Zaterdag 27/02/2021

Het WK voor bioscoopfilms

Hollywood maakt zich op voor zijn jaarlijkse hoogmis. Opdat ook u devoot, maar kritisch, kan volgen, hieronder een even korte als eigenzinnige inleiding tot het wereldkampioenschap Film - of was het het filmcircus ter zelfpromotie?

Blanke heertjes op leeftijd

De Oscars worden sinds 1929 uitgereikt door de Academy of Motion Picture Arts and Sciences. Die werd twee jaar daarvoor door filmbaas Louis B. Mayer opgericht als beroepsvereniging, maar ook als opblinkmiddel voor het toen belabberde imago van de filmindustrie. De Academy telt bijna 6.000 leden en is opgedeeld in verschillende branches of afdelingen: de regisseurs, de acteurs, de producers, etcetera. Zij kunnen op verschillende manieren zijn toegetreden. Zemoetenwel voorgedragen worden door twee leden of ooit genomineerd geweest zijn voor een Oscar.

Steeds heeft een waas van mysterie gehangen rond wie al dan niet lid was van de Academy, al blies The Los Angeles Times die vorig jaar voor een flink stuk weg. De krant slaagde erin de identiteit van 5.100 leden van de Academy te achterhalen en wat bleek? Het beeld van de Academy als een club blanke heertjes op leeftijd klopt grotendeels. 94 procent is blank, 77 procent is man en amper 2 procent is jonger dan 40.

Uiteraard heeft dat zo zijn gevolgen. Zo kun je het volgens scenarist en producer Jean-Claude Van Rijckeghem, wiens productiehuis A Private View vorig jaar nog genomineerd was voor de kortfilm Na Wéwé, als oudere actrice doorgaans vergeten bij de uitreiking van de Oscars. "Dat Meryl Streep vorig jaar het beeldje pakte voor The Iron Lady was de grote uitzondering die de regel bevestigde. Jong en fris: daar lijkt de academy nog het meest van te houden. Enige seksistische reflex lijkt hen niet vreemd te zijn." Acteur Sven De Ridder, een ware Oscarfreak die sinds zijn tiende slechts één keer niet rechtstreeks naar de ceremonie keek, pareert meteen met een tegenvoorbeeld. "Geraldine Page won in 1985, toen ze al een dame op leeftijd was, voor haar rol in The Trip to Bountiful. Al die kritiek op 'de club blanke bejaarde mannen' moet je relativeren. De keuzes van de Academy zijn meestal beredeneerd en verdedigbaar."

Welke Oscar?

Nog zo'n door een waas van mysterie omgeven kwestie, is hoe een prijs die eigenlijk de Academy Award of Merits (Onderscheiding van Verdienstelijkheid vanwege de Academie) heet, door iedereen Oscar genoemd wordt. Zelfs de Academy zelf geeft op haar officiële website geen uitsluitsel.

Er zijn twee theorieën. In één van de biografieën van Bette Davis staat dat de naam Oscar verwijst naar haar eerste echtgenoot, de muzikant Harmon Oscar Nelson Jr. De diva zou in de achterkant van het beeldje haar man herkend hebben. De andere geciteerde ontstaansgeschiedenis gaat terug op Margaret Herrick, de secretaresse bij de Academy. Zij zou "het is net mijn nonkel Oscar", de bijnaam voor haar oom Oscar Pierce, geroepen hebben toen ze in 1931 het beeldje voor het eerst zag.

Feit is dat Walt Disney de eerste was die de naam officieel gebruikte toen hij in zijn speech de Academy bedankte voor zijn "Oscar". Dat het net hem was, is treffend, want doorheen de geschiedenis zou hij in totaal 22 Oscars in de wacht slepen - een absoluut record.

'There's no business like showbusiness'

Toegegeven, het begon bescheiden in 1929. Het Oscargala beperkte zich toen tot een dineetje voor 270 gasten in het Hollywood Roosevelt Hotel. Op de menukaart stond geroosterde kip en de toegangsprijs bedroeg 5 dollar. Sindsdien echter groeide de prijsuitreiking uit tot een glamoureus gala met dames in extravagante jurken op de rode loper, van emotie zinderende speeches en pluimen in verschillende gaten.

"Vooral de shows uit de jaren 80 waren geweldig", herinnert Sven De Ridder zich. "Eén keer hadden ze een show in elkaar gestoken waarbij grote versies van de gouden Oscarbeeldjes tot leven kwamen. Van zulke dingen smul ik. Daarom ook ben ik zo blij met de geruchten dat ze er dit jaar weer een ouderwetse show van willen maken, met lekker veel musicalnummers."

Dat men terug wil naar de roots is misschien wel een teken aan de wand. Waar in 1998 de film Titanic nog voor een piek zorgde in de kijkcijfers - 55,25 miljoen Amerikaanse kijkers! - is het tegenwoordig worstelen om voldoende kijkers aan de buis te kluisteren. Via allerlei strategieën moeten dus extra kijkers worden gelokt en de een blijkt al succesvoller dan de andere.

Dieptepunt volgens de experts: het jaar 2011, waarin het jonge acteursduo Anne Hathaway en James Franco de presentatie op zich nam. Een mislukte poging tot hipheid, die het jaar daarop rechtgezet moest worden door ouwe getrouwe Billy Christal - een comedian, als vanouds. Dit jaar moet Seth MacFarlane, de bedenker van de animatiereeksen Family Guy en American Dad! en de populaire film Ted, het beste van twee werelden - hipheid en humor - verzoenen.

'Een handicap is altijd handig'

Een formule om een Oscar te winnen is er niet, maar als een film of acteur/actrice aan een paar stelregels voldoet, stijgen de kansen op een gouden beeldje aanzienlijk.

Stelregel 1: 'Echt gebeurd scoort'.

Van All the President's Men tot Die Fälscher en van Schindler's List tot The King's Speech: de voorbeelden zijn legio. "Het vergroot de winstkansen van Argo, de geweldige thriller van Ben Affleck, alleen maar", zegt Sven De Ridder.

Stelregel 2: 'Soms moet het gewoon je moment zijn'.

"Acteurs of actrices worden vaak niet alleen om hun prestatie in één bepaalde film bekroond", weet De Ridder. "Russell Crowe zette in Gladiator absoluut niet zijn beste acteerprestatie neer, maar speelde het jaar daarvoor fantastisch in The Insider, een Oscarnominatie die hij niet wist te verzilveren. Zie je? Het was zijn moment om te schitteren.

Hetzelfde geldt voor Jennifer Lawrence, die meespeelde in Silver Linings Playbook en daarvoor genomineerd is voor de Oscar voor Beste actrice. Zij was twee jaar terug terecht genomineerd voor haar rol in Winter's Bone en zette in The Hunger Games een geweldige prestatie neer. De Oscaruitreiking 2013 wordt wellicht haar moment."

Stelregel 3: 'Vat de tijdgeest.'

Jean-Claude Van Rijckeghem: "Het is geen toeval dat begin jaren 60 My Fair Lady won - in se gewoon gefilmd toneel met een Audrey Hepburn die toen immens populair was, maar wel veel te oud voor haar rol - en eind jaren 60 Midnight Cowboy, een gedurfde film over heikele thema's als prostitutie en homoseksualiteit."

Stelregel 4 ten slotte, misschien minder pertinent, maar toch: 'Een handicap is altijd handig.'

De lamme Daniel Day-Lewis in My Left Foot, de stotterende Colin Firth in The King's Speech, de mentaal beperkte Tom Hanks in Forrest Gump: allemaal Oscarrollen. "Marlee Matlin in Children of a Lesser God is in die categorie onovertroffen", weet Sven De Ridder. "Als doofstomme vrouw een doofstom personage vertolken: daar moest gewoon een Oscar van komen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234