Maandag 16/09/2019

Groenland

Het was dus toch geen grap, dat Donald Trump Groenland wil kopen

Aanvankelijk werd de territoriale kooplust afgedaan als 1-aprilgrap, maar opeens beseffen de Denen dat zij in een serieuze diplomatieke ruzie zijn terechtgekomen met een van hun belangrijkste bondgenoten. Beeld Mike Roelofs

President Trump heeft op het laatste moment zijn bezoek aan Denemarken afgezegd, omdat de Deense regering niet van plan is Groenland aan hem te verkopen. Wat overkwam als een grap, lijkt nu een signaal dat het strategisch belang van Groenland en het Noordpool-gebied toeneemt.

Het was dus toch geen mop, het plan van de Amerikaanse president Trump om Groenland te kopen van Denemarken. Uit woede over de bitse reactie van de Deense premier Mette Frederiksen op de berichten dat hij wel degelijk belangstelling had voor het eiland, zegde Trump dinsdag halsoverkop via Twitter zijn komende bezoek aan Denemarken af, tot verbijstering van de Denen.

“Denemarken is een heel bijzonder land met ongelooflijke mensen, maar met het oog op de opmerkingen van premier Mette Frederiksen dat ze geen interesse heeft te praten over het kopen van Groenland, stel ik de ontmoeting uit die over twee weken had moeten plaatsvinden”, liet Trump weten. Hij bedankte Frederiksen dat zij de VS op die manier “veel geld en moeite” had bespaard.

Trump voelde zich vooral op zijn tenen getrapt door Frederiksen doordat zij de gedachte dat Groenland te koop was “absurd” noemde. De Amerikaanse president klaagde woensdag dat die uitlating “gemeen” was en “niet aardig”. Frederiksen had Trump erop gewezen dat niet de Denen, maar de Groenlanders de toekomst van het eiland bepalen. “Groenland is niet te koop. Groenland is niet Deens. Groenland is Groenlands. Ik hoop echt dat dit iets is wat niet serieus is bedoeld”, had Frederiksen gezegd. Groenland maakt deel uit van het koninkrijk Denemarken, maar heeft daarbinnen een autonome status.

‘Narcistische dwaas’

Aanvankelijk werd de territoriale kooplust van Trump in Denemarken afgedaan als een 1-aprilgrap, ook al omdat Trump plagend een foto van een Trump-hotel in Groenland op Twitter zette. Maar opeens beseffen de Denen dat zij in een serieuze diplomatieke ruzie zijn terechtgekomen met een van hun belangrijkste bondgenoten. 

Het besluit van Trump om het staatsbezoek aan Denemarken op het laatste moment uit te stellen, veroorzaakte een storm van verontwaardigde reacties in Denemarken. Michael Aastrup Jensen, die voor de centrum-rechtse Venstre-partij in het parlement zit, noemde het een belediging voor koningin Margrethe II, die Trump had uitgenodigd. “De werkelijkheid overtreft de fantasie”, zei Morten Ostergaard, de leider van de sociaal-liberale Radikale Venstre-Partij. “Het laat zien waarom we nu meer dan ooit de EU-landen als onze belangrijkste bondgenoten moeten zien. De man is totaal onvoorspelbaar.” De vroegere minister van Buitenlandse Zaken Villy Søvnda noemde Trump een “narcistische dwaas”.

Een van de weinigen in Denemarken die het voor Trump opnam, was de bankier en miljardair Lars Seier Christensen. Hij verweet de Deense politici dat ze zich gedragen als provincialen door Trumps aanbod meteen af te wijzen zonder te weten wat er nu eigenlijk wordt voorgesteld. Volgens Lars Seier moeten de Denen niet vergeten dat de VS hen beschermen en dat Denemarken eigenlijk te klein is om Groenland te verdedigen als er een internationale crisis uitbreekt.

De miljardair en bankier Lars Seier Christensen. Beeld Photo News

Deense politici vroegen zich af of Trumps besluit meer dan een opwelling was. Zelfs de Amerikaanse ambassadeur in Kopenhagen werd overvallen door Trumps besluit. Enkele uren daarvoor had ze nog in een tweet gezegd dat Denemarken – “partner, bondgenoot, vriend” – klaarstond om Trump te ontvangen. Maar de voorzitter van de parlementscommissie voor buitenlandse zaken, Martin Lidegaard, vond dat de zaak ook weer niet moet worden overdreven, al noemde hij Trump “een ietwat gestoorde president die op dit moment een hoop rare dingen doet”. 

Geopolitieke agenda

Volgens hem is de diplomatieke ruzie in ieder geval een signaal dat Groenland en het Noordpool-gebied “bovenaan de geopolitieke agenda” staan. “Wie ook president van de Verenigde Staten is, het Noordpool-gebied blijft waar het is, en wij hebben er veel belang bij dat gebied met de Amerikanen te bespreken.” Eerder had premier Frederiksen al laten weten dat er met Denemarken wel te praten valt over het uitbreiden van de Amerikaanse militaire presentie op Groenland.

De VS maken zich al langer zorgen over de ambities van vooral China in het Arctische gebied. China neemt al deel aan mijnbouwprojecten op het eiland, onder meer in een project om zeldzame aardmetalen te winnen bij Kvanefjeld. Mike Pompeo, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, waarschuwde de landen rond de Noordpool onlangs ook voor de militaire ambities van China in het gebied. “Willen we de Noordelijke IJszee laten veranderen in een nieuwe Zuid-Chinese Zee, waar het stikt van rivaliserende territoriale claims en de militarisering steeds verder oprukt?”, vroeg hij op een bijeenkomst van de Arctische Raad.

Ook Denemarken beziet de activiteiten van China met de nodige achterdocht. Kopenhagen is bang dat China probeert gebruik te maken van de onafhankelijkheidsaspiraties van de Inuit, die veruit de meerderheid van de 56 duizend inwoners van Groenland vormen. Maar het probleem voor de Denen is dat president Trump, vastgoedmakelaar in hart en nieren, wel iets terug wil voor de Amerikaanse militaire bescherming.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234