Zaterdag 06/03/2021

Het vilbeluik van eerste klasse

A+-kern, A2-kern, B-kern, C-kern... Al deze lettercombinaties staan voor hetzelfde: een vergeetput waar gewezen basisspelers op overschot gedropt kunnen worden. Schaamteloos. Elke club heeft er zo gemiddeld twee. Over het post-Bosman-schandaal van het Belgische voetbal. 'Ze zeggen wel eens dat het recht ophoudt waar het voetbal begint', zucht David Paas, speler op overschot bij Racing Genk.

Hans Jacobs

Daar stond hij dan op het trainingsveld, helemaal alleen. Hij moest nochtans vereerd zijn. Deze zogenaamde A+-kern had Racing Genk speciaal in het leven geroepen voor die ene speler die ze niet meer hoefden, hun spits David Paas. Bij Genk binnengehaald als de 'grote' spits, naast Sonck. Tongeren, Eendracht Aalst, het Portugese Vitoria Guimaraes, Harelbeke... Paas had in het verleden getoond de weg naar de goal best te kunnen vinden. Maar het seizoen 1999-2000 flopte. Paas was plots niet meer nodig.

De speler zelf beseft het pas tijdens de voorbereiding voor het seizoen 2000-2001, terwijl hij vruchteloos wacht op de uitnodiging voor de eerste training. De club negeert hem. Hij neemt dan maar zelf de telefoon ter hand en krijgt te horen dat hij zich moet aanmelden voor de training op dinsdag. Paas gehoorzaamt, maar staat die dag voor een gesloten kleedkamer. De training blijkt geprogrammeerd op woensdag.

"Met die pesterijen dachten ze mij mentaal te kunnen kraken", zucht Paas. Niet veel later weet hij echt waar hij aan toe is: hij is veroordeeld tot een voetbalbestaan in wat Genk de 'A+-kern' doopte. "De training bestond uit een uurtje rondjes rond het veld lopen en naar een leeg doel trappen. Alleen. Ik werd helemaal geïsoleerd van de voormalige A-kern. Het was ook beter dat ik geen contact meer had met de basisspelers, zo legde het bestuur mij uit, omdat ik anders de boel zou verzieken. Terwijl ik net heel goed in de groep lag. Ik paste ook zogezegd niet in het systeem van de nieuwe trainer Sef Vergoossen. Terwijl ik nog nooit met die man gepraat had."

Al gauw heeft Paas zijn buik vol van de bezigheidstherapie. Hij spant een kortgeding aan, en schermt met zijn contract: een club maakt gebruik van de diensten van een speler, maar voor wat hoort wat. Het volstaat niet voor een club om elk van haar profspelers te laten trainen, zegt Paas, de club moet spelers ook de nodige medische begeleiding geven, en vooral wedstrijdritme. "Het is logisch dat je achteruitgaat als je geen wedstrijden op niveau meer speelt. Dan daalt ook je marktwaarde. Er is dus sprake van een eenzijdige verandering van de arbeidssituatie, want Genk houdt zich niet aan de voorwaarden van het contract. Ik voel me helemaal geen prof meer, maar weer een student die elke dag een uurtje traint en that's it."

In kortgeding verklaart de rechter zich onbevoegd. Anders gezegd: hij weigert een oordeel te vellen. Maar Genk bindt wel met hangende pootjes in. Plots verdwijnt de A+-kern even snel als hij opgericht werd, plots mag Paas met de beloften meespelen en krijgt hij elke week een beloftenwedstrijd voor de kiezen geschoven. "Natuurlijk mis ik die spanning van een wedstrijd met de eerste ploeg. Die spanning als je dat veld opkomt, de duizenden toeschouwers die je aanmoedigen. Maar nu speel ik tenminste weer wedstrijden. Het bestuur van Genk heeft wel beseft dat het over de schreef is gegaan." Paas zet zijn juridische kruistocht verder, in februari valt mogelijk een uitspraak.

Over naar het verhaal van David Brocken, dat verdacht veel op de soap-Paas gelijkt. Op een dag wordt de Standard-speler verwacht ten kantore Alphonse Costantin, zetelend in het directiecomité, en Luciano d'Onofrio, officieel spelersmakelaar, officieus de man achter de schermen bij Standard. Ze zullen hem niet tegenhouden als er een ploeg komt, krijgt Brocken te horen, tot zolang mag hij met de A2-kern trainen. "Dat volstond voor hen als uitleg, zonder boe of ba val je uit de basiskern."

Hij krijgt het gezelschap van onder anderen Tibor Selymes, Frederic Pierre, Liviu Ciobotariu... Een ding hebben ze gemeenschappelijk: stuk voor stuk konden ze de voorbije seizoenen prat gaan op een basisstek. "Wij hebben herhaaldelijk een gesprek aangevraagd met het bestuur. Maar nooit hebben we een antwoord gekregen. Ik weet zelfs niet wie er de scepter zwaait op Standard. Ooit heb ik Costantin op de man af aangesproken, maar hij zei dat dit zijn bevoegdheid niet was. En met die uitleg moest ik het stellen."

Van de A- naar de A2-kern, dat scheelt. Brocken: "Je traint dan mee met jonge talenten. Het spreekt voor zich dat de intensiteit van de training veel minder is dan de training van de A-kern. Aan spelen kom ik bijna helemaal niet meer toe. Lukraak mogen enkelen opdraven tijdens de wedstrijd van de reserven, maar daar valt geen enkele constante in te ontdekken. Standard speelt het natuurlijk wel handig. Ze spreken niet van een B, C of Z-kern, maar over de A2-kern. Zo zijn ze juridisch in orde en kunnen wij ze niet aanklagen. Daar is wel onderling over gesproken, maar het is nooit zover gekomen."

De David Brockens en de David Paasen van deze wereld zijn bijlange niet op een hand te tellen, in de eerste klasse hebben ongeveer vijftig profspelers met een langdurig contract het weinig benijdenswaardige statuut. "Bijna elke Belgische club heeft wel zo een aantal spelers rondlopen", vertelt David Paas. "Genk, Gent, Standard, KV Mechelen... noem maar op."

Het vilbeluik van eerste klasse

Maar waarom dumpen clubs basisspelers in de B-kern? Advocaat Johnny Maeschalck, docent sportrecht aan de VUB en adviseur van het kabinet van Sport, spreekt zonder omwegen van een post-Bosman-schandaal. Om aan 'Bosman' te ontsnappen, verklaart Maeschalck, werden steeds meer langetermijncontracten afgesloten. Vrijwel alle arbeidsovereenkomsten van betaalde sportbeoefenaars werden plots contracten van vijf jaar (de door de wet maximaal toegelaten termijn, HJS), zodat geen speler meer plots 'einde contract' kon zijn.

"De speler kan dan nog steeds verkast worden tegen een zogenaamde transfervergoeding", zegt Maeschalck. "Het is voor de clubs dus voordelig dat hij zijn contract niet uitdoet. Maar een aantal clubs hebben zich daar op verkeken. Want als een speler, om welke reden dan ook, niet voldoet, moet hij worden betaald tot het einde van het contract. De oplossing is een 'operatie B, C, A+...'."

Een handige manier om veel geld te besparen. "Als in het contract is voorzien dat de speler alleen wordt betaald wanneer hij effectief meespeelt met de A-kern, worden de premies uitgespaard." Dat gebeurt bijvoorbeeld bij Antwerp. Steevast telt de reservenbank van Antwerp niet vijf of zes, maar vier reservespelers. Dat zijn alvast twee premies gespaard als we winnen, denkt praeses Eddy Wauters.

Maar evenveel keer bedingen spelers die aangeworven worden voor de A-kern dat ze altijd meegenieten van premies van de A-kern. Zowel Paas als Brocken zeggen in dat geval te verkeren. Ook dan kan een doorverwijzing naar de B-kern van enig nut zijn voor de club, zegt Maeschalk. "Als de premies toch contractueel moeten worden gestort, dan hoopt het bestuur dat de gedumpte speler het sportieve aspect - spelen voor de A-kern - verkiest boven het financiële aspect. Of hopen ze dat een club met puntenproblemen komt 'shoppen' bij hun reserven." David Paas: "En als dat nog altijd niet lukt, dan pesten ze je zodanig dat je weg wilt."

Volgens jurist Maeschalck kadert het fenomeen in een verkeerd economisch denken van de voetbalwereld. "Na Bosman ontwikkelde zich een nieuw denken dat niet gestoeld is op economische of juridische principes of de realiteit, maar een dat gestoeld is op het redden van de meubelen. Eerder dan zich actief en creatief bezig te houden met bijvoorbeeld de televisierechten, creatieve merchandising of een infrastructurele uitbouw met nieuwe stadionmogelijkheden, wordt ervoor gezorgd dat een speler niet meer einde contract - en dus niets meer waard - geraken. Maar de voetbalmarkt regelde zichzelf na het arrest-Bosman. Grote sommen worden nog slechts gegeven voor toppers, echte of vermeende. De markt ontspoorde. Daar zit ik dan als club met mijn speler, duur betaald en met een duur contract van lange duur bovendien. Dan moet de B- of C-kern uitkomst bieden."

"Clubleiders blijven zo wel blind voor een aantal dingen. Of de verwachtingen van de spelers worden ingelost, of een speler zich niet meer in de kijker kan spelen, is niet meer de zorg van de club. Want er zal zich toch nog wel een club aanbieden die in puntennood komt en waarbij de reeds doorgevoerde trainerswissel toch niet meteen het verhoopte resultaat heeft gehad. Gevolg: de speler wordt verhuurd tot het einde van het seizoen. Hoofdstuk afgesloten, verlies en schade beperkt."

Neem het geval Dimitri De Condé (26). Een speler die in het verleden bewees over een meer dan behoorlijke voet te beschikken, maar bij Charleroi op een dood zijspoor geraakte en bij het vuilnis werd gedropt. Klaar om geruisloos van het voorste voetbalplan te verdwijnen. Tot plots het noodlijdende Aalst twee weken terug op de proppen kwam en de speler inlijfde om de Aalsterse meubelen te redden. De Condé mocht zijn bezigheidstherapie staken en opnieuw de voetbalschoenen uit de kast halen voor het echte werk. Met evenwel een stevige maar: De Condé moest financieel stevig inbinden en is met een miniem contract tot het einde van het seizoen weinig zeker van een verlengd bedrijf in eerste klasse. Een keuze had hij echter niet. Het zal Charleroi én Aalst een zorg zijn.

Het is slechts wachten, zegt Maeschalck, tot een rechter de praktijken aan banden legt. "In België kan het tot op heden nog steeds ongestoord, in Nederland kregen een aantal spelers al wel hun gelijk." In afwachting boeren David Paas en David Brocken nederig verder. Brocken: "Als ik nog 22 zou zijn, zou ik me vrijkopen en ging ik naar een andere club. Maar ik heb intussen een verantwoordelijkheid: huisje, kindje... Standard betaalt me nog altijd, dus hou ik me koest. Maar volgend seizoen wil ik wel weer voetballen. Ik ben 33, als ik stop met voetballen wil ik mijn carrière wel op een waardige manier afsluiten."

"Ik train en speel intussen wel met de beloften, maar voel me wel mislukt bij Genk", zegt Paas. "Als klein manneke kom je kijken naar Waterschei en Winterslag en hoop je dat je het zal maken bij die club in je achtertuin. Als het op die manier moet aflopen, doet dat pijn." Het is nu uitkijken naar een transfer. "Van Genk heb ik de mondelinge belofte dat ze elk aanbod van een club zullen bekijken. Maar ik zit tien jaar in het voetbal en heb al te vaak ondervonden dat een woord in het voetbal niets betekent. Ze zeggen wel eens dat het recht ophoudt waar het voetbal begint. Daarin schuilt een zekere grond van waarheid."

David Paas kreeg bij Genk een 'exclusieve kern' om zich bezig te houden: 'Met zulke pesterijen hoopt het bestuur een voetballer mentaal te kraken'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234