Donderdag 24/10/2019

WK voetbal

Het zijn harde tijden voor sporthaters

Beeld Belga

Niet iedereen zit met een tricolore drietand voor de tv te juichen. Hoe overleeft de sporthater een zomer vol WK-gekte, Wimbledon én de Tour de France? Veilig in het verborgene of toch maar vluchten? "Bespaar je de moeite. Zelfs in de Malediven klampen ze je aan over Hazard."

Het zijn barre tijden voor sporthaters. Alsof je in een surreëel Westworld-universum vertoeft, waar iedereen in WK-modus staat geprogrammeerd. Zelfs die vriendin van wie je het nooit had verwacht, wier idee van sport normaal gezien een dag shoppen is, vraagt 'waar we maandag op groot scherm gaan kijken'. IJdele hoop dat ze het misschien over een openluchtfilmfestival heeft, wordt genadeloos de kop ingedrukt. 

Watskeburt?! Werkelijk alle sociale activiteiten staan plots in het teken van mannen en ballen. Het stamcafé met zalig terras wordt, zelfs op de zwoelste zomeravond, een groezelige tent met suikerzoete rosé en breedbeeld. Vrienden stemmen hun festivalagenda af op eventuele kwartfinales. Aanstaande trouwers bestellen in blinde paniek nog snel een groot scherm. Want niets schreeuwt zo hard 'romantiek' als honderd uitzinnige drietanden tussen de huwelijksgeloften door. 

Dresscode

Intieme restaurantdates worden een stuk minder knus met een wederhelft die één oog gefixeerd houdt op de livestream op zijn Iphone en vreemde oerkreten slaakt. Maar het ergste zijn de WK-geïnspireerde barbecues met de verplichte tricolore dresscode. Niets mis met een beetje Belgisch chauvinisme, maar we moeten de eerste nog tegenkomen die zich in een stijlvolle zwart-geel-rode outfit tooit.

Google – uiteraard met WK-doodle – leert dat dit nog een maand (!) duurt. En dan worden oeverloze discussies over balcirculatie ingewisseld voor even geestdodende debatten over waaiers en derailleurs in de Tour de France. Tussendoor wordt ook te Wimbledon met ballen op een grastapijt gespeeld. En nee, 'goedbedoelde' zalvende zinnen als 'er zijn tenminste geen Olympische Spelen, het had erger kunnen zijn', zijn niet meer dan een schrale troost. 

Hoe kom je als sporthater ongeschonden de zomer door? "Simpel," zegt een gelijkgezinde collega, "kijk gewoon niet naar de matchen." Maar zelfs dan valt er niet te ontsnappen aan de WK-gekte. Of je moest de komende weken in een schuilkelder doorbrengen.

Geen bal op tv

Op de radio horen we wat de Rode Duivels eten in Rusland (gegrilde vis, pannenkoeken met suiker en speculoospasta), op het werk fungeert de stem van Filip Joos (of is het Frank Raes?) als achtergrondkoor, op krantensites word je aangemaand te stemmen op de mooiste WAG, en op café gaan de analyses gewoon door. 

Daar komt bij dat er in de zomer, afgezien van voetbal, geen bal op tv is. Bij de zender VIJF leven ze schijnbaar in de veronderstelling dat elke niet-voetbalminnende kijker automatisch warmloopt voor kleverige romcoms met 
Jake Gyllenhaal à la Love & Other Drugs.

"Zelfs in Het Journaal doet een anker doodserieus alsof het écht nieuws betreft dat de één of andere speler een pijntje heeft", zegt acteur Herman Verbruggen. In tegenstelling tot zijn FC De Kampioenen-alter ego Marc Vertongen heeft de acteur weinig of niets met voetbal. Mogelijk een uitwas van zijn jeugd, waarin hij "zoals iedere jonge gast verplicht werd om in het weekend tegen een bal te stampen". "Ik ben te weinig competitief en veel te empathisch voor het spelletje. Als de Rode Duivels winnen, heb ik meteen zware compassie met de verliezers. Dan is de fun er al snel af." 

Niet dat hij anderen hun plezier misgunt. Integendeel. Maar ze moeten het niet door zijn strot rammen. "Zelfs mijn favoriete koeken en bier komen tegenwoordig in Rode Duivels-verpakking. Ik heb voor de eerste keer in mijn leven zelfs een bak Stella gekocht. Uit principe, als stil verzet tegen het bijna religieuze fanatisme dat rond het WK hangt." 

Beeld Eric de Mildt

Dat brainwashen begint al op de speelplaats, vermoedt hij. "Mijn dochters – tot voor kort voor geen meter in voetbal geïnteresseerd – willen plots de matchen zien. Sociale druk. Wie weet, misschien bezwijk ik er straks ook aan?"

Zelfkastijding

Het zijn barre tijden voor sporthaters. Al is 'haters' wellicht te sterk. 'Onverschilligen' dekt meer de lading. Filosoof Maarten Boudry vindt het "gewoon afstompend saai". "In basketbalmatchen wordt er tenminste nog gescoord. In het voetbal mag je van geluk spreken als er drie doelpunten vallen in anderhalf uur. De rest van de tijd gebeurt er niets."

Hij is ooit een match of twee in een stadion gaan zien. Bij wijze van experiment. "Maar ik heb geen aanleg voor zelfkastijding." 

Om dezelfde reden mijdt de filosoof straks ook de Tour de France. "En dan aanhoren hoe die commentatoren vier uur vol lullen terwijl iedereen in het peloton rijdt? Nee, bedankt. Je zou de saaiheid van voetbal nog als een vorm van zenboeddhisme kunnen zien, maar het mist zijn effect: de meeste supporters jagen zich gewoon op. Die matchen missen, bekijk ik als uitgespaarde tijd die ik aan nuttiger dingen kan besteden, zoals een stuk schrijven of een film zien."

Ook radiocoryfee Jan Hautekiet acht de kans miniem dat hij straks een wedstrijd meepikt. Niet omdat hij iets tegen voetbal heeft ("al is het al vijftig jaar geleden dat ik nog een hevige emotie voelde bij een match, toen Anderlecht de Europese beker verloor met 1-4"). Hij verkiest muziek en boeken boven televisie. Bovendien stoort hij zich "aan de commerciële machine rond het WK" en vindt hij "een supporterssjaal in putje zomer een bevreemdend idee".

Kijken verboden

"Opgefokt gedoe dat baadt in de geur van geld." Zo omschrijft zanger Arno het WK. Ooit was hij zelf een "beloftevol voetballer" in Oostende ("tot er voor een match een wesp in mijn mond vloog, ik een joint rookte tegen de pijn en meteen uit de club werd gesmeten"), vandaag is hij voetbalmoe. "Gelukkig moet ik de heisa tijdens de eerste match van de Belgen niet meemaken: ik treed op in Zwitserland." Voetbal kijken op zijn tourbus is verboden. "Laat de anderen maar kijken op hun iPhone, met hun oortjes in."

Maar wat met het ultieme argument van elke WK-fanaat: de Rode Duivels als middel tegen de verzuring? Zelfs wie spontaan hoofdpijn krijgt bij de gedachte aan een 90 minuten durende voetbalwedstrijd ziet wel schoonheid in de massavreugde en de verbindende kracht van #Redtogether en #tousensemble.  Wars van achtergrond, status of cultuur. 

Boudry: "Dit diverse Rode Duivels-team heeft meer gedaan in de strijd tegen racisme dan elk overheidsplan. Maar het blijft te arbitrair."

Ook Hautekiet vindt de snelheid waarmee de eensgezinde vrolijke stemming kan omslaan net iets te volatiel: "Het ene moment is men eensgezind aan het juichen, het volgende staat men klaar om iemand met de vinger te wijzen."

Zure snob

Het zijn barre tijden voor sporthaters. Kunnen ze doorgaans nog op bijstand in hun omgeving rekenen, dan lijken ze tijdens een WK, wanneer zelfs hun moeder de wangen in de driekleur stift, een absolute minderheid te vormen. Het vergt moed om dezer dagen te verkondigen dat de dribbels van Hazard en de assists van De Bruyne je werkelijk geen bal kunnen schelen. 

Liefhebbers mogen voetbal dan omschrijven als de belangrijkste bijzaak, elke kritische bijgedachte bij de WK-overdosis, elke vorm van desinteresse botst op rabiate tegenkanting, pure verbijstering of onbegrip. Zelfs N-VA-politici beseffen dat ze wrevel over Belgische vlaggen in het straatbeeld enkele maanden voor de verkiezingen beter verbijten. 

Wie niet deelneemt aan de WK-pronostiek op het werk wordt weggezet als 'pretbederver' of als 'iemand die wellicht liever haar tijd al shoppend spendeert bij Zalando'. Of wordt in het beste geval gemeden als een lepralijder. "Je bent een zure snob", zegt schrijfster Heleen Debruyne. "Mensen bekijken je alsof je zwakzinnig bent", vertelt Boudry. "Ze proberen je te bekeren, en reageren zwaar ontgoocheld als het niet pakt." 

Het zou een interessant thesisonderwerp zijn: waarom voetbalsupporters kritiek op hun favoriete tijdverdrijf net dat tikkeltje persoonlijker nemen dan andere hardcore hobbyisten, zoals – we zeggen maar iets – Game of Thrones-fans. 'Welke rationele mens kijkt er nu naar draken en zombies?', kan nochtans als een variant gezien worden op 'welke rationele mens raakt nu opgewonden van 22 mannen die achter een bal aan hossen?'

Heleen Debruyne dus alvast niet: "Rugby kan nog erotiserend zijn: al die mannen die zich op elkaar smijten. Maar die vuilniszakken van voetbalshorts en lelijke kleurencombi's zijn een doorn in het oog."

Ook niet bepaald een afrodisiacum: volwassen mannen die als een bezetene Panini-boeken vol kleven en onder het mom van nostalgie of het doorzichtige 'het is voor mijn zoon'-excuus ruilparty's organiseren om de ontbrekende Messi- of Fellaini-sticker te bemachtigen. Debruyne: "Een al even bizar verschijnsel als het fanatieke gesupporter in tricolore pruiken. Ik vermoed dat historici dit fenomeen over 200 jaar met evenveel fascinatie en verwondering zullen onderzoeken als ze vandaag de gladiatoren uit de tijd van de Romeinen bestuderen."

Splendid isolation

Wie opziet tegen een maand van sociaal isolement of hoon houdt zich dus het best op in het verborgene. Of probeert te faken. Al leert de ervaring dat het nog geen drie matchen duurt voor je door de mand valt en termen als 'schwalbe',  'sliding' en 'catenaccio' door elkaar begint te gooien. Wie verzint die dingen ook? 

Nog een levensbeschermende tip voor wie zich de komende maand veiligheidshalve als voetbalfanaat wil vermommen: hul je de dag van de grote wedstrijd niet in de kleuren van de tegenstander, hoe mooi dat oranje of blauw-witte T-shirt ook mogen zijn. 

Nog gauw naar het buitenland vluchten is een optie, maar geenszins een garantie, ondervond Boudry. "Zelfs op de luchthaven van de Malediven klampte een douanebeambte me aan over de Duivels. Wat vond ik van Hazard? De teleurstelling op die man zijn gezicht toen ik het antwoord schuldig moest blijven... In het buitenland word je zo mogelijk nog zwaarder op je gebrekkige voetbalinteresse getaxeerd." 

Wie toch een vlucht wil wagen, raden we een maand rondreizen in Nederland aan.

Het zijn barre tijden voor voetbalhaters. Tenzij je de paria-status deemoedig omarmt en net de voordelen van de splendid isolation ziet. Zoals een gelijkgestemde collega stelt: als je de pleinen met opgestelde voetbalschermen vakkundig ontwijkt, is een stadswandeling zelden mooier en serener dan tijdens een match van de Rode Duivels. 

Tijdens een kwartfinale blijken er toch nog begeerde kaarten vrij voor dat lang uitverkochte concert. Voor één keer moet je geen tafel reserveren in je favoriete, tv-loze restaurant en heb je zalig veel beenruimte in de bioscoop of de theaterzaal. En het beste van al: minder concurrentie tijdens het online shoppen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234