Dinsdag 26/10/2021

AnalyseWeer

Het weer wordt nog veel grilliger, ook hier: dit zijn de laatste inzichten

Door overstroming verwoest gebied bij Erfstadt in Duitsland op 16 juli. Beeld AFP
Door overstroming verwoest gebied bij Erfstadt in Duitsland op 16 juli.Beeld AFP

De klimaatverandering leidt tot periodes van extreem intensieve regenval, zo toont nieuw wetenschappelijk onderzoek aan. Zeker in gematigde streken als de onze.

Dat er met de opwarming van de aarde meer water naar beneden komt, is geen nieuws. Een hogere, gemiddelde temperatuur doet meer water verdampen, en een warmere atmosfeer kan meer vocht bevatten, dus is er meer water beschikbaar voor (zware) regenbuien. De buien die de afgelopen weken delen van Duitsland, België en Nederland hebben geteisterd, zijn niet stuk voor stuk direct toe te schrijven aan klimaatverandering, maar passen wel in een patroon. En op meer dan één manier, laten Chinese en Britse onderzoekers zien.

Onzekerheid is groot

Met computermodellen bekeken de onderzoekers wat klimaatverandering doet met neerslag, en niet alleen de hoeveelheid neerslag maar ook de variatie daarin. Die laatste, noem het de grilligheid van het weer, groeit tweemaal zo hard als de gemiddelde hoeveelheid neerslag, melden de wetenschappers in vakblad Science Advances.

Klimaatverandering heeft niet overal hetzelfde effect. Natte gebieden zullen nog natter worden, droge gebieden droger. Maar dat is slechts een algemene wetmatigheid, zeggen de onderzoekers. Als je op regionale schaal gaat kijken, zie je dat de onzekerheid in de hoeveelheid neerslag groot is. Dat komt doordat lokale klimatologische factoren grote invloed hebben op de hoeveelheid neerslag.

De grilligheid is – merkwaardig misschien – juist met grotere zekerheid te voorspellen. In natte regio’s zal het neerslagpatroon grilliger worden. Gebieden die meer neerslag krijgen maar mínder variatie, zijn er bijna niet. Op de kaart van de wetenschappers is ook te zien dat het overgrote deel van de wereld door klimaatverandering meer neerslag zal krijgen én dat de grilligheid daarin zal toenemen. Dat geldt voor twee derde van het landoppervlak op aarde.

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

Invloed van de straalstroom

Droger maar ook grilliger wordt het weer op flinke delen van de oceanen, maar op slechts 16 procent van het landoppervlak. Dat gaat delen van Europa treffen, en van Noord-Amerika en Zuid-Oost Azië. In deze regio’s neemt de kans op onregelmatige periodes van grote droogte toe, zeggen de onderzoekers, en kan een constante aanvoer van zoetwater een probleem worden. De gebieden rond de Middellandse Zee en rond de Amazone worden ook droger, maar krijgen juist een regelmatiger neerslagpatroon.

De patronen precies voorspellen blijft lastig, omdat verschillende factoren een rol spelen. Door klimaatverandering wordt de atmosfeer niet alleen vochtiger (wat de neerslag grilliger maakt), maar ook stabieler (wat de grilligheid vermindert). Bovendien zijn er lokale invloeden, zoals in onze contreien de straalstroom, die de weerpatronen altijd van west naar oost jaagt. Door de opwarming van de Noordpool wordt de straalstroom verzwakt. Weersystemen, zoals depressies, kunnen daardoor langer blijven hangen, zoals het geval was bij de overstromingen van de afgelopen weken.

Dat de extremen in neerslag en droogte toenemen, is regel voor het grootste deel van de wereld. Het maakt maatregelen tegen klimaatverandering alleen maar urgenter, zeggen de onderzoekers, en stelt waterbeheer hoe dan ook voor een enorme uitdaging.

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

Steeds meer schade

Klimaatverandering zorgt voor een toenemend aantal natuurrampen, die steeds meer schade aanrichten. Vorig jaar bedroeg die schade wereldwijd 210 miljard dollar, becijferde Munich Re enkele maanden geleden. Cijfers voor dit jaar kan deze herverzekeraar natuurlijk nog niet geven, maar de verwachting is dat die opnieuw zullen stijgen.

In de berekening van Munich Re over 2020 zijn alle natuurrampen meegenomen, van aardbevingen en vulkaanuitbarstingen tot orkanen en overstromingen. In de kaart zijn twee categorieën weergegeven, die direct met weer en neerslag te maken hebben: hydrologische rampen (overstromingen, aardverschuivingen door extreme neerslag) en klimatologische rampen (extreme droogte, bosbranden).

Overstromingen hebben zich op alle continenten voorgedaan. Maar de grootste waterrampen waren in China in de zomermaanden, waar ze honderden levens eisten en voor meer dan 20 miljard dollar aan schade aanrichtten. Grote schade door droogte en bosbranden was er vooral in Californië.

Vergeleken met andere continenten leed Europa in 2020 relatief weinig schade, hoewel nog altijd meer dan 10 miljard dollar in totaal. Overstromingen teisterden toen vooral Zuid-Frankrijk en Italië.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234