Woensdag 30/09/2020

'Het wordt rauw, bloot en puur theater'

Acteur Hans Van Cauwenberghe (42), bij het tv-kijkend publiek bekend van de VTM-serie Spoed, staat al ruim zestien jaar op de planken. Nu waagt hij zich voor het eerst aan een toneelregie met Pterodactyls in het Raamtheater.

Door Liv Laveyne

ANTWERPEN l 'Ik heb ooit wel een show geregisseerd met jongleurs in Bokrijk en samen met Walter Poppeliers en Geert Vermeulen van De Nieuwe Snaar heb ik de pubervoorstelling Liefs op poten gezet, maar dit wordt mijn eerste regie van een écht theaterstuk, in een écht theater met échte toneelspelers', zegt Van Cauwenberghe.

Hyperkinetisch en uitbundig is hij. Hij wil zelfs een boom omzagen als dat een betere foto voor de krant oplevert. Hans Van Cauwenberghe trakteert onze fotograaf nadien op zelfgemaakte bessenjenever en paprikazaad om thuis te planten. "Maar mannen kunnen ook baren", grapt hij, daarmee doelend op Pterodactyls. Zijn eerste échte regie.

Waarom ik me daar nu pas aan waag? "Ik ben in de eerste plaats een acteur: ik ga veel stukken bekijken, heb in veel stukken gespeeld en heb ook vaak regisseurs ontmoet van wie ik dacht: 'Man, jij kent de ballen van acteren'. Klinkt dat nu zelfingenomen of is het de knop durven omdraaien?", vraagt hij ietwat bezorgd.

"Een zwarte vloer, de projectie van een knetterend haardvuur en vijf designerstoelen. Meer staat er niet op de bühne", schetst Van Cauwenberghe. "De mooiste voorstellingen die ik heb gespeeld, zoals 1900 bij figurentheater Ultima Thule, slaagden erin om met weinig middelen veel betekenis te scheppen. De zee scheppen met twee oude ventilators uit de kringloopwinkel en een reep plastic folie, daarin schuilt de echte magie van het theater. Ik hou van die eenvoud: er gaat voor mij niets boven een Jan Decleir met zijn Obscene fabels of Warre Borgmans' Schone woorden klinken zo. Dat credo wil ik ook in mijn regie leggen: ik wil de mens in al zijn schoonheid en lelijkheid laten zien. Ik wil elk woord geloven, er is geen afstand. Pterodactyls wordt rauw, bloot en puur theater zoals ik het graag zie."

Het stuk is van de hand van de Amerikaanse schrijver Nicky Silver. Het Raamtheater voerde van hem al Schoon kind op en Van Cauwenberghe speelde zelf mee in Food Chain van Het Toneelhuis. Zowel Koen De Sutter bij Zuidpool als Tom Van Bauwel bij het Noord Nederlands Toneel regisseerden al een versie van Pterodactyls. Van Cauwenberghe: "Het is een stuk dat gespeeld móét worden, zo bangelijk goed is het. Als acteur voel je dat er vlees onder die botten zitten."

De titel Pterodactyls verwijst naar dinosaurusbotten (van een pterodactylus) die in de tuin van de familie Duncan worden ontdekt. "Toevallig hebben we in een Antwerps winkeltje oude mammoetbeenderen op de kop kunnen tikken die naar verluidt uit de Noordzee komen", lacht Van Cauwenberghe. "Maar eerder dan een rekwisiet staan de botten symbool voor Silvers overtuiging dat het de ontkenning, het begraven van problemen, is waardoor de mens uiteindelijk net als de dinosauriërs zal uitsterven."

In Pterodactyls kondigt de dochter des huizes na drie weken verkering aan dat ze gaat trouwen. De zoon, die vier jaar van huis is geweest, staat plots op de stoep met de mededeling dat hij aids heeft. Maar moeder vindt dat de gezinshereniging wel een feestje kan verdragen. "Het gezin is gezegend met een fatale aandoening: de gave van de ontkenning", aldus Van Cauwenberghe. "Het vreemde is dat je zowel de moeder, die een feestje wil organiseren, alsook de zoon die niet gehoord wordt, kunt begrijpen. Het langs elkaar heen praten is ons misschien te vertrouwd. Communicatie is nochtans een van onze grootste schatten. Fuck de beeldcultuur en multimedia, het is het face-to-facecontact dat er toe doet: leve de Marokkaanse mannetjes op hun bankje en de intieme gesprekken die je voert met je vrouw of vrienden. Dat hoop ik ook met dit stuk te bereiken: dit is geen geleerde performance, maar gewoon een stukje toneel waarna de toeschouwer hopelijk de volgende dag naar zijn werk belt, zich ziek meldt en een dagje met zijn ouders of kinderen spendeert. Door te babbelen met elkaar kunnen oorlogen vermeden worden."

Communicatie is ook de sleutel in Van Cauwenberghes regie. "Toneel is voor mij een groepsgebeuren, zoals alle schone dingen in het leven. Ik ben niet de alwetende theaterregisseur die een concept heeft bedacht en daarin het koste wat het kost zijn acteurs probeert te wringen. Dat is de grootste les die ik als regisseur heb geleerd: durven toegeven dat ik het ook niet allemaal weet én vooral dat ook mogen toegeven van je spelers", aldus Van Cauwenberghe, die met Els Olaerts, Marc Stroobants en jonge acteurs als Jochen Balbaert, Sarah Bourgeois en Pieter-Jan De Wyngaert voor een uiteenlopende cast koos.

Met de regie van Pterodactyls in het Raamtheater keert Van Cauwenberghe terug naar zijn prilste acteerroots. "Ik heb mijn verplichte legerdienst kunnen omzeilen doordat ik hier als acteur aan de slag kon. Ik ben als het ware als gewetensbezwaarde begonnen bij het Raamtheater", lacht hij. Van Cauwenberghe behoorde er tot het vaste ensemble, speelde daarna bij de Antwerpse KNS (nu Het Toneelhuis) en het NTG (nu NTGent). Nu is hij al een jaar of tien freelanceacteur. Van Cauwenberghe: "Soms verlang ik er wel naar om weer een toneelfamilie rond me te hebben. Samen in het theater aankomen, krantje lezen, babbeltje slaan, teksten doornemen, repeteren. Maar ondertussen ben ik wel gesteld geraakt op mijn vrijheid en draag ik het statuut van de freelancer die het op zijn eentje rooit wel met een zekere trots. Ik ben daar niet naïef in: oudere acteurs hebben het steeds moeilijker om aan de bak te komen en als ik niet als dino wil uitsterven, zal ik me moeten aanpassen."

In tegenstelling tot sommige theateracteurs heeft Van Cauwenberghe zijn hand nooit omgedraaid voor tv-werk. Hij speelde onder meer gastrollen in Flikken en Familie en is nu te zien in Spoed. "Acteur Bert André heeft ooit gezegd: 'Als ge jong zijt, moet ge van alles ne keer proeven.' Ik voel me nog altijd jong. Ik doe drie maanden per jaar Spoed, heb een muziekgroepje (Hans genaamd, waarmee hij Nederlandstalige nummers brengt, LiLa), ben gastacteur bij Ensemble Leporello, ga iets samen doen met Hanneke Paauwe en ga het boek Het ei van oom Trotter van Marc De Bel op de bühne brengen."

"Met alleen tv-werk zou ik niet kunnen gedijen, omdat dat mijn verbeelding niet genoeg stimuleert", gaat Van Cauwenberghe verder. "Laten we eerlijk zijn, de meeste tv-series zijn geen 'culturele volksverheffing', zoals het edele motto boven de scène van de theaterzaal in de Gentse Vooruit voorschrijft. Maar dat neemt niet weg dat je even goed wilt spelen. De ontroering die je bereikt voor een livepubliek is anders, maar als ik in Spoed een emotionele scène speel waarin mijn ex-vrouw sterft en je krijgt nadien mailtjes van kijkers die zeggen dat ze ontroerd waren, dan doet dat ook deugd. Ook een soapacteur kan ontroeren."

Waar trekt hij de lijn? Van Cauwenberghe: "Met mijn kop op tv komen voor een waspoederreclame - wat me al gevraagd is - doe ik niet, maar ik spreek wel radiospotjes in. Is dat schijnheilig? Misschien. Ach moraal, voor ik aan Studio Herman Teirlinck begon, ben ik afgestudeerd als godsdienstwetenschapper aan de KU Leuven en sindsdien heb ik mij ver van al die morele kwesties gehouden. Het is niet dat ik een gewetenloze schurk ben. Met het geld van die spotjes kan ik met mijn groep een plaat opnemen (die begin september in de winkels ligt, LiLa) en mijn acteurs eens op een goed zeetongetje trakteren."

Pterodactyls, tot 20 mei in het Raamtheater, Antwerpen. www.raamtheater.be.

Hans Van Cauwenberghe:

Laten we eerlijk zijn, de meeste tv-series zijn geen 'culturele volksverheffing', maar een soapacteur kan ook ontroeren

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234