Dinsdag 29/11/2022

AchtergrondOekraïne

Het waren ‘geen monsters, maar kinderen’: Oekraïners uit heroverde gebieden na plotse Russische aftocht

Een inwoner van Irpin bij verwoeste flatgebouwen in de stad. Beeld AFP
Een inwoner van Irpin bij verwoeste flatgebouwen in de stad.Beeld AFP

De bewoners van heroverde gebieden in Oost-Oekraïne reageren met bloemen en tranen, verbaasd en opgelucht over de snelle opmars van het Oekraïense leger afgelopen dagen.

Dylan van Bekkum en Wout Renders

“Ze lieten gewoon hun wapens vallen”, zei een verbouwereerde Olena Matvienko zondag tegen The Washington Post. Voor ze het goed en wel door had, vertrokken de Russische militairen die haar boerendorpje Zaliznychne, zo’n vijftig kilometer van Charkiv, de afgelopen maanden tot een angstaanjagende plek hadden gemaakt, vol kraters en brandende voertuigen. Huilend van geluk vertelt ze de Amerikaanse krant dat ze ‘niet had verwacht dit nog mee te maken’.

null Beeld

De Russische aftocht verliep halsoverkop: de helft van de soldaten kon niet mee in de legervoertuigen. Zij smeekten hun commandanten, zo vingen bewoners op via Russische radioberichten, hen alsnog te komen halen. Op gestolen fietsen probeerden sommige soldaten weg te komen toen de Oekraïense eenheden naderden. “Ze kwamen ons huis binnen en namen kleren mee, zodat drones hun uniformen niet zouden opmerken”, zegt Matvienko. “Twee Russische soldaten dwongen mijn ex-man zijn autosleutels te overhandigen door hun geweren op hem te richten.”

Het Oekraïense leger heroverde afgelopen dagen bijna de gehele regio Charkiv in het oosten van Oekraïne, tot aan de Russische grens. Dankzij wapensystemen uit het Westen, het misleiden van Russische inlichtingendiensten en een nauwkeurig geplande tegenaanval boekten de Oekraïners een van de grootste overwinningen sinds de Russische inval in februari. Volgens generaal Valeri Zaloezjny, commandant van het Oekraïense leger, hebben zijn soldaten inmiddels meer dan 3.000 vierkante kilometer (groter dan de provincie Antwerpen) in handen gekregen.

Geen monsters maar kinderen

Ook elders in Oost-Oekraïne was de verbazing groot. “We zaten in de kelder toen er soldaten aanklopten”, zegt een vrouw uit Novovoznesenske, een dorpje bij de zuidelijke stad Cherson tegen de BBC. “Pas toen ze in het Oekraïens vroegen: ‘Leeft er nog iemand?’, besefte ik dat ze bij ons hoorden. Ik wist niet of ik ze moest omhelzen of de hand moest schudden. Ik heb de soldaten maar even bij de arm gepakt.”

Matvienko uit Zaliznychne vond de Russische bezetters ‘geen monsters, maar kinderen’, die ze zelfs durfde te vragen de tank die voor haar deur geparkeerd stond te verplaatsen. “Ik vroeg de Russen eens wat ze precies van het dorp wilden en toen antwoordden ze: ‘We kunnen of hier zijn, of in de gevangenis.’”

In de bevrijde dorpen zijn onderzoekers aangekomen om oorlogsmisdaden vast te stellen. Sommige lijken van burgerslachtoffers liggen er al maanden.

De Oekraïense autoriteiten staan nu voor de taak de orde in heroverde gebieden te herstellen. “Jullie zijn helden!!!”, schreef burgemeester Ihor Terekhovvan van de grote stad Charkiv, maandagochtend op Telegram over zijn hulpdiensten. Die beleefden volgens hem een zware nacht waarin zij branden moesten blussen en de elektriciteits- en watervoorziening van de stad weer aan de praat moesten krijgen. De Russen beschoten vitale infrastructuur, maar ook – tot maandagavond nog – woonwijken in de tweede stad van het land.

Door de Russen achtergelaten munitie in de buurt van de stad Izjoem. Beeld AFP
Door de Russen achtergelaten munitie in de buurt van de stad Izjoem.Beeld AFP

“Charkiv komt langzaam weer op gang”, mailt bewoner Anatoli Kasjtanov aan de Volkskrant. “Het openbaar vervoer begint weer te werken en er komen zelfs mensen terug.” Maar het blijft uitkijken, waarschuwt Kasjtanov. “De huidige beschietingen lijken niks meer dan willekeurige pogingen tot revanche op ons geweldige leger. De Russen vallen onze wegen, huizen en winkels aan. Gisteren raakte een raket een straat hier vlakbij en zaten we 12 uur zonder elektriciteit. Het is hier nog niet veilig, ik zou gezinnen absoluut nog niet adviseren om terug te komen. We proberen onze verplaatsingen te beperken en reizen bijna louter met de metro, aangezien dat de veiligste manier is.”

Sommige inwoners van het onlangs heroverde Koepjansk, zo’n 120 kilometer ten oosten van Charkiv, vluchten oostwaarts. Dat vertelt een ooggetuige uit Valuyki, aan de Russische kant van de grens, aan persbureau Reuters. “Op de markt hier zag ik heel veel mensen uit Koepjansk. Families eten en slapen hier in hun auto langs de weg.”

“De euforie over het succes van het Oekraïense leger is groot”, schrijft Kasjtanov uit Charkiv. “Ik had dit eerlijk gezegd niet verwacht. De Russen hadden lang nodig om onze stad te veroveren, maar onze jongens deden het supersnel. We gingen ervan uit dat dit een lange oorlog zou worden. Een deel van onze familie is naar Duitsland gevlucht, we hebben nu de hoop samen Kerst te vieren.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234