Maandag 01/06/2020

Het WK in letters en prentjes

Sportliteratuur is in hoofdzaak een Amerikaanse business en zoals bekend is voetbal in de VS een sport voor vrouwen en andere minderheden

Verschenen in 2005 met het oog op het WK:

> David Winner, Zwaar leer. Van echte kerels op Engelse velden, LJ Veen.

> Brian Glanville, The Story of the World Cup, Faber and Faber.

> Peter Seddon, The World Cup's Strangest Moments, Robson Books.

Eerder verschenen lezenswaardige boeken die u zullen helpen het WK beter te begrijpen:

> Phil Ball. Morbo. The Story of Spanish Football, WSC Books.

> Ullrich Hesse-Lichtenberger, Tor. The Story of German Football, WSC Books.

> Alex Bellos, Futebol. The Brasilian Way of Life, Bloomsbury.

> Eduardo Galeano, Football in Sun and Shadow, Fourth Estate.

> Johan Faber, Het mysterie Marco (van Basten), Thomas Rap.

Een presentexemplaar van de unieke biografie van Pelé - kostprijs 2.337 euro - was niet te geef, maar verder zijn alle WK-boeken netjes ter redactie besteld en aan een kritische lezing onderworpen. Conclusie: veel kaf, weinig koren.

Door Hans Vandeweghe

Goeie sportboeken zijn niet zeldzaam, goeie voetbalboeken wel. Dat heeft twee oorzaken. Sportliteratuur is in hoofdzaak een Amerikaanse business en zoals bekend is voetbal in de VS een sport voor vrouwen en andere minderheden, wat verklaart dat nog maar één Amerikaan zich aan een voetbalboek heeft gewaagd. How Soccer Explains the World van Donald Foer behoort meteen tot de beste voetbalboeken die ooit zijn verschenen, weliswaar in 2004 maar nog steeds erg leesbaar.

Een tweede reden ligt bij de voetbalverslaggeving zelf. Die is nog steeds gericht op het harde nieuws. De staat van de rechterteen van de afgelopen weekend aangetrapte linkermiddenvelder is veel belangrijker dan het grotere geheel of de achtergrond van een sport.

De oogst van 2006 valt eigenlijk tegen. Het beste boek van 2006 is Briljant Oranje van de hand van David Winner en dat zegt alles, want Briljant Oranje is een vertaling van het in 2000 verschenen standaardwerk over het Nederlandse voetbal. Verplichte lectuur voor iedereen die wil weten waarom Nederland voetbalt zoals het voetbalt en wat dat te maken heeft met de organisatie van de leefomgeving en de maatschappelijke en economische processen in dat land.

Het mooiste boek van 2006 heet ook zo: Het mooiste van de World Cup. Het is opgevat als een soort plakboek voor mensen die niet meer willen plakken. Veel plaatjes, dikke pagina's en - per WK - zelfs facsimile's van originele stukken uit het Football Museum van Londen. Dat laatste is een aardigheidje dat in de toekomst vooral achterwege mag worden gelaten. Wie heeft nu een boodschap aan kopieën van potloodtekeningen van de keeper van de Amerikanen op het WK van 1930? Een duur boek en vooral geschikt om op de salontafel te leggen en af en toe eens in te bladeren.

Wie de exclusieve biografie van Pelé te duur vindt, heeft een alternatief: de autobiografie van Pelé is vertaald in het Nederlands. Nu zijn marketingbedrijf in Brazilië failliet is, moet de man nog wat van zijn marktwaarde verzilveren. Hij deed dat met een strikt chronologisch en in de ik-vorm verteld verhaal over zijn leven van zijn geboorte tot vandaag. Zoals bekend is dat een saaie vertelvorm en daar ontsnapt dit boek ook niet aan. Onthullingen over de schandalen in het Braziliaanse voetbal zijn er evenmin, maar voor wie Pelé als icoon heeft gekend, is dit toch lezenswaardig.

De kunst van het scoren van Ken Bray is een poging om het voetbal wetenschappelijk te benaderen, maar is een gemiste kans. Om de activiteitsgraad van de verschillende posities te bepalen baseert hij zich nog op een studie uit de jaren zeventig, terwijl iedere voetbalfan weet dat het spel nu twee keer sneller en veel compacter wordt gespeeld. En dat is maar een van de vele manco's.

De wereld is een bal van Volkskrant-journalist Willem Vissers en de WK gids voor geschoolde voetbalfans hebben hetzelfde concept: een wandeling door 32 landen. Een combinatie van beide boeken had een beter product opgeleverd. Zowel bij Vissers als bij de 32 schrijvers blijf je al te vaak op je honger zitten. De originele bedenker van dit concept is Simon Kuper met zijn Football Against the Enemy en later de eerder genoemde Franklin Foer. Die twee blijven de norm. Vissers' boekje is vooral handig voor krantenjournalisten die wat achtergrondverhalen willen, terwijl de WK gids helemaal geen gids is, maar per land voetballiteraire stukjes beoogt.

De spoeling is echt te dun in We gaan naar Duitsland om te winnen. Voetbalverhalen. Als sport de aanleiding is, mag het dan ook over sport gaan? Dit boek gaat te weinig over sport. Misschien dat voetbalhaters en literatuur-aficionado's er wat aan hebben. In dat geval moeten die vast De eerste keer. Roman over voetbal en revolutie van Franco Bernini lezen. De roman speelt zich af in 1898 en heeft als decor Turijn en de eerste Italiaanse voetbalcompetitie. Met een Italiaanse blik op het ontstaan van georganiseerd voetbal vertelt Bernini de levens van een man en een vrouw. De roman is ten dele ook historisch correct. Een van de eerste voetballers in Italië en in het boek was een markies die later Fiat mee zou oprichten.

Wie alles wil weten over het Duitse voetbal, moet Raf Willems lezen. In deze krant vanaf volgende week, maar ook in boekvorm in Van Bensemann tot Beckenbauer. De verborgen geschiedenis van het Duitse voetbal. Willems heeft vast ook Tor van Ullrich Hesse-Lichtenberger gelezen en wie die twee uit heeft, weet alles over het Duitse voetbal en de Mannschaft. Wel haasten, want ze zouden er snel uit kunnen liggen, de Duitsers.

Het 'gekste' boek heet Groot Voetbalwoordenboek van de Nederlandse Taal. Niet direct een weglezertje. Wie behoefte heeft aan zes verschillende betekenissen van lijn in het voetbaljargon, mag geen moment aarzelen. Het is een heel zorgvuldige compilatie van 4.000 voetbaltermen en 10.000 uitdrukkingen met bijzondere aandacht voor het aparte Vlaamse voetbaltaaltje en enkel pareltjes uit Nederland: de kontstop bijvoorbeeld.

Twintig jaar na Mexico 1986 mocht een boek over dat toernooi niet ontbreken. België werd daarin vierde en dat wordt alleen nog in België als opmerkelijk ervaren. Leo Van der Elst leende zijn naam en zijn anekdotes aan David Steegen (van Belgacom TV) voor een aardig leesboek. "De bal verkracht de hagelwitte zomerse netten", voor deze en andere lyrische beschrijvingen van onder meer de beslissende strafschop van Leo Van der Elst tegen Spanje, één boek: De zomer van Mexico86.

Voor wie dit allemaal te moeilijk is, maar die toch wat geld te besteden heeft, is er het decennia oude alternatief: Panini. Men hale een plakboek en men kope zich te pletter aan prentjes die men dan inkleeft. Manco één: je bent snel 100 euro kwijt in geval van pech met veel dubbele. Manco twee: het boek is geconcipieerd voor de bekendmaking van definitieve selecties. Maar wie er zich doorworstelt en het ding honderd jaar laat liggen, heeft wel goud in handen.

Pelé.

Pelé. Mijn Leven

Oorspronkelijke titel: Pelé. My Life

Vertaald door August Willemsen

De Arbeiderspers, Amsterdam, 275 p., 19,95 euro.

David Winner

Briljant Oranje. Het genie van het Nederlandse voetbal

Oorspronkelijke titel: Brilliant Orange. The Neurotic Genius of Dutch Football

Vertaald door E. van Eeden e.a.

LJ Veen, Amsterdam, 276 p., 15 euro.

Ken Bray

De kunst van het scoren. Verborgen regels van het voetbal

Oorspronkelijke titel: How to Score: Science and the Beautiful Game

Vertaald door Wybrand Scheffer

Thomas Rap, Amsterdam, 224 p., 16,50 euro.

Leo Van der Elst & David Steegen

De zomer van Mexico86

Van Halewyck, Leuven, 175 p., 17,50 euro.

Willem Vissers

De wereld is een bal

Meulenhoff, Amsterdam, 192 p., 11 euro.

Matt Weiland & Sean Wilsey (sam.)

De WK gids voor geschoolde voetbalfans. 32 schrijvers over 32 landen

Oorspronkelijke titel: The Thinking Fan's Guide to the World Cup

Vertaald door Nico Groen & Joris Vermeulen

Thomas Rap, Amsterdam, 463 p., 17,50 euro.

Kees van der Waarden

Groot Voetbal-woordenboek van de Nederlandse Taal

Tirion, Baarn, 176 p., 14,95 euro.

Raf Willems

Van Bensemann tot Beckenbauer. De verborgen geschiedenis van het Duitse voetbal

Aspekt, Soesterberg, 155 p., 17,95 euro.

Keir Radnedge

Het mooiste van de World Cup. Geschiedenis van het WK voetbal

The Treasures of the World Cup

Kosmos & ZK, Utrecht, 64 p., 39,95 euro.

Div. auteurs

We gaan naar Duitsland om te winnen. Voetbalverhalen

Contact, Amsterdam, 159 p., 14 euro.

Franco Bernini

De eerste keer. Roman over voetbal en revolutie

Oorspronkelijke titel: La prima volta

Vertaald door Pieter van der Drift

Mouria, Amsterdam, 224 p., 15 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234