Woensdag 25/11/2020

Opinie

Het Vlaanderen van vandaag, ook in het onderwijs, is multicultureel en multireligieus, deal with it

Beeld REUTERS

Luk Vanmaercke is hoofdredacteur van Kerk & Leven.

Het katholiek onderwijs gaat moslims en andersgelovigen een volwaardige plek geven op school, zo schrijft De Morgen. Commentator Bart Eeckhout spreekt van een revolutie en dat is nauwelijks overdreven. Verrassend is het nochtans niet, want hoe opvallend het nieuws ook klinkt, het ligt helemaal in de lijn van de 'katholieke dialoogschool' waaraan Lieve Boeve (directeur-generaal van het Katholiek Onderwijs Vlaanderen) van bij zijn start timmert.

Boeve maakt met zijn katholieke dialoogschool een gewaagde, maar verstandige keuze. Liever dan heimwee te hebben naar het verleden, kiest hij resoluut voor de toekomst. Zijn grootste probleem wordt ongetwijfeld dat niet iedereen die keuze zal begrijpen, laat staan steunen. Hij zal vooral op twee fronten tegenkanting krijgen. Enerzijds van sommige katholieken die dit als verraad aan het eigen geloof zullen beschouwen. Anderzijds van sommige vrijzinnigen die het verschil niet zullen (willen) begrijpen tussen niet-confessioneel gemeenschapsonderwijs enerzijds en een katholieke school die zich openstelt voor andere religies anderzijds. Beide groepen zullen moeite hebben om te aanvaarden dat openheid niet botst met de eigen identiteit, maar juist tot versterking van die identiteit leidt.

Luc Vanmaercke.Beeld Kerknet

Wat dat betreft maakt De Morgen een foutje door systematisch "dialoogschool" te schrijven in plaats van "katholieke dialoogschool". Dat adjectief is cruciaal om het concept te begrijpen: het blijft katholiek onderwijs, vanuit een gelovige identiteit aangeboden, maar met openheid ten aanzien van andere overtuigingen. Het is juist door zelf een identiteit te hebben, dat men de dialoog kan aangaan met anderen.

Om die reden ben ik het niet eens met de laatste alinea uit Bart Eeckhouts (overigens uitstekende) commentaarstuk. Vanuit een eigen identiteit vertrekken is helemaal geen paternalisme of indoctrinatie, het biedt je vooral een sterk uitgangspunt om respectvol met anderen om te gaan. En finaal kiest elke leerling uit het katholieke onderwijs zelf wat hij of zij van die identiteit meeneemt in het leven en wat niet.

Dat een eigen geloofsidentiteit een troef is in de dialoog met andere religies is eigenlijk logisch. Een christen moet in principe beter dan een ongelovige in staat zijn om een moslim of jood te begrijpen. Ze delen immers een manier van denken en leven, een blikveld dat voor niet-gelovigen vaak moeilijker te begrijpen is. De verschillen tussen de godsdiensten zijn reëel en moeten niet worden verdoezeld in een wazig relativisme, maar ze mogen nooit wederzijds begrip in de weg staan. Toen ik recent in het tv-programma De zevende dag over de katholieke vasten sprak, begreep ankervrouw Ihsane Chioua Lekhli mij perfect. Ik zou kunnen schrijven "ondanks het feit dat ze moslim is", maar juister is: "dankzij het feit dat ze moslim is". Hoewel de christelijke vasten niet inwisselbaar is met de islamitische ramadan, creëert het ene wel inzicht in het andere en ontstaat er een gevoel van "wij begrijpen elkaar".

Met haar keuze voor de open dialoogschool doet het Katholiek Onderwijs Vlaanderen meer dan haar eigen toekomst voorbereiden. Ze wijst de hele samenleving de juiste weg. Ons denken over moslims wordt nog steeds beheerst door de gedachte dat zij vreemdelingen zijn, die hier te gast zijn en stilletjes dankbaar moeten zijn. Maar die fase zijn we al lang voorbij.

Moslims zijn al lang een significant (excusez le mot) onderdeel van onze samenleving geworden, of we dat nu leuk vinden of niet. Zoals katholieken niet moeten zeuren dat het aantal ongelovigen op enkele decennia tijd fors is gestegen, zo moet niemand zeuren dat het geloofslandschap veelzijdiger is geworden. Christenen, joden, moslims, niet-gelovigen, allemaal zijn ze hier om er te blijven. Al die levensbeschouwingen maken vandaag deel uit van de Vlaamse identiteit. Die knop moeten we collectief in ons hoofd omdraaien. Dat biedt geen wonderbaarlijke oplossing voor de zeer reële samenlevingsproblemen waarop we stuiten, maar het creëert een gezonder uitgangspunt.

Dit debat leert ons ook dat religie geen uitstervend restant uit een ver verleden is. De wereld was nooit religieuzer dan vandaag en het wordt tijd dat Vlaanderen ook dat onder ogen ziet. Het Vlaanderen van vandaag is multicultureel en multireligieus, deal with it. We kunnen over de moslims zeuren tot we een ons wegen, ze zijn een factor die niet te negeren valt en niet meer weggaat, dus laten we hen maar een volwaardige plaats geven.

Als katholiek wil ik me alvast niet bedreigd voelen door de aanwezigheid andere godsdiensten. Dat betekent niet dat ik mijn eigen geloof verregaand relativeer of laat verwateren, integendeel. De aanwezigheid van andere religies houdt me juist scherp en dwingt me tot bewuster geloven. In het katholieke Vlaanderen van weleer gingen velen naar de mis maar dachten weinigen grondig na over hun geloof. Dat effect kan de katholieke dialoogschool op haar leerlingen hebben: dat zij niet zomaar meedrijven met een stroom, maar zich bewuster worden van de levensbeschouwelijke keuzes die ze zelf kunnen maken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234