardbeving maar ook als een risicovolle gok. 'Wat als de MR nog meer besmeurd geraakt door Kazakhgate? Dan ruilt Lutgen een besmette partner in voor een andere.'

"Een aardbeving is dit zeker", zegt Delwit. "Niet enkel omdat we in Wallonië en Brussel waarschijnlijk nieuwe regeringen zullen krijgen, maar ook omdat dit de PS nog meer beschadigt. De Parti Socialiste kampt met een ongeziene crisis, heeft geen vat meer op de politieke dynamiek en dreigt op termijn te krimpen tot een middelgrote partij van 20 à 25 procent. Vooral dat laatste is een revolutie: het ziet ernaar uit dat de PS voor lange tijd niet meer de enige dominante partij zal zijn in Wallonië."

Wat is precies de strategie van cdH-voorzitter Lutgen?

Delwit: "Hij probeert de cdH uit het dal te trekken: zijn partij haalt in de peilingen nog geen 10 procent en is daarmee slechts de vijfde partij. Met zijn verklaring wil Lutgen aan zijn kiezers duidelijk maken dat hij zich niet eeuwig aan de linkse PS wil binden en bereid is om met de MR in zee te gaan; zeker nu de PS door allerlei schandalen zwaar beschadigd is."

Denkt u dat Lutgen de kopstukken van MR vooraf op de hoogte bracht van zijn demarche?

"Daaraan twijfel ik niet. MR-voorzitter Olivier Chastel en ook premier Charles Michel waren op de hoogte. Uit hun reacties en persberichten blijkt dat ze allerminst verbaasd zijn over Lutgens plannen en klaarzitten om regeringsonderhandelingen aan te vatten."

Met andere woorden: Lutgen heeft alles goed voorbereid en neemt een berekende gok.

"Maar het blijft een gok. Hij neemt een drietal grote risico's. Ten eerste heeft iedereen door dat het hier om een politiek georkestreerde operatie gaat: veel mensen houden niet van zulke manoeuvres, die meestal het gevolg zijn van weinig transparante achterkamergesprekken. Ten tweede zullen cdH en MR in het Waals Parlement slechts over een zeer krappe meerderheid van 38 zetels beschikken: amper een zetel op overschot. Ik vraag me trouwens af hoe ze in Brussel een meerderheid gaan smeden: omdat je met de verschillende taalgroepen rekening moet houden, is het nooit evident om een Brusselse meerderheid te vormen."

"Maar het grootste risico voor de cdH is dat de MR ook steeds meer in een schandaalsfeer terechtkomt. Eerst had je de Publifin-perikelen maar de kans bestaat dat Kazakhgate nog meer in het gezicht van MR-prominenten zal ontploffen. Nu zit het schandaal op het niveau van Armand De Decker, maar als het de komende weken uitdeint naar de kringen van vicepremier Didier Reynders, gaan de poppen aan het dansen. In dat geval zal Lutgen de beschadigde PS vervangen hebben voor een al even beschadigde regeringspartner."

Maar is Lutgens operatie niet het toppunt van hypocrisie? Qua schandalen is de cdH toch allerminst een maagdelijke partij? Is het geloofwaardig om nu plotseling de gezuiverde heilige te spelen?

"U hebt gelijk. Dit is hypocriet. Er is niets geloofwaardigs aan deze operatie. Niets. Bovendien zal nog moeten blijken of Lutgen zijn partij een dienst heeft bewezen: het electorale effect van zijn beslissing zal nog moeten blijken."

Beleven we dezer dagen het definitieve einde van de Parti Socialiste?

"We moeten voorzichtig zijn met voorspellingen. In het politieke leven kunnen de zaken snel veranderen. Vandaag heeft de PS het bijzonder moeilijk, maar wat zal er gebeuren met de MR als Kazakhgate nog verder openbarst? Maar sowieso is dit voor de PS een zware slag: de partij die al decennia onafgebroken aan de macht is, heeft op dit moment geen controle meer op het politieke proces. Ze moet de feiten ondergaan. Bovendien is de PS zodanig door schandalen besmet dat het onmogelijk is om op een geloofwaardige manier oppositie te voeren. Met andere woorden: de PS valt uit de regeringen en belandt zonder tanden in de oppositie. Je hebt altijd optimisten die zeggen dat in elke crisis nieuwe opportuniteiten schuilen; maar deze keer zie ik die opportuniteiten toch niet echt."

Krijgen we zoals in Frankrijk en Nederland een implosie van de socialisten?

"Ik denk niet dat de partij volledig zal wegsmelten. Maar de partij die in de jaren zestig nog 45 procent haalde en daarna op een gemiddelde van 35 procent landde, zou de volgende jaren wel eens kunnen stranden op een gemiddelde van 20 à 25 procent. Daardoor verandert de PS definitief van statuut: van onvermijdelijke spelverdeler die altijd in de regering zat tot een middelgrote partij die soms wel en soms niet aan de macht zal deelnemen."

Vanuit democratisch oogpunt zou je kunnen zeggen dat dit een zeer gezonde zaak is.

"Het is ook een gezonde zaak. Dat er in de regering een dominante partij zit, is niet noodzakelijk ongezond. Het wordt pas problematisch als steeds dezelfde partij dominant is. Hetzelfde overkwam de CVP/CD&V: die partij is nog steeds machtig, maar incontournable als voorheen zijn de Vlaamse christendemocraten al een hele tijd niet meer."

Zullen de schokgolven van de Waalse aardbeving ook in Vlaanderen voelbaar zijn?

"Ongetwijfeld: als MR en cdH een akkoord hebben gesloten voor de rest van de legislatuur, dan ga ik ervan uit dat ze ook voor de volgende verkiezingen een stembusakkoord hebben gesloten. Beide partijen hebben zich voor een hele tijd aan elkaar vastgeklonken en in de toekomst zullen ze ook proberen om samen tot de federale regering toe te treden. Een MR-cdH-akkoord zal met andere woorden ook kansen scheppen voor Open Vld en CD&V. De kans op een verlenging van een christendemocratische-liberale meerderheid met N-VA is groot. Ik zeg dit altijd met de nuance dat in de politiek de situatie heel snel kan veranderen."

Inderdaad: de PTB en/of Ecolo zullen electoraal kunnen profiteren van de schandaalsfeer, waardoor de kaarten danig herschud zullen worden.

"Zeker is dat Ecolo en PTB veel voordeel halen uit de politieke schandalen die Wallonië de afgelopen maanden plaagden. Deze partijen pleiten al jaren tegen cumuls en voor meer politieke moraliteit. Ik denk niet dat Lutgen zijn beslissing nam omwille van het PTB-succes in de peilingen, maar het is duidelijk dat het voorspelde electorale succes van de PTB bij de volgende verkiezingen een impact zal hebben op het politieke landschap in België."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234