Woensdag 26/01/2022

'Het was een hoerenchance'

Sommigen suggereerden dat het om een georkestreerde reclamecampagne ging. Dat is absurd. Zoiets in elkaar steken, is onmogelijk

Jef Geeraerts over zijn schandaalroman Gangreen 1

In november 1969 werd de roman Gangreen 1 (Black Venus) van Jef Geeraerts, kort daarvoor bekroond met de Driejaarlijkse Staatsprijs voor Proza, in beslag genomen. Hierna volgt het hallucinante verhaal van een schandaalsucces.

Door Jef Geeraerts

Waarom de roman Gangreen 1 (Black Venus), die in oktober 1969 de Driejaarlijkse Staatsprijs voor Proza had gekregen, een maand later in beslag werd genomen, weet ik niet. Dat gebeurde zeker op bevel van het Brusselse parket, en alleen in boekhandel Corman in de Ravensteinstraat.

Of er hiervoor een klacht was ingediend, weet ik evenmin. Beschuldiging van pornografie hangt bij mijn weten niet van een klachtmisdrijf af. Elke magistraat kan d'office zo'n bevel tot inbeslagneming geven. Of de toenmalige minister van Justitie Vranckx er voor iets tussenzat, weet ik ook niet. Wel weet ik dat hij, als socialist, in de clinch had gelegen met zijn partijgenoot senator Willy Calewaert, die het voor mij opnam. Vranckx vond het boek pornografie. Dat er alleen bij Corman werd binnengevallen, vond ik nogal vreemd, maar ik bleef daar niet bij stilstaan.

Of de interpellaties in Kamer en Senaat, ook aan Franstalige kant, het verloop van de zaak hebben bepaald, is onwaarschijnlijk. Als ik deze verslagen, die drie maanden lang in de pers verschenen, nu herlees, vallen me vooral de kortzichtigheid op en het gebrek aan ironie. De heer Cudell, die geen woord Nederlands verstaat, verklaarde zelfs dat het hier zuivere porno betrof. Minister Vranckx sprak van "zedenverwildering". Minister van Cultuur Van Mechelen bleef zich verschuilen achter zijn respect voor het oordeel van de jury. Het boek zelf had hij niet gelezen, maar dat vond niemand abnormaal.

Ik werd nooit door het gerecht verhoord over de zaak. Informatie erover kreeg ik niet. Het was alsof de magistratuur zich ervan bewust was dat ze een enorme blunder had begaan. Een week na de inbeslagname werd het boek opnieuw vrijgegeven. Justitie hoopte misschien dat de zaak hiermee geregeld was. Niets was minder waar. Het werd een echt succès de scandale. Er verscheen een reeks herdrukken. Ik moest aan de lopende band lezingen geven. Het boek werd een evergreen. Het werd in elf talen vertaald. Na een artikel van Henry Miller in de Los Angeles Times verscheen het in pocketuitgave bij Avon Books. Het stond maandenlang op de sellerlijst van de New York Review of Books.

Hoe ik bijna veertig jaar na datum op die kwestie terugkijk? Het boek, dat van het ene ministerie de hoogste literaire onderscheiding kreeg en door een ander ministerie in beslag werd genomen, was als hemels manna voor mij. Ik vond het heerlijk en ik kon er ook hard om lachen. Sommigen suggereerden dat het om een georkestreerde reclamecampagne ging. Dat is absurd. Zoiets in elkaar steken, is onmogelijk. Als men dat probeert, valt het altijd tegen. Ik noem het nog altijd een hoerenchance.

Bij deze toevalstreffer verbleken alle volgende fait-divers die in mijn geval met censuur te maken hebben. Ik zal ze summier vermelden.

1. Uit de essaybundel De heilige kruisvaart, die in 1976 verscheen, werd het pamflet gericht tegen de eeuwenoude terreur van de katholieke kerk, door de liberale krant De Nieuwe Gazet geweigerd, zonder daarvoor een reden op te geven. Ik vroeg me niet af wat de aanleiding was. Ik legde me erbij neer.

2. In 1991, toen ik het proces-Horion versloeg voor Panorama, had ik geschreven dat gerechtspsychiater Ghysbrecht de verdachte Horion verantwoordelijk had verklaard voor zes moorden nadat hij ongeveer twintig minuten met hem had gepraat. Ik had Ghysbrecht een corrupte en onbekwame expert genoemd. Ik werd veroordeeld tot het betalen van 275.000 frank wegens eerroof.

3. Tijdens het proces-Helfen (1988), de grote baas van Sidmar, die zijn vriendin An Bernheim 'per ongeluk' met een Smith & Wessonrevolver, dood had geschoten, had ik ontdekt dat er 'gemanipuleerd' was. Het betrof een Amerikaanse deskundige van de wapenfabriek die onder eed een valse verklaring had afgelegd. Door een onbekende instantie werd er toen druk uitgeoefend op het weekblad Panorama. De hoofdredacteur Karel Anthierens belde me dat hij mijn artikelenreeks niet zou publiceren, omdat ze "vijgen na Pasen" was. Ik werd correct betaald, dat wel.

4. In 1990 schreef ik in opdracht van de Nederlandse Playboy een erotisch verhaal. De titel was 'Het uur van de roos'. In de stijl van Gangreen 1 vertelt een pedofiel die in de cel zit, in alle details hoe hij twee kinderen, een broer en een zusje, misbruikte, folterde en vermoordde. De hoofdredacteur Jan Heemskerk belde me om te zeggen dat hij het stuk helaas niet kon publiceren. In die dagen was er in Nederland een enorme deining ontstaan rondom een massaverkrachting van kinderen op een Friese hoeve in het dorp Oud Pekela. Ik moest die vorm van censuur wel aanvaarden. Ik publiceerde het stuk later in Verhalen. Ik droeg het op aan P.P.P. (Pier Paolo Pasolini).

5. In opdracht van de krant De Standaard had ik een interview met de Britse correspondent van Reuter in Moskou over de seriemoordenaar Tsjikitila die in Rostov 53 vrouwen en meisjes had vermoord. In het interview had ik naar waarheid vermeld dat hij telkens necrofilie bedreef met zijn slachtoffers. De Standaard schrapte dit detail zonder het mij te melden.

6. In Humo nummer 1847 van 29 januari 1976 verscheen mijn pamflet 'Rome, laat ons in godsnaam met rust, we hebben het al lastig genoeg!' Zonder mij te raadplegen schrapte men de zin (over katholieke priesters): "mannen die bij gelegenheid met de vrouwen van anderen slapen".

7. Uitgeverij Lannoo publiceerde in 1996 het verhaal 'De zeer goede plek' in een bloemlezing voor de katholieke scholen. Ik wist van niets. Het was voor de zoveelste keer een poging van deze uitgeverij om er niet voor hoeven te betalen. Ik ontdekte het bij toeval. Ze betaalden slechts na een interventie van de juridische dienst van mijn uitgeverij Manteau. Maar intussen hadden ze in Tielt twee zinnen geschrapt. Toevallig ging het over seks.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234