Vrijdag 15/11/2019

Hezbollah steekt de lont in het kruitvat

Libanese militie steunt Assad nu ook op het terrein: gevaarlijke evolutie in een explosief conflict

Het was The New York Times die zondag met het nieuws kwam dat Libanese soldaten van het Hezbollah-leger aan de zijde van de troepen van Bashar al-Assad een offensief lanceerden op de strategisch belangrijke stad Qusair, gelegen in de Homs-provincie aan de grens met Libanon.

De historische banden tussen Hezbollah, Syrië en Iran zijn gekend, net als de financiële hulp van Hezbollah aan het regime van Assad sinds het uitbreken van de burgeroorlog én hun logistieke hulp in het conflict, door het zelf leveren van wapens of door het faciliteren van wapenleveringen aan het regime vanuit Teheran. Dat Hezbollah sinds zondag actief de wapens opneemt in het Syrisch conflict, zou bij de internationale gemeenschap alle waarschuwingslampjes moeten doen oplichten. Eenieder vertrouwd met het Midden-Oosten en met de geschiedenis van Libanon in het bijzonder houdt weet dat de inmenging van Hezbollah in de strijd in Syrië niet enkel is ingegeven door ideologie en solidariteit met een traditionele bondgenoot, maar alles te maken heeft met de eigen (politieke) agenda.

De Libanese Cederrevolutie volgend op de aanslag op 14 februari 2005, waarbij voormalig premier Rafiq Hariri samen met 22 andere slachtoffers om het leven kwam door een explosie waarbij 1800 kilo TNT tot ontploffing werd gebracht, had het wegtrekken van Syrische troepen uit Libanon tot gevolg. Dat leidde tot belangrijke politieke verschuivingen waarbij de talloze ideologische en religieuze strekkingen van het land erin slaagden tot een - zij het labiel - evenwicht te komen. Op 9 november 2009 werd Saad Hariri premier en op die manier boegbeeld van het nieuwe, gematigder en meer Westers georiënteerde Libanon.

Politieke vetes

Maar al bij de eedaflegging van Saad Hariri pakten zich donkere wolken samen boven het uit zijn as herrezen Beiroet. Ook boven het Special Tribunal for Lebanon (STL) in Den Haag, in het leven geroepen door de VN-Veiligheidsraad op 15 november 2006 en operationeel sinds 1 november 2009, met als hoofdopdracht het berechten van degenen die verantwoordelijk geacht worden voor de aanslag van 14 februari 2005. Vrij snel werd duidelijk dat het Prosecutor's Office van het STL zijn focus ging richten op Hezbollah-leden als verantwoordelijk voor de aanslag, met als gevolg dat in Libanon het STL het strijdtoneel werd voor terug oplaaiende politieke vetes en - belangrijker - confrontaties in Beiroet en Tripoli waarbij geweld niet werd geschuwd.

Uiteindelijk leidden de politieke vijandigheden omtrent de medewerking door Libanon aan het Special Tribunal for Lebanon op 12 januari 2011 tot het ontslag van premier Saad Hariri en zijn kabinet. Op 25 januari 2011 werd Najib Mikati benoemd tot premier. Mikati, zelf een gematigde soenniet, werd en wordt aanzien als niet meer dan een stroman voor Hezbollah, waardoor sinds zijn benoeming de medewerking van Libanon aan het STL in Den Haag als nihil kan worden beschouwd.

Op 19 oktober 2012 werd Beiroet opgeschrikt door een bijzonder zware ontploffing waarbij Wissam al-Hassan, hoofd van de Libanese inlichtingendienst ISF en vertrouweling van Saad Hariri, samen met zeven andere personen om het leven kwam.

Deze aanslag zorgde voor een nieuwe politieke schokgolf die Najib Mikati uiteindelijk de kop kostte. Hij bood zijn ontslag aan als premier van Libanon op 22 maart, en dit ontslag werd aanvaard door president Michel Suleiman. De soenniet Tammam Salam kreeg op 13 april jongstleden de taak een nieuwe regering te vormen, maar werd in wekelijkheid aangesteld om de nieuwe algemene verkiezingen van juni 2013 in goede banen te leiden. Dat lijkt een bijzonder moeilijke opdracht lijkt te worden, daar de westers georiënteerde 14-maart-beweging aanstuurt op de hervorming van de kieswet van 1960 die door zijn religieus-etnische systeem pro-Hezbollah lijkt te zijn.

De vaststelling dat Hezbollah op 19 mei 2013 de wapens opnam aan de zijde van het Syrische regime moet worden beschouwd als een ernstig signaal naar het Westen maar evenzeer naar Israël: het betekent het betere militaire spierballengerol (wat eigenlijk helemaal niet hoeft daar internationaal en binnen Libanon niemand ook maar twijfelt aan de slagkracht van Hezbollah). Tegelijk zou het een voorproefje kunnen zijn van wat eraan zit te komen als de kieswet in Libanon niet wordt hervormd en de nakende algemene verkiezingen een verwachte overwinning worden voor Hezbollah-leider Hassan Nasrallah en de zijnen. Het feit dat Rusland ondertussen middels wapenleveringen (zie DM 18/5) zijn blijvende steun toezegt aan Bashar al-Assad is daarbij niet van dien aard om de internationale gemeenschap gerust te stellen.

Het militaire vermogen van Iran, Syrië, Rusland en Hezbollah samen is zo krachtig dat het kruitvat dat het Midden-Oosten is niet alleen eenvoudig kan tot ontploffing worden gebracht, maar het bovendien te verwachten valt dat eens het stof zal zijn nedergedaald de regio onherkenbaar zal zijn veranderd. En met de regio ook de geopolitieke verhoudingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234