Zaterdag 14/12/2019

Het zal nog even duren, dames

Delphine Hesters is hoofd podiumkunsten bij Kunstenpunt, steunpunt voor de professionele kunsten in Vlaanderen.

Zij: 'In mijn opleiding cultuurmanagement zijn 17 van de 20 studenten vrouwen. Verandering op komst?'

Hij: 'Het zal natuurlijk even duren voor de verandering op scholen doordringt in het werkveld. Het duurt helaas frustrerend lang.'

Ik lees de conversatie op de Facebook-tijdlijn van een bevriend Nederlands theaterprogrammeur. Die volgde na een artikel in Rekto:verso waarin ik met collega's een simpele rekensom maakte: hoeveel mannelijke en hoeveel vrouwelijke directeurs tellen de Vlaamse kunstorganisaties? Blijkt dat er in de Vlaamse kunsten niet alleen veel minder vrouwelijke directeurs zijn dan mannelijke, maar ook dat ze opvallend vaker aan het roer staan bij de kleinere spelers. Organisaties met één directeur worden in 73 procent van de gevallen geleid door een man.

Wie even stilstaat bij die nochtans begripvolle opmerking op Facebook, beseft hoe grotesk de onderliggende boodschap is: dat het wachten is tot de vrouwelijke instroom zich op termijn doorzet tot op directieniveau. Vandaag zijn er in alle leeftijdsgroepen en op heel wat niveaus meer dan genoeg competente en mondige vrouwen aan het werk in de kunsten.

Aan aanbod dus geen gebrek. Vrouwen vallen stelselmatig uit, ergens hoger op de ladder. Dat de kunstensector bekendstaat als progressief die gelijkheid en emancipatie hoog in het vaandel heeft staan, leidt dus niet tot een voorbeeldrol in gendergelijkheid op de vloer. Mogelijk zelfs integendeel: wie het goed meent, gelooft vaak dat hij ook goeddoet en ontslaat zichzelf misschien te snel van een kritische zelfanalyse. Er zijn nochtans factoren, eigen aan het werken in de kunsten, die maken dat het net moeilijker is dan in andere sectoren om het tij te keren.

Het is prettig werken in een sector waarin je samen met je collega's gedreven wordt door - o cliché - de passie voor de kunst. Die collectieve drive schept een band en collega's worden ook een beetje vrienden - zeker wanneer je werk je van tien uur 's ochtends tot tien uur 's avonds in het theater houdt.

Maar die informele sfeer is een tweesnijdend zwaard. Ze verhult machtsverschillen en wie die wil doorbreken, riskeert een pretbederver te zijn of de dingen 'onnodig ingewikkeld te maken'. Makkelijker toch, om eerst via het eigen netwerk naar een nieuwe medewerker op zoek te gaan dan om een vacature uit te schrijven. In zo'n informele setting gebeurt sneller wat elders wetenschappelijk is aangetoond: mannen kiezen eerder voor mannen, vrouwen voor vrouwen.

Belangrijke banden worden vaak ook gesmeed aan de toog of tijdens informele nagesprekken, na de officiële vergadering. Dat brengt me bij een tweede eigenschap van de kunstensector die nefast is voor de doorstroming van vrouwen: het vele avond- en weekendwerk en de onregelmatige uren die de jobs moeilijk combineerbaar maken met kinderen. Omdat in de kunsten gebeurt wat ook in de ruimere samenleving gebeurt: het zijn vooral de vrouwen die de huishoudelijke taken op zich nemen en in de deeltijdse werkregimes terechtkomen. En zo zijn het ook de vrouwen die des te sneller in een buitenbaan terechtkomen.

Ik zie hoe sommige directeurs - mannen of vrouwen - het wél gedaan krijgen, op een min of meer haalbare manier. In een dagschema: de kinderen om 8 uur naar school brengen, naar het werk hollen, de kinderen om 16 uur van school halen. Samen eten en kinderen in bed stoppen. Om 20 uur weer naar het theater voor de voorstelling, daarna netwerken en bureauwerk tot middernacht. Zo elke dag opnieuw. Het blijkt haalbaar, al zijn er voorwaarden. Dit schema werkt waarschijnlijk alleen als je woont waar je werkt en als je partner evenzeer een flexibel schema heeft.

Laat de kunstensector ambiëren om ook hier een vooruitstrevende rol op te nemen en creatieve antwoorden te verzinnen met een gezinsvriendelijk beleid (voor man én vrouw). Waarom geen gezamenlijke kinderopvang vanuit het netwerk van cultuurorganisaties, in elke centrumstad afgesteld op de uren van de sector? En niet alleen restaurantbonnetjes maar ook de babysit inbrengen als onkostenvergoeding? Of meer duobanen voor leidinggevende functies, waardoor de zware schema's gedeeld kunnen worden?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234