Donderdag 26/11/2020

Het vrije woord van Vlaams VLD-vice-premier

'Als in een bedrijf een van de kaderleden elke dag tegen de klanten zegt dat het product nergens naar lijkt, dan is er wel een probleem. Dat is de kwestie-Coveliers'

Fientje Moerman

'Liberalisme past niet met een bruine strik errond'

'In de Vlaamse regering gaan we op een zeer rationele, zeer zakelijke maar zeker niet onaangename manier met elkaar om.' Manmoedig staat Fientje Moerman (VLD) haar vrouw in de coalitie-Leterme. En als Guy Verhofstadt B-H-V wil splitsen met een compromis dat tegen het Vlaamse regeerakkoord ingaat, zal hij Moerman tegenkomen. 'Oplossingen die rechtstreeks ingaan tegen ons regeerakkoord zijn onaanvaardbaar.'

Ruud Goossens en Bart Eeckhout

V an alle leden van de Vlaamse regering is de liberale vice-premier Fientje Moerman wellicht degene die tot dusver het minste van zich liet horen. Dat is opmerkelijk, want na de verkiezingsnederlaag van de VLD bij de Vlaamse stembusgang moest net die partij het meest op zoek naar een nieuw profiel. Fientje Moerman maakt er zich geen zorgen over: "Ik heb me bewust low profile gehouden", bevestigt ze. "Als je in één jaar tijd twee keer van job verandert, heb je toch een bepaalde inloopperiode nodig, zeker omdat ik ook niet bij de onderhandelingen voor de Vlaamse regering betrokken was."

Was dat een handicap?

"Hoe langer we bezig zijn, hoe minder dat een rol speelt. Maar tijdens de eerste maanden na de regeringsvorming was dat wel een handicap, ja. Je weet wat er op papier staat, maar je begrijpt je collega's niet even snel als wanneer je er wekenlang bijna dag en nacht mee samen hebt gezeten. De anderen wisten perfect waarom elk woord er stond zoals het er stond en ze hadden bovendien een zekere persoonlijke band ontwikkeld."

Ondertussen is wel het beeld ontstaan dat deze regering gedomineerd wordt door Yves Leterme en Frank Vandenbroucke.

"Dat beeld klopt dan niet. In de dagelijkse praktijk ben ik even invloedrijk als Leterme of Vandenbroucke. Vrijdag hebben we op de ministerraad de lastenverlaging kunnen goedkeuren. Dat is een plan dat door de liberalen op de onderhandelingstafel is gelegd."

De SP.A heeft wel direct voor budgettaire voorzichtigheid gepleit.

"We zijn ook voorzichtig. We hebben nu alleen een ontwerpregeling ingevoerd, die pas praktijk zal worden in 2007. Vanaf 2009 profiteert de hele Vlaamse bevolking van die korting op de personenbelasting. Natuurlijk moet alles wat we doen passen in een rigoureuze begroting."

Er kan dus in de toekomst nog aan gemorreld worden?

"We vervallen niet in de aankondigingscultuur, als u dat bedoelt. Mijn collega Van Mechelen heeft zijn beleidsnota vorige week verdedigd in het Vlaams Parlement. Hij kon de passus over de lastenverlaging er toch moeilijk uit laten. Het zijn de media die er voorpaginanieuws van hebben gemaakt, hoewel het deze zomer al was aangekondigd.

"Kijk ook naar de bedragen die we uittrekken voor onderzoek en ontwikkeling. Op deze manier zullen we binnen enkele jaren 3 procent van ons bruto binnenlands procent besteden, zoals Europees is afgesproken."

De federale regering heeft haar middelen voor o&o van de weeromstuit afgeroomd.

"Klopt, maar daar kan ik weinig aan verhelpen. Soms lijkt het op dweilen met de kraan open: wij trekken er meer middelen voor uit, waarna een andere overheid op de rem gaat staan. Als federaal minister van Wetenschappen ben ik nog met een werkgroep begonnen waarin alle overheden vertegenwoordigd zijn en waarin uitgezocht moet worden hoe men het snelst tot die drieprocentnorm kan komen. Op die manier kun je vermijden dat de acties van het ene niveau indruisen tegen die van het andere niveau. Het is overigens geen broekzak-vestzakoperatie: wij trekken 130 miljoen euro supplementair uit, terwijl de federale regering slechts 50 miljoen euro heeft bespaard."

Tijdens de eerste maanden ging de Vlaamse regering gebukt onder de moeizame verhouding tussen VLD en CD&V. Is dat gebrek aan vertrouwen weg?

"Ik heb de werking in de Vlaamse regering nooit als moeilijk ervaren. Uiteraard was het DHL-dossier niet gemakkelijk, maar de Vlaamse regering nam wel een eensgezind standpunt in. Iedereen heeft de ferme intentie om het regeerakkoord uit te voeren. Het kan best zijn dat ik daardoor eens een meningsverschil zal hebben met mijn federale collega's. De Vlaamse regering werkt niet in onderaanneming voor de federale. Kijk maar naar Dirk Van Mechelen. Toen bleek dat de federale regering ons een budgettaire loer draaide via het vakantiegeld, heeft hij aan de alarmbel getrokken."

Vergelijkt u de federale regering eens met de Vlaamse - u kent ze beide.

"In de Vlaamse regering gaan we op een zeer rationele, zeer zakelijke maar zeker niet onaangename manier met elkaar om. Zowel Leterme, Vandenbroucke als ikzelf zijn nogal rationele mensen."

U voelt zich hier beter dan in de federale regering?

"Het heeft alletwee zijn charmes. Het is gewoon anders. De cultuur is helemaal anders, bijvoorbeeld omdat je in de federale regering met twee verschillende culturen zit."

U zegt dat de Vlaamse regering niet in onderaanneming werkt voor de federale. De afgelopen legislatuur leek het daar wel op. De minister-president is zelfs gaan lopen om vice-premier te worden.

"Als u mij vraagt of ik morgen naar een andere regering zal overstappen is het antwoord neen. Ik zit in deze regering om er te blijven. Wij zullen autonoom het regeerakkoord uitvoeren. Soms is er een tegengesteld belang en dan praten we dat op een rationele manier uit, zonder dat dat hoeft te leiden tot een allesomvattend conflict of grote strategische manoeuvres."

Hebt u getwijfeld toen men u in de zomer vroeg om over te stappen?

"Eerlijk? Ja. Ik vind een jaar te kort om iets te kunnen doen. Ik had dus graag de vruchten geplukt van mijn federale werk. Maar goed, dat ging niet, en hier kan ik ook heel wat in beweging zetten."

Uw federale opvolger, Marc Verwilghen, lag deze week stevig onder vuur, en hij werd niet meteen geholpen door de eigen partij.

"Marc heeft een aantal uitspraken gedaan over het elektriciteitsbeleid waar blijkbaar niet iedereen het mee eens is. Hij heeft gelijk dat hij het probleem van de heffingen op energie aankaart, maar zijn middel - de verlaging van de BTW - was wellicht niet helemaal aangewezen, omdat het niet mogelijk is. We zijn al jaren aan het vechten voor een verlaging van de BTW in de horeca, maar om dat te doen hebben we een Europees akkoord nodig."

Had niemand in de partij hem voor die fout kunnen behoeden?

"De partij eet haar eigen kinderen niet op, zoals sommigen beweren. Misschien heeft de partij wel te veel mensen verschoven de laatste jaren. Er is nu nood aan stabiliteit."

De lakmoesproef om te bewijzen dat de Vlaamse regering niet in onderaanneming werkt, komt er in het dossier-B-H-V.

"B-H-V zullen we allemaal samen moeten oplossen. Iedereen zit daar met iedereen rond de tafel."

De PS liet weten dat ze de bespreking van de Vlaamse wetsvoorstellen nog niet wil zien beginnen voordat de werkgroep met voorstellen is gekomen.

"Sorry, maar in de commissie Binnenlandse Zaken van de Kamer is afgesproken dat dat wél zou gebeuren. Wij willen als Vlaamse regering vermijden dat de werkgroep gebruikt zou worden als een vertragingsinstrument. Door te zeggen dat die werkgroep elke week moet rapporteren in het parlement kun je dat vermijden. Wij zijn ook gebonden door het Vlaamse regeerakkoord. Oplossingen die rechtstreeks ingaan tegen het Vlaamse regeerakkoord zijn voor ons dus niet aanvaardbaar."

Het was nochtans uw partijgenoot Patrick Dewael die voorstelde om de rondzendbrief-Peeters mee in de onderhandeling te pakken.

"Een oplossing die ingaat tegen het Vlaamse regeerakkoord gaat niet. In het Vlaamse regeerakkoord staat bijvoorbeeld ook dat het minderhedenverdrag niet geratificeerd mag worden. Laat ons nu vooral rustig en in de luwte werken. Met straffe verklaringen raak je er niet uit. De rondzendbrief-Peeters moet gewoon correct worden toegepast.

"Niemand in de Vlaamse en de federale regering heeft zin in een crisis. Vorige week zei iemand: 'Een land dat zich zo lang met Brussel-Halle-Vilvoorde kan bezighouden heeft het niet slecht'. Ik wil niet zeggen dat communautaire problemen niet belangrijk zijn, maar soms... Deze week had ik normaal een ontmoeting met tweehonderd belangrijke mensen uit de bedrijfs- en onderwijswereld om te discussiëren over mijn beleidsnota. Uiteindelijk moest ik naar het Forum om te praten over institutionele problemen. Dat is balen."

Als het echt gaat spannen, zult u dan loyaal zijn aan de VLD en Verhofstadt of aan de Vlaamse regering?

"Het Vlaamse regeerakkoord is toch ondertekend door de VLD? Mijn partij moet zich daaraan houden. U doet alsof er een tegenstelling is tussen de VLD en het Vlaamse regeerakkoord, maar die is er niet."

We kunnen ons anders best voorstellen dat premier Verhofstadt de Vlaamse ambities zal willen temperen om zijn federale regering te redden.

"De wetten over Brussel-Halle-Vilvoorde liggen voor in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Als het spannend wordt, zal hij dus niet aan mijn lijn hangen maar aan die van Rik Daems, de kamerfractieleider."

Als er iets misloopt voor de VLD in de federale regering, wat doen jullie dan op Vlaams niveau?

"Als men ons uit de federale regering wipt, dan stappen wij ook uit de Vlaamse regering. Dat is heel duidelijk. (wijst op haar kale bureau) Veel verhuiswerk is er niet. U ziet: het is hier het bare minimum.

"Als partij neem je deel aan het beleid. Je zit in een regering om beleid te voeren. Het is onze inschatting dat we in de Vlaamse regering nauwelijks nog resultaten zullen kunnen boeken wanneer ze ons uit de federale regering zetten."

Was u geschrokken van de 38 procent van Jean-Marie Dedecker bij de interne voorzittersverkiezingen?

"Neen. Dat hoort bij de VLD. Wij zijn een partij met échte interne verkiezingen. Als je echte verkiezingen hebt, krijg je echte kandidaten en dus ook een echte strijd. Op dat vlak heeft de VLD stilaan een traditie. En bon, Bart Somers heeft de meerderheid behaald en hij is dus voorzitter."

Achtendertig procent van de leden heeft wel gestemd op een kandidaat die tijdens de campagne de draak heeft gestoken met de hele partijtop.

"Elk vogeltje zingt zoals het gebekt is. Tijdens de vorige voorzittersverkiezingen had Christian De Stoop, een totaal onbekende Antwerpse kandidaat, ook 15 procent. Dan is het toch logisch dat een bekende kandidaat zoals Dedecker nog veel meer behaalt. Ik geloof ook niet dat die strijd Bart verzwakt heeft. Als hij geen ernstige tegenkandidaat had gehad, dan zou het geleken hebben alsof hij het gekregen had. Nu heeft hij het gehaald na een gevecht op het scherp van de snee. Daar ontleent hij zijn legitimiteit aan."

Wat moet er met Hugo Coveliers gebeuren?

"Ik heb Hugo gekend als fractieleider in de Kamer en ik heb jaren met hem in de commissie-Justitie gezeten. Daar heb ik hem altijd geapprecieerd wegens zijn kennis van politie en justitie. Maar nu is Hugo wel heel goed bezig met zichzelf onmogelijk te maken. Als in een bedrijf een van de belangrijke kaderleden elke dag tegen de klanten zegt dat het bedrijf niet goed werkt en dat het product nergens naar lijkt, dan is er wel een probleem."

Dan word je buitengegooid.

"Dan heb je een probleem. En Coveliers doet weinig moeite om het probleem kleiner te maken. Dat is spijtig, want op menselijk vlak kon ik wel met hem overweg."

Eigenlijk zegt u: we moeten hem buitengooien.

"Heb ik dat gezegd? Ik zeg dat hij zich onmogelijk aan het maken is."

Jean-Marie Dedecker vindt dat de top na de nederlaag van 2004 geen verantwoordelijkheden heeft opgenomen.

"Sinds de verkiezingen van 2004 zijn er interne voorzittersverkiezingen geweest en verkiezingen voor het partijbureau. Wel, uit die laatste verkiezingen bleek dat Verhofstadt, De Gucht en Dewael bijzonder populair zijn in de partij. Hugo Coveliers verloor dan weer de helft van zijn stemmen. Ik denk dat onze partijmensen nog altijd het recht hebben om wie ze goed achten op hun plaats te laten zitten. Mag ik er ook op wijzen dat Hugo Coveliers niet meer in het partijbureau zou zetelen wanneer we uit de regering stappen, zoals hij vraagt? Hij zit daar nu als plaatsvervanger van een minister."

Was u verrast over de oproep van Patrik Vankrunkelsven om met het Vlaams Belang samen te werken?

"Totaal verrast. Ik ben het volstrekt eens met de kritiek van Etienne Vermeersch op Patriks uitspraken. Ons liberalisme is open en tolerant en staat haaks op het Vlaams Belang. Het liberalisme past niet met een bruine strik errond.

"De Vlaming is opener en toleranter dan men soms denkt. De mensen gedragen zich vaak nogal contradictorisch. Eén Vlaming op de vier heeft op het Vlaams Blok gestemd bij de laatste verkiezingen. Maar 90 procent van de Vlamingen vindt dat een minderjarige die ondraaglijk lijdt recht moet hebben op euthanasie. Dat is niet echt een standpunt van het VB, toch?"

Iets anders: het feminisme viert dit jaar zijn honderdjarig bestaan. Blijkbaar is er een probleem om de waar nog verkocht te krijgen bij de jonge generatie.

"Ik ben niet bang om te zeggen dat ik een feministe ben. De vraag is of de methodes van de Nationale Vrouwenraad - je constant terugtrekken op jezelf - de juiste zijn. De tijd van een mens is beperkt, en die van de vrouwen nog beperkter."

Vrouwen leven toch langer?

"(gepikeerd) Ik had het over tijdsgebruik. De gemiddelde vrouw leeft inderdaad langer dan de gemiddelde man, maar de gemiddelde man vertoont dan ook een hoge mate van risicogedrag. Hij volgt zijn dieet niet, neemt zijn medicijnen niet en doet te weinig aan sport."

Kom kom, niet persoonlijk worden.

"Het is een statistisch feit. Ik wou gewoon zeggen dat we weinig tijd hebben. Ik zet me liever in in de 'gemengde' geledingen van onze maatschappij. Maar daar zie ik dan wel streng toe op de vrouwenrechten. Dat lijkt mij de nuttigste manier om de gevoeligheden op dat vlak in te vullen. Je moet niet in klaagzangen vervallen."

Vindt u dat een zwangerschap cumuleerbaar is met een ministerschap? Rita Mulier noemde dat het hoogtepunt van het feminisme.

"Ik vind dat in de eerste plaats een privé-aangelegenheid. Het is vanzelfsprekend dat zoiets wel eens gebeurt met jonge vrouwen in de regering. Ik heb mijn collega in ieder geval van harte gefeliciteerd. Ik heb Freya een bloemeke gestuurd. Waarom spreekt er eigenlijk niemand over de mannen die vader worden in de regering?"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234