Vrijdag 23/04/2021

Hier is alle kunst afwasbaar

Reproducties van kunstwerken op keramieken tegels, het idee alleen al vervult de meeste kunstliefhebbers met afgrijzen. Niet zo de Japanners, die sinds kort niet meer de wereld hoeven rond te reizen: meer dan duizend hoogtepunten van de westerse kunst hangen nu in het nieuwe Otsuka-museum.

Eric Bracke

Eigenlijk is de hele opzet zo gek nog niet, want in tegenstelling tot de afbeeldingen in een prachtig kunstboek zijn de kunstwerken in het Otsuka-museum op ware grootte te bewonderen. Op een cd-rom heeft de wandeling door de in het museum nagebouwde Sixtijnse kapel voor dat je de ruimte niet virtueel hoeft te ervaren. De initiatiefnemers overwegen ook in het westen een dergelijk 'keramiekmuseum' te openen.

Van de oude Grieken tot Het Lam Gods en van de Sixtijnse kapel tot de zonnebloemen van Van Gogh en de waterlelies van Monet: de Japanners lieten alles minutieus fotograferen - soms moesten ze het met bestaande foto's stellen - en bakten de kunstwerken in keramiek. De reproducties op ware grootte zijn gevat in dezelfde lijsten als de originele die je in de musea rond de authentieke kunstwerken kan aantreffen. Toch is er volgens fotograaf Paul Maeyaert, die we op een ochtend in een Gents café onder de Sint-Baafstoren treffen, geen poging gedaan om te verbergen dat het kopieën zijn. Maeyaert kreeg van het Otsuka-museum de opdracht Het Lam Gods van Jan van Eyck te fotograferen. Hij was een paar weken geleden aanwezig op de opening van het museum in Naruto, in de provincie Tokushima, en maakte er toen als eerste ook foto's. "Het museum wil niet het oorspronkelijke werk evenaren, maar via duurzame kopieën tonen hoe het eruitziet", zegt Maeyaert. "Het museum kent zichzelf dan ook een didactische opdracht toe." Volgens de fotograaf zijn de dunne naden tussen de grote keramiektegels waarmee de reproducties zijn samengesteld, niet verdoezeld.

"Toen ik het eerst hoorde van keramische reproductie van kunstwerken, voelde ik ook enige weerstand. Je denkt meteen aan kopjes en borden met afbeeldingen van schilderijen, maar dat was het dus niet. Het is allemaal erg professioneel. Ze boden zelfs aan om de kosten te betalen om Het Lam Gods uit zijn kooi te halen, een paar tientallen miljoenen, zodat het optimaal gefotografeerd zou kunnen worden. Maar daar wilde het kerkbestuur niet op ingaan, zodat ik er in slechte omstandigheden het beste moest van proberen te maken. Maar het resultaat mag gezien worden, denk ik."

Behalve Het Lam Gods fotografeerde Maeyaert ook nog de Kruisdragende Christus van Bosch en twee van de 78 wandtapijten van de Apocalypse van Enghien. Jawel, wandtapijten in keramiek. Hij onderhandelde voorts met de verscheidene Belgische musea: in totaal werden zeventien kunstwerken uit Belgische verzamelingen gereproduceerd. Daaronder zijn vier Ensors, een Rubens uit de Antwerpse Kathedraal, de Madonna en Kind van Hans Memling en die van Jean Foquet, twee keer Jordaens, Khnopff, Wiertz en Delvaux.

Op de opening van het Otsuka-museum maakten de directeurs van de belangrijkste musea ter wereld hun opwachting. Blijkbaar wilden ze allemaal weten hoe het voelt om in een exacte kopie van de Scrovegni-kapel in Padua, met zijn fresco's van Giotto, rond te wandelen of je in de Saint-Martin-kapel met de best bewaarde 12de-eeuwse fresco's in het Franse Nohant-Vic te wanen. Wat je in het echt niet kan bekijken, is het hier verenigde hoogaltaar van El Greco, dat zich deels in Spanje bevindt en deels in Roemenië te zoeken is.

Het museum, dat vijf ondergrondse en drie bovengrondse verdiepingen telt en over tienduizend vierkante meter expositievloer beschikt, is genoemd naar Masahito Otsuka. De man staat aan het hoofd van een groep familieondernemingen, waaronder farmaceutische en scheikundige bedrijven, en... een tegelfabriek. Otsuka voorspelt dat zijn reproductiemuseum nauwelijks of geen conserveringsproblemen zal kennen, aangezien de verf in de keramiek kleurvast is. De reproducties zijn immuun voor het licht en UV-stralen en vervuilende aanslag is zonder probleem te verwijderen. Hij maakt zich sterk dat keramische reproducties er ook nog na duizend jaar als nieuw zullen uitzien.

Otsuka heeft ook plannen voor een museum met keramische reproducties in het Westen. Brussel of Rijsel zouden daarbij een redelijke kans maken als vestigingsplaats. Uiteraard heeft het weinig zin om op twee uur sporen van Parijs een reproductie van de Mona Lisa of de waterlelies van Monet te presenteren. Wellicht zal in dit museum vooral de 'uitheemse kunst', zoals bijvoorbeeld de Egyptische kunst aan bod komen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234