Vrijdag 23/10/2020

'Het was heel moeilijk, ook wij zijn geen machines'

Schroom heeft hij niet. Geen schrik: 'Ik heb al genoeg geweend', zegt Dirk De Gendt. Preken zal dus wel lukken, als de Leuvense deken vandaag de afscheidsdienst van zeven kinderen uit Heverlee leidt. Zijn buren. Van zijn school. 'Dit waren ook mijn kinderen.'

Hij weet nog dat het halfzeven was. Dirk De Gendt vloekte even, "wie belt er nu zo vroeg?", het was Leopold Carmen. Het slechte nieuws hoeft niet herhaald.

Bijna een week later zitten ze samen aan de keukentafel in De Gendts pastorij. Het adres is Vandenbemptlaan. Dat is ook het adres van de kleuterschool van Sint-Lambertus. Amper een hoek verder, aan de poort van de basisschool liggen honderden bloemen, branden kaarsjes, hangen tekeningen en boodschappen. "Zaterdag zou het regenen", zegt Carmen, hoofd van de inrichtende macht van de getroffen school. "Uit voorzorg namen we mee wat kon beschadigen. Wel, achttien bananendozen vol knuffels hebben we weggebracht."

De telefoon. De Gendt maakt duidelijke afspraken: witte kazuifel, paarse stola.

"Eet eens verder, Dirk." Terwijl een ploeg van de Nederlandse Kruispunt TV nog wat beelden wil, zorgt Dirk De Gendts moeder voor haar zoon. Zijn week was onbeschrijflijk, vanaf dat moment om halfzeven. Hij sprak als eerste met de pers, hij leidde die avond met aartsbisschop Léonard de gebedswake in Leuven, die verliet hij te vroeg voor Reyers Laat. Waarom? "Op dat moment moet je kruimels aan de pers geven om de boterham te redden", zegt hij. "Maar we mogen niet klagen van de Belgische pers. Gisteren nog gaf ik vtm toestemming om te filmen in het lege klasje. Maar de ouders vonden dat achteraf geen goed idee. Wel, vtm heeft die beelden vernietigd. Dat vind ik knap."

Dat eerste persmoment aan de school beklijfde. Terwijl de ouders van de slachtoffers uit Zwitserland binnen op de hoogte werden gebracht, kwam Dirk De Gendt buiten uitleg geven. Moedig. En moeilijk. "Een beeld van binnen dat me altijd bijblijft, is van een papa op de rand van een tafel. Kop koffie in de handen, beetje gebogen, murw geslagen. Telkens vroeg hij: Wat is er met mijn kind? Pas de volgende dag kreeg hij antwoord. We wisten al snel dat 16 van de 24 kinderen het hadden overleefd. Maar die andere? Uiteindelijk zou er maar voor eentje goed nieuws komen. Britt. Ook later was het zeer moeilijk. Ouders van wie een kind dood was, hadden een zeer eenduidige emotie. Bij de andere was het dubbelzinnig. Dolgelukkig dat hun kind het haalde, dieptriest dat dat van hun vrienden dood was."

De onduidelijkheid zorgt voor onzekerheid.

In honderd micro's brak De Gendts stem. Al lang pastoor en deken, de dood is hem niet onbekend. "Dit zijn ook mijn kinderen. Vijf jaar geleden werd ik hier pastoor, bijna alle kinderen die donderdag begraven worden, waren mijn allereerste eerste communicanten. Hun speeltuin is hier over het muurtje. Als ik thuiskom, zag ik hén. We waren in voorbereiding van de plechtige communie." Maar er is meer. "Je kan dit niet gewoon worden. Zelfs bij een 90-jarige ben je emotioneel betrokken. Dat heeft met zorg en aandacht voor mensen te maken." Opvallend diezelfde dag dus was de aanwezigheid van aartsbisschop Léonard. Een toeval. "Hij was hier op pastoraal bezoek, de nacht van het ongeluk logeerde hij in mijn pastorij. Bij een vorig bezoek heeft hij de mis opgedragen in de school, ik herinner me dat dat bij sommige ouders wel wat weerstand opriep. Maar ik herinner me Bavo ook, achteraf. Dat is toch wel nen toffe, zei Bavo over de monseigneur. Bavo was de jongen waarvan lang niet duidelijk was hoe het met hem was. Maar hij is dus een van de zeven overleden kinderen. Monseigneur Léonard was woensdagochtend, buiten het oog van de pers, op de school. Hij heeft meteen gezegd: We laten de pastorale vallen, wat kan ik doen? Dat vind ik erg knap."

Leven en dood

Nog een telefoon. De Gendt blijft vriendelijk, maar is kordaat: "Mijnheer, die lustrumviering zal ik zeker regelen, maar bel me na de begrafenis van de kinderen terug. Die heeft nu prioriteit."

Gisteren was er nog een begrafenisdienst, vorige vrijdag ook. Niks met de school en het busongeluk te maken. Het leven en de dood gingen gewoon verder. Veel sliep De Gendt de voorbije week niet. "De eerste nacht bleef de pers me tot 3 uur bellen, om 5 uur hingen ze alweer aan de lijn", zegt hij. "Maar dat is niet zo erg. Als straks alles achter de rug is, zal ik mijn klop wel krijgen. En dan trek ik me wat terug in Klein-Brabant, mijn geboortestreek."

Terwijl de telefoon nog eens gaat, iemand die uitgerekend nu van De Gendt wil weten wat hij van Roger Vangheluwe denkt, vertelt Leopold Carmen over hoe de school de voorbije dagen overleefde. "We installeerden een stille hoek, waar kinderen naartoe konden om iets te tekenen of te schrijven", zegt Carmen. "En zaterdag al kwam een tweeling die erbij was in de bus. Broer en zus. De jongen zat op de achterste rij, het meisje dat naast hem zat, is overleden. Zijn zus zat iets verder. Zij overleefde. Die jongen was als één van de eersten uit de bus, hij heeft auto's doen stoppen voor hulp en is er zelfs terug ingekropen. Stel je eens voor wat hij gezien heeft. En hoe hij al zijn vriendjes heeft horen huilen."

De Gendt: "Het is vreemd hoe kinderen reageren. Eentje van het eerste leerjaar kwam triest bij me: 'Er zijn kindjes dood.' Twee minuten later zag ik hem voetballen. Hun veerkracht is enorm en eigenlijk zijn het die kinderen die de leerkrachten hebben rechtgehouden. Een paar maanden geleden hadden we nog discussie met de vakbond over de lijst van verplichte activiteiten. Wel, de voorbije week heeft iedereen hier overuren gemaakt. Een collega die onlangs geopereerd werd en pas eind april zou terugkomen, was hier elke dag. Ook wij zijn dichterbij gekomen. Voor woensdag had ik hier nooit iemand geknuffeld. De voorbije week deed ik dat elke dag."

Taxi's aan de kerk

Wie er dinsdag ook was, waren acht van de negen kinderen die de busramp overleefden. Anderhalf uurtje. Wennend aan de school. Een nieuw klaslokaal. En een nieuwe leerkracht: "Een vrouwelijke leerkracht die elders een halftijdse opdracht had, heeft zich spontaan aangeboden. Zij gaat, in duobaan het zesde leerjaar verderzetten."

Straks om 11 uur valt Leuven stil. De koning en de koningin zullen komen. Kisten met zeven kinderen zullen de Sint-Pieterskerk binnengedragen worden. Hoe persoonlijk kan dat? "Je moet eens een begrafenis van één mens regelen. Vaak zijn er binnen dezelfde familie al zoveel meningen. Bovendien zijn er families bij die Engels spreken, Spaans, Frans. Een kindje komt uit Kameroen. Samen met een politieagent uit Diest, die de eerste dag mee hielp coördineren, heb ik die dienst georganiseerd. En het was knap om te merken hoe solidair die ouders waren. Dat is niet evident. Zo'n begrafenis zorgt ook voor kosten. De verzekering betaalde de repatriëring van Zwitserland tot bij de begrafenisondernemer, de rest niet. Er zijn bloemen voor op de doodskist, taxi's tot aan de kerk, de rouwkapel moest ingericht worden, de liturgie, de gebedsprentjes. Wij nemen kosten op ons, de stad Leuven doet dat ook, maar er blijft veel waar gezamenlijk over beslist moest worden. Ook over de mis natuurlijk. Welk evangelie, welke eerste lezing. En het moet ook kindvriendelijk. Zo zal het verhaal van 'De Eekhoorn en de Mier' van Toon Tellegen voorgelezen worden." Nadien worden ze apart begraven. Eentje misschien gerepatrieerd naar Kameroen. Zal de deken preken? Dat moet bijna. "Ik heb geen 'moeten', ik doe het ene na het andere. Maar die preek speelt in mijn achterhoofd. Maar ik kijk er niet tegenop. Tegen donderdagochtend zal ik wel genoeg geweend hebben. Maar komt het, dan komt het."

Voetbalfan

48 is De Gendt. Pastoor van deze parochie, deken van Leuven, man die onlangs het idee lanceerde om gelovigen via een systeem van carpooling naar de zondagsmis te brengen. Zelf is hij van Bornem, maar rond zijn pols zitten twee plastic bandjes: een geel en een rood. In uitgespaarde hoofdletters lees je 'MALINWA'. "Die draag ik ook in de mis", glimlacht hij. Voetbalfan dus. Al was hij afgelopen weekend in de Leuvense Sportoase voor de basketwedstrijd tussen de Leuven Bears en de Antwerp Giants. Even weg van het drama. "Er was één minuut stilte en dan drie stille minuten tijdens de match. Dat maakte indruk."

Kan een pastoor, zo dichtbij, op zo'n moment vergeten? Voor iedereen werd gezorgd. CLB, CAW, de universiteit van Leuven via psychiater Peter Adriaensens: ze stonden de voorbije week klaar voor de ouders van de overleden kinderen, voor de ouders van de gewonde slachtoffers. Zeer terecht en zeer nodig. Maar hoe zit het met De Gendt? "Ik vind troost in het gebed", zegt hij. "En mensen belden me. De diabetesverpleegkundige bijvoorbeeld. Die moest dat niet doen, maar ze deed het wel. Maar de eerste dagen kon ik mijn emoties moeilijk ventileren. Mijn moeder woont hier en monseigneur Léonard was er. Maar het was moeilijk. Ook wij zijn geen machines."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234