Woensdag 27/05/2020

Ramadan

Het wordt een ramadan zonder moskeegebed: ‘De hele islamitische wereld zit in zijn kot’

Fatima Bouchataoui was van plan dit jaar de 'langste iftartafel' te organiseren, maar dat kan niet doorgaan.Beeld Illias Teirlinck

Voor veel moslims in ons land zal de ramadan dit jaar vreemd aanvoelen omdat ze door de lockdown niet in de moskee kunnen bidden en bij familie het vasten breken. En het gebed via livestream volgen, blijkt theologisch minder evident dan het lijkt. ‘De hele islamitische wereld zit in zijn kot.’ 

Donderdagavond is duidelijk wanneer de ramadan begint. Rond zonsondergang overlegt de Raad van Theologen in ons land om te kijken of het al nieuwe maan is. In dat geval is vrijdag de eerste dag vasten. Naast het vasten en het gebed is het voor veel moslims ook een periode van samenzijn, wanneer ze ’s avonds in gezelschap eten. Op veel plaatsen in ons land zijn er dan gewoonlijk ook publieke iftars, maar de ophokplicht door het coronavirus maakt dat dit jaar onmogelijk. 

“Wij planden op 8 mei de langste iftartafel ten voordele van Kom op tegen Kanker, maar we hebben dat helaas afgelast”, zegt Fatima Bouchataoui (50). Die langste iftartafel paste in het jaarlijkse Hospitality Festival, dat Bouchataoui elk jaar in Brussel rond de ramadan organiseert met de vzw Vormingplus Citizenne. Alle activiteiten zijn geannuleerd. “We proberen nu zo veel mogelijk toch nog te laten doorgaan via online oplossingen, maar het zal niet hetzelfde zijn. Vooral voor mensen die alleen zijn, is een iftar normaal gesproken een moment van verbinding.”

Bouchataoui is zelf een alleenstaande moeder. Ze kijkt op tegen de dagen dat de kinderen bij hun vader zullen zijn. “Normaal kom je ook meer andere moslims tegen en dat maakt het vasten draaglijker. Je steunt elkaar dan en praat over wat je ’s avonds gaat klaarmaken. Die solidariteit gaan we nu niet hebben, maar ook de spirituele kant zal er niet zijn. We kunnen na het eten niet meer naar de moskee om samen te bidden.”

Al sinds maart zijn de moskeeën in ons land gesloten. Veel gebedshuizen zoeken naar digitale oplossingen om hun gelovigen toch zingeving aan te bieden. “We hebben een WhatsApp-groep met de leden van de moskee waarin we bijvoorbeeld een video van de lezing van de imam verspreiden”, zegt Said Mdaouchi, voorzitter van het Islamitisch Centrum in Hoboken en van de Unie Moskeeën Antwerpen. “Mensen hebben het meest problemen met het wegvallen van het avondgebed, dat ze na het nuttigen van de maaltijd in de moskee komen bidden.” 

Dat gebed valt buiten de vijf dagelijkse gebeden en zou niet zomaar met livestream van de imam op te lossen zijn. Gelovigen kunnen het gerust in eigen huis bidden, maar een livestream zou niet in overeenstemming zijn met de regels voor een gebed.

“De meeste moslimgeleerden zijn het daarover eens, omdat er dan fysieke en ruimtelijke afstand is met de imam in de moskee”, zegt Tijani Boulaouali, islamoloog en arabist aan KU Leuven. “Je kunt natuurlijk wel zijn les of preek volgen.” 

Er was de afgelopen weken ook heel wat discussie over de vraag of het vasten tijdens de coronapandemie geen gezondheidsrisico’s met zich meebrengt. Geleerden van een belangrijke soennitische universiteit in Caïro overwogen een fatwa tegen het vasten. Een ander gezaghebbend instituut in Egypte zei dan weer dat het vasten de immuniteit versterkt. Voor geen van beide theorieën zou er wetenschappelijk bewijs zijn. 

“Wie zich ziek voelt, mag het vasten stoppen, net als altijd, en die dagen later inhalen”, zegt Boulaouali. 

“Dat is duidelijk gecommuniceerd in de hele Arabische wereld”, zegt Bouchataoui. “Wie ziek is, moet naar de dokter. Veel mensen kijken ertegen op het vasten te doorbreken, maar ik denk dat de angst voor corona daartegen wel zal opwegen.”

Vrijstelling voor zorgverleners

De Moslimexecutieve geeft niet alleen zieken vrijstelling van het vasten, maar indien nodig ook “moslimgelovigen die in de frontlinie werken in de strijd tegen de coronapandemie”. Dat is uitzonderlijk en enkel dit jaar. Het gaat vooral om medewerkers in ziekenhuizen, in woon-zorgcentra en uitvaartverzorgers.

Bouzid Lghazouani (37) werkt als ambulancier voor de spoeddiensten van AZ Delta in Roeselare en het AZ Groeningen in Kortrijk. Hij moet geregeld Covid-19-patiënten vervoeren en draagt dus een beschermend pak.

“Die extra kledij maakt het bij deze temperaturen oncomfortabel warm, maar dat is niet veel erger dan toen de ramadan enkele jaren geleden pal in de zomer viel”, zegt hij. “Voor sommige collega’s zal het misschien moeilijker zijn, maar ik ben nog relatief jong en fit.”

Ook Lghazouani kijkt er vooral tegen op dat hij niet bij familie kan zijn voor een iftarbarbecue in het weekend, en niet naar de moskee kan gaan om te bidden. “Ik ga mijn vijf verplichte gebeden doen, maar thuis nog extra bidden, zie ik niet echt zitten. In de moskee doe je dat in groepsverband, alleen zie ik dat niet meteen lukken.”

In een filmpje op sociale media verspreidde minister van Samenleven Bart Somers (Open Vld) samen met collega-politici en enkele belangrijke figuren uit de moslimwereld een oproep aan moslims om ook tijdens de ramadan de lockdownregels te respecteren. Al deze getuigen denken dat dat geen probleem zal zijn. 

“Als je ziet dat de moskeeën op eigen initiatief sloten, dan is dat toch een teken van goodwill”, zegt Lghazouani. “Ik denk dat de solidariteit groot is. Kijk maar hoeveel Turkse en Marokkaanse restaurants gratis eten leveren aan de ziekenhuizen in heel het land.”

“Er zullen altijd wel mensen de regels overtreden, maar de meerderheid heeft ook gewoon schrik en wil zijn ouders niet ziek maken”, zegt Bouchataoui. “De hele islamitische wereld zit in zijn kot. Een ramadan om nooit te vergeten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234