Woensdag 23/09/2020

Het wonder van de nacht

oals ik er helemaal warm van werd die keer toen ik vier vers uit een ver land geadopteerde broertjes en zusjes meenam naar hun allereerste zee - dat was met stilvallen en keihard kijken en dan wild rennen, met alle kleren aan, om al dat water te kunnen voelen - zo zat ik ook in de Bourla, vorige week, toen alle makers van Het Toneelhuis aan de haal gingen met teksten van Toon Tellegen. Niks schoner om naar te kijken dan verwondering. Eerlijk is eerlijk: Middenin de nacht was nóg sterker dan het tafereel aan de Belgische kust, omdat de voorstelling niet alleen ontroerend, maar ook nog grappig was, en inventief.

Dat heeft natuurlijk te maken met de dierenverhalen van Toon Tellegen. Pareltjes, al helemaal als ze door slimme theatermensen worden gekozen uit dikke boeken. Voor kinderen, zogezegd, terwijl ik meer volwassenen ken die er zot van lopen dan achtjarigen. Hij is zo'n schrijver die je nu eens echt schaamteloos uniek kunt noemen. Hoe hij alle grote vragen van het leven in inspirerende eenvoud weet te vatten, hoe hij geestig kan zijn met zo'n bewust sober vocabularium, hoe hij je melancholiek kan maken tot in de uithoeken van je hoofd, hoe hij met zo veel feestelijke fantasie een wereld kan scheppen waar je als vanzelf in meegaat, hoe absurd misschien ook, dat is zo bijzonder.

Meer dan één theaterclub is al met zijn teksten aan de slag gegaan. Maar de mensen van Het Toneelhuis hebben het toch wel heel erg goed begrepen. Niet alleen de verhalen zijn goed gekozen, er is ook gezorgd voor coherentie en veel visueel plezier: poëzie om naar te kijken. Soms met tekst, vaker zonder. En met zo veel verbeelding gestalte gevend aan de essentie van Tellegen dat je alleen maar kunt zwichten. Ik vermoed daar de hand van FC Bergman in, de veelbelovende club twintigers die Het Toneelhuis binnenkort hoopt in te lijven. Ook al vond ik in het verleden niet elk van hun voorstellingen er mot op, het moet gezegd: er is iets met die gasten. Ook al bestaat er niks echt nieuws in deze been there done that-wereld, toch doen zij iets met theater dat fris anders voelt. Het is toneelvolk waarvan ik merk dat er niks anders op zit dan ze belachelijk hard in 't oog te houden. En dat gebeurt nu ook weer niet alle dagen. Alleen al daar word ik uitermate vrolijk van.

Wat mij ook treft, is de collectiviteit van deze beweging. Alle losse en vaste medewerkers slaan in dat stadstheater de handen in elkaar en kruipen samen op die scène, en dat is goed, en dat is mooi. Ik herinner mij het prille begin van Guy Cassiers als founding father van het nieuwe Toneelhuis. Hij wou, zoals dat hoort, iets anders doen dan zijn voorganger Luk Perceval. Een overgangsmoment komt er dan, iets wat weinig mensen leuk plachten te vinden en wat meestal langer duurt dan een moment. Nogal wat volk gaat weg, anderen worden gevraagd om weg te gaan. Nieuwe mensen moeten hun weg nog zoeken. Het publiek moet nog leren zien wat het kan worden. En daartussen stond Guy Cassiers. De beminnelijkheid zelve, want hij kan niet anders, denk ik. Dat vonden sommigen leuk, anderen verdacht. Ga er maar aan staan, heb ik vaak gedacht. Maar ongeacht wat criticasters en onheilsprofeten vreesden, bouwde hij ongestoord verder aan wat een huis moest worden van veel makers. Een huis dat meer zou zijn dan een duivenkot waar geld te rapen viel, of een kunstencentrum ondergebracht in de schouwburg van het stadstheater.

En zie, daar staan ze nu, met Middenin de nacht. De mannen van Olympique Dramatique én de Iraakse regisseur en speler Mokhallad Rasem, als alles volgens de wensen en verwachtingen loopt: hun nieuwste telg. Regisseur en schrijver Bart Meuleman én actrice-slash-maker Abke Haring. Benjamin Verdonck - hij is zo'n beetje alles - én speelster Katelijne Damen. Acteur Han Kerckhoffs én volk van FC Bergman. En ook Guy Cassiers hemzelve natuurlijk. En hoe! Dat verklappen zou zonde zijn voor wie dit weekend nog wil gaan kijken - het speelt zo kort, maar doe het, zelfs als er een topafspraak op de agenda staat, sommige dingen zijn van moeten - maar zo veel geestige zelfrelativering kan alleen maar voor een mens pleiten, en al helemaal voor een artistiek leider. Eerlijk is eerlijk: ik ben niet altijd even verpletterd door zijn werk - een kwestie van smaak - maar ik neem mijn hoed voor hem af. Hij bewijst met deze productie dat hij het gehaald heeft, vind ik.

En tenslotte hou ik ook van Middenin de nacht omdat het een ode is aan de toneelkunst. Ik vermoed dat de voorstelling op bijzonder weinig tijd in mekaar is gedraaid, maar dat is het hem nu net: theater, dat is de magie van daar en dan te zijn, en het samen te doen. Met lef en verbeelding, met inzicht en lekker materiaal, met goed volk dat zich helemaal geeft. Ik kan daar alleen maar op zeggen: grote dankuwel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234