Donderdag 23/09/2021

AnalyseRegeerakkoord

Hete herfst voor Vivaldi: gebikkel om kernuitstap en pensioenen loert om de hoek

Het wordt geen eenvoudig najaar voor de regering. Het regeerakkoord, dat op verschillende plaatsen uitblinkt in vaagheid, moet finaal op scherp gezet worden. Beeld BELGA
Het wordt geen eenvoudig najaar voor de regering. Het regeerakkoord, dat op verschillende plaatsen uitblinkt in vaagheid, moet finaal op scherp gezet worden.Beeld BELGA

De coronacrisis slorpte het voorbije jaar alle aandacht op. Nu die stilletjes aan naar de achtergrond schuift, wacht het grote werk voor de federale regering. Links en rechts zetten zich scherp voor een clash.

De federale regering bolt stilaan uit richting zomervakantie, maar in september wacht een grote ideologische clash. Het regeerakkoord, dat op verschillende plaatsen uitblinkt in vaagheid, moet finaal op scherp gezet worden.

Toen Charles Michel (MR) premier was, had hij er een gewoonte van gemaakt: tegen eind juli, net voor de het parlement in vakantiemodus schakelde, maakte hij een groot ‘zomerakkoord’ waar de grote lijnen voor het komende jaar werden vastgelegd. In 2015 kwam de taxshift zo tot stand en in 2018 was er de arbeidsdeal, die uiteindelijk nooit werd uitgevoerd door de val van de regering in december van datzelfde jaar.

Met Alexander De Croo (Open Vld) gaat het dit jaar helemaal anders. De grote politieke akkoorden zijn ten vroegste voor september, zo is intussen duidelijk geworden. Het monitoringcomité, de groep topambtenaren, maakt rond 13 juli al stand van zaken op van de begroting, maar de onderhandelingen zullen pas na de zomer starten.

Verschillende kabinetten bereiden zich voor op een ideologische clash. Er is niet alleen de begroting, ook moeten er beslissingen genomen worden over andere geladen politieke dossiers zoals de pensioenhervorming, de hervorming van de arbeidsmarkt en de kernuitstap. Telkens dreigt het linkse blok in de regering, met groenen en socialisten, te botsten met het centrumrechtse blok van CD&V, Open Vld en MR.

De PS zet alvast de hakken in het zand en past ervoor om dit najaar al zwaar te besparen. “De bevoegde staatssecretaris (Eva De Bleecker, Open Vld, RW) heeft er al de mond van vol”, zei PS-minister Karine Lalieux in deze krant (DM 02/07). “Maar we gaan toch niet dezelfde fout maken als in 2008 na de bankencrisis, toen Europa meteen de broekriem aanhaalde?” Ze toont zich strijdvaardig. “We zijn met de socialisten nog altijd de grootste familie in deze regering.”

Zwaar in het rood

Nochtans is de budgettaire toestand van het land belabberd. Sinds 2018 en de val van de regering-Michel is er geen begroting die naam waardig meer opgesteld. Eerst omdat er lang geen volwaardige regering was, vervolgens omdat de coronacrisis alle uitgaven en inkomsten op hun kop zette.

De hoop is dat dit najaar de gezondheidscrisis onder controle is. Voor de liberalen en CD&V zou dat het sein zijn om de cijfers weer stilaan op orde te zetten. Voor dit jaar stevenen we af op een astronomisch tekort van 36 miljard, onder meer door tal van coronasteunmaatregelen, zoals de tijdelijke werkloosheid. Die lopen straks af, maar ook voor de crisis koerste ons land af op een tekort van ruim boven de 10 miljard.

PS wijst naar de Europese Commissie die al heeft aangegeven de strikte begrotingsvoorschriften te lossen. Open Vld en CD&V zijn meer op hun hoede, gezien onze historisch hoge schuld en de hoge huidige tekorten. Ook het IMF vraagt dat ons land structurele inspanningen levert.

Dan komen ook de pensioenhervorming en de hervorming van de arbeidsmarkt in het vizier. Voor de pensioenen staat in het regeerakkoord dat er tegen september een doorbraak moet zijn, al laat bevoegd minister Lalieux nog steeds niet in haar kaarten kijken. Wat betreft de arbeidsmarkt moet er meer duidelijkheid zijn over hoe we langdurige zieken geleidelijk weer aan het werk helpen. Tegelijk willen de liberalen het hebben over meer flexibiliteit en nachtwerk. Ons land staat onder druk van de EU. De hervormingen zijn een voorwaarde om aanspraak te kunnen maken op de relancemiljarden die Europa voor ons land veil heeft.

En dat is niet eens alles. In november moet de regering definitief beslissen of de kernuitstap er al dan niet komt. Tegen dan moet duidelijk zijn of er via het subsidiemechanisme voor gascentrales voldoende alternatieven zijn om de energiebevoorrading te verzekeren. Dat dossier is vooral voor Groen van symbolisch belang. Zij willen de geschiedenis ingaan als degenen die de kerncentrales hebben gesloten in ons land.

Stresstest

Het gaat telkens om dossiers waar het regeerakkoord, dat vorig jaar op één maand tijd onderhandeld werd, enkel de grote lijnen bepaalt. Er lijkt nu een tweede ronde van regeringsonderhandelingen aan te komen, waarbij de vage afspraken geconcretiseerd moeten worden.

De tegenstellingen tussen links en rechts borrelden de voorbije maanden al verschillende keren op. Er was de clash over het loonakkoord, MR trok de kernuitstap in twijfel en ook over asiel en migratie is de spanning te snijden. Niet enkel over de hongerstakende sans-papiers lopen de visies uiteen, tegelijk is het plan van staatssecretaris Sammy Mahdi (CD&V) voor een aanklampender terugkeerbeleid nog steeds niet goedgekeurd.

Ecolo trok aan de noodrem toen zijn voorstel op tafel kwam waardoor, onder strikte voorwaarden, de politie toch kon binnengaan in een woning waar mensen zonder papieren verblijven. Mahdi zoekt intussen naar een compromis en hoopt dat nog voor de zomer erdoor te krijgen. Hij zal niet enkel Ecolo, maar ook de PS op zijn weg vinden. Tegelijk probeert Frank Vandenbroucke (Vooruit) de spanning weg te masseren bij MR. Hij wil het fiscale voordeel bij de aanwerving van de eerste werknemers hervormen, een trofee van de regering-Michel. Mogelijk schuiven die dossiers ook op tot na de zomer.

Tot nu toe bleven de spanningen telkens binnen de perken, onder meer omdat de coronacrisis telkens al snel de aandacht wegkaapte. Wat als die straks effectief onder controle geraakt? De Croo staat in het najaar voor de echte stresstest voor Vivaldi.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234