Dinsdag 02/03/2021

'Het verlangen laveloos te zijn: ik herken dat'

Nico Sturm geeft in Barakstad, een stuk over armoede, een stem aan wijlen Jean-Marie Berckmans. De acteur wil zich onvoorwaardelijk aan zijn teksten geven. Net als de schrijver zelf.

In de KVS-voorstelling Barakstad weerklinken veel geluiden en stemmen: de strijkers van het Ictuskwartet, het gedrum van jazzlegende Han Bennink, een tekst van antropoloog Patrick Declerck, gebracht door Guy Dermul, de visie van de conservatieve columnist Theodore Dalrymple, gespeeld door David Dermez. Ook die van schrijver Jean-Marie Berckmans, OCMW-klant en armoezaaier, chroniqueur van de zelfkant en taalvirtuoos. Vier jaar geleden stierf hij op 54-jarige leeftijd. Berooid en alleen. Acteur Nico Sturm doet zijn teksten herleven.

Bent u al lang een bewonderaar?

Sturm: "Absoluut. Ik las zijn boeken als puber al en ik ben hem blijven lezen en koesteren. Ik kwam hem wel eens tegen bij Compagnie De Koe, waar hij vriend aan huis was, maar ik heb hem nooit persoonlijk gekend. Ik was toen nog te jong en te verlegen om hem aan te spreken. Ik bewonder hem om de muzikaliteit van zijn taal. Zijn teksten zijn poëtisch, maar verbloemen niks. Ze vormen een woordenstroom die hij op papier lijkt uit te kotsen. Ik hou van de onvoorwaardelijkheid van zijn schrijven. Er zit levenslust in, al gaat hij soms zo ver in de onvoorwaardelijkheid dat het destructief wordt."

Acteur Jurgen Delnaet, die voor het gezelschap De Tijd met Berckmans' teksten aan de slag ging, noemde hem 'de belichaming van de ideale kunstenaar'.

"Bij Berckmans was het alles voor de kunst. Hij wilde onvoorwaardelijk kunstenaar zijn. Ik herken dat streven, maar erken ook dat dat niet altijd mogelijk is. Maar dat verlangen laveloos te zijn - in de kunst, in de liefde, in eten, in drank, in aandacht: ik vermoed wel veel te herkennen, ja. Gelukkig heb ik een vrouw en kinderen die me de structuur en stabiliteit bieden die Berckmans ontbeerde.

'Je steekt er je eigen razernij in', zei Anna Luyten me toen ze me over deze voorstelling interviewde. Ik denk wel dat dat klopt. Ik heb die uitlaatklep ook nodig. Om de zoveel tijd moet ik op de planken een soort testament kunnen brengen. En Berckmans' teksten lenen zich daar perfect toe."

Barakstad gaat over armoede. Wat voor beeld schetst Berckmans volgens u?

"Geen eerstegraads romantisch beeld alvast. Je hoort en ziet een man die in de marginaliteit is beland en het uitschreeuwt: 'Dit is nu de wereld waarin wij leven.' Eén gebeurtenis, één keuze die je maakt of niet maakt en je kan in armoede terechtkomen. 'Kies er dan voor er terug uit te raken', zeggen sommigen dan, maar zo eenvoudig is het echt niet."

Ziet u Barakstad ook als een kans Berckmans terug onder de aandacht te brengen?

"Zijn teksten moeten opnieuw gehoord worden. Misschien is de voorstelling voor sommigen wel de eerste ontmoeting met Berckmans. Misschien opent zij wel de ogen, want Berckmans was geen cultschrijver. Men heeft dat label op hem geplakt, maar dat moet hij gehaat hebben. Alsof hij voor een niche schreef. Dat beeld klopt helemaal niet. Berckmans' boeken zijn voor iedereen."

Barakstad, vandaag, morgen en overmorgen in de KVS in Brussel. Alle info: www.kvs.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234