Zaterdag 11/07/2020

'Het was een ware hel'

interview

acteur ewan mcgregor over zijn rol in 'black hawk down'

De rol van Ranger Spec. Grimes moet de meest 'onbaatzuchtige' rol zijn die de Schotse acteur Ewan McGregor tot nu toe heeft vertolkt. Op het einde van Black Hawk Down heb je immers de neiging om te zeggen dat de ster uit Trainspotting, Star Wars en Moulin Rouge nauwelijks in de film voorkomt, terwijl hij er een hoofdrol in vertolkt, zo moeilijk is McGregor te onderscheiden van de overige soldaten, die trouwens allemaal vrij onherkenbaar zijn onder het bloed en woestijnzand.

Londen / Van onze medewerker

Luc Joris

Zoals alle acteurs uit Black Hawk Down volgde ook Ewan McGregor een intensief trainingskamp van een week op een militaire basis in de Verenigde Staten alvorens voor vier maanden af te reizen naar het Marokkaanse Salé, een havenstadje op enkele kilometers van Rabat dat dienst deed als stand-in voor het Somalische Mogadishu. "Black Hawk Down probeert een zo realistisch mogelijk beeld te schetsen van de slag van Mogadishu", aldus McGregor, die de set regelmatig verliet om scènes te gaan draaien als Obi-Wan Kenobi, het personage dat hij vertolkt in Star Wars Episode II: Attack of the Clones.

"Alles wat je op het scherm ziet, is iemand effectief die bewuste dag in oktober 1993 overkomen. De filmset moest er zo realistisch mogelijk uitzien: het was er vuil, smerig en het stonk er verschrikkelijk. Er heerste een ongelooflijke chaos, maar het was wel heel knap en precies gedaan. Als er bijvoorbeeld 'actie' werd geroepen en wij met onze zware militaire uitrusting zwetend uit een helikopter stapten om een straat over te rennen terwijl we onder vuur werden genomen, had je het gevoel midden in een echte oorlog te zijn verzeild. De speciale effecten waren heel realistisch en levendig: de kogels floten je om de oren en de stukken muur spatten boven en rond je hoofd uiteen. Je werd er volledig in opgezogen, het was echt uitputtend."

"In Black Hawk Down worden drie raketgranaten op me afgevuurd. Met de hulp van een automatisch geleide hoogspanningskabel waaraan een dergelijke RPG (Rocket-propelled grenade, LJ) was vastgemaakt, zijn die ook effectief op me afgevuurd. Je mag er nog op voorbereid zijn, op het moment zelf roep je fucking hell, want dat ding komt echt op je af. Maar het was schitterend. Als acteur was ik compleet verloren en mijn spel was volledig gebaseerd op het reageren op wat er rondom mij gebeurde."

Wat leer je uiteindelijk als acteur in dergelijke omstandigheden van een regisseur als Ridley Scott, toch in de eerste plaats bekend om zijn aandacht voor design en esthetiek? "Het is een fantastische man", vertelt McGregor, wiens Grimes-personage gebaseerd is op dat van John Stebbins en verschillende andere personages uit het boek Black Hawk Down: A Story of Modern War van The Philadelphia Inquirer-journalist Mark Bowden. "Hij is briljant. Bij het filmen van de straat- en gevechtsscènes zag je Ridley niet al te veel omdat er toch ook geen honderd manieren bestaan om iemand te filmen die een straat overloopt terwijl er op hem wordt geschoten. Maar mijn andere scènes, zoals die in de hangar waar ik achter een bureau op de computer zit te typen, heb ik samen uitgewerkt met Ridley en de andere acteurs. Het beste wat je als acteur in een film kan overkomen, is dat je de tijd krijgt of dat je de vrijheid wordt gegund om de zaken op verschillende manieren uit te proberen. Ridley geeft je die tijd. Hij roept de crew pas op de set om de scène te filmen als je helemaal tevreden bent met je manier van spelen. Ridley weet heel goed wat hij wil, maar hij probeert zijn wil niet op te dringen."

"Talrijke scènes zijn gefilmd met elf camera's, maar je mag er zeker van zijn dat die elf shots nodig waren. Op dat gebied is Ridley de beste ter wereld: hij weet waar hij zijn camera moet neerzetten. Ridley, en dat geldt voor elke genie denk ik, werkt ook snel en onopvallend, zonder veel te roepen of kabaal te maken. Hij is de rust zelve. Moest ik willen regisseren, dan zou hij mijn voorbeeld zijn. Het is de enige regisseur die ik ken die perfect weet wat hij wil en wat hij nodig heeft." Nochtans had het niet veel gescheeld of McGregor had naast zijn rol gegrepen in Black Hawk Down. "Twee jaar geleden zat ik samen met Dougray Scott en Ridley Scott in een filmprogramma van BBC-filmcriticus Barry Norman. Tijdens de uitzending grapte ik tegen Ridley iets in de stijl van 'Kijk, je zit hier nu met twee Schotse acteurs, misschien moet je ze ook maar eens in je films gebruiken.' Waarop Ridley zei: 'Jij geeft me nooit een antwoord terug.' Ik wist niet wat ik hoorde. Toen drong het tot mij door dat hij me een scenario van Black Hawk Down had opgestuurd. Ik had het thuis ergens zien liggen, maar ik ben nogal slecht in lezen van scenario's: blijkbaar had ik de moeite niet genomen om het te lezen. Net op het moment dat ik op het punt stond om naar Centraal-Amerika te vertrekken voor een documentaire over het regenwoud, kwam de postbode aan met een grote bruine enveloppe. Daarin zat het boek Black Hawk Down van Mark Bowden, alleen het boek, geen brief of woordje van Ridley. Tijdens de vlucht ben ik het beginnen te lezen. Wel, ik kon niet stoppen, het is een ongelofelijke pageturner."

"Ik heb nooit oorlogsfictie gelezen, maar dit is moeilijk te overtreffen. Bovendien is het boek gebaseerd op reële feiten, want Bowden heeft meer dan honderd soldaten geïnterviewd om een zo breed mogelijk zicht te krijgen op wat er die dag werkelijk gebeurd is. Het boek heeft mij geschokt, vooral door de oorlogsgruwelen. Ergens was het opwindend, maar op een horrorachtige manier. Als acteur ben ik altijd al geïnteresseerd geweest in de psyche van andere mensen en vooral die van soldaten. Mijn broer is immers een RAF-piloot en tijdens de Golfoorlog heeft hij drie actieve missies uitgevoerd. Bij het lezen van dat boek moest ik voortdurend aan mijn broer denken, ook al is hij een piloot en gaat het in Black Hawk Down over het voetvolk. Voor mij is oorlog altijd symbool geweest van complete chaos, waanzin en angst, maar tegelijkertijd hebben vragen als 'Wat doe je als soldaat wanneer je maat voor je ogen dood wordt geschoten en je daar plots zit met een lijk zonder armen terwijl je nog onder vuur wordt genomen?' me altijd gefascineerd."

"De film bood me de mogelijkheid om dat te onderzoeken. Tegelijkertijd is Black Hawk Down de eerste moderne hedendaagse oorlogsfilm: dergelijke beelden krijg je niet op je tv-scherm tijdens het nieuws te zien. Je weet nooit wat er werkelijk gebeurt in een oorlog. Van de Golfoorlog hebben we meer beelden te zien gekregen, maar dat was een lange afstandsoorlog. Van de werkelijke gevechten ter plekke hebben we ongetwijfeld nooit beelden gezien omdat het ging om het massacreren van ongewapende mensen."

'Alles wat je op het scherm ziet is iemand effectief die bewuste dag in oktober 1993 overkomen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234