Zondag 29/03/2020

'Het verhaal is vaak hinderlijk'

's Werelds beste scenarioschrijver, werd Aaron Sorkin genoemd. Maar zijn nieuwe serie, 'The Newsroom', wordt niet alom geprezen.

Het waren niet de makkelijkste weken voor Aaron Sorkin (51). Eind vorige maand ging zijn nieuwe serie The Newsroom, over de hectiek en intriges achter de schermen van een Amerikaans actualiteitenprogramma in New York, in première op de betaalzender HBO. Televisiecritici waren niet mals in hun kritiek.

Het lijkt erop dat een nieuwe fase is aangebroken in de carrière van de scenarioschrijver, die eind jaren 90 het televisiedrama veranderde met The West Wingen twee jaar geleden een Oscar won voor zijn scenario van The Social Network, waarin hij op virtuoze wijze beschrijft hoe de jonge Amerikaanse zakenman Mark Zuckerberg zijn Facebookimperium opbouwt. De lat ligt ook hoog. 's Werelds beste scenarioschrijver werd hij nog voor aanvang van The Newsroom genoemd.

Gelukkig voor Sorkin ontvangt hij zijn bezoek vandaag op bekend terrein. Op de veertiende verdieping van het Four Seasons Hotel in het zonnige Beverly Hills - hetzelfde hotel waar hij in de jaren 90 anderhalf jaar woonde toen hij werkte aan het scenario vanThe American President- begroet hij een groepje journalisten in onvervalst knauwend Amerikaans. Een beetje stotterend soms, hardop zoekend naar de juiste woorden.

Aaron Sorkin is vooral tevreden over het enthousiasme van de nieuwsmensen, eerder in New York. "Ze zagen hun eigen journalistieke idealen terug op het scherm. Het was een emotionele gebeurtenis." En dan, gevat als een van zijn personages: "De zaal zat stampvol. Als er een bom was ontploft, zou er niemand geweest zijn om er verslag van te doen."

The Newsroom volgt de cynische anchorman Will McAvoy, gespeeld door Jeff Daniels, die onder zijn idealistische ex-geliefde MacKenzie McHale (Emily Mortimer) komt te werken. Ze botsen al snel, met discussies over kijkcijfers en journalistieke idealen, en over journalistieke verloedering en gedegen onderzoek. In elke aflevering staat bovendien een echte nieuwsgebeurtenis van de afgelopen twee jaar centraal. Tot in het kleinste detail toont Sorkin hoe zo'n bericht zich ontvouwt tot een helder en meeslepend journalistiek verhaal.

Maar in de eerste Amerikaanse recensies wordt Sorkin vooral zelfingenomen genoemd. Te druk om zijn personages zo scherp en gevat mogelijk te maken, te zwart-wit in zijn schets van journalistieke idealen tegenover populisme.

Op YouTube is een komisch filmpje te zien waarin Sorkin-personages uit diverse films (A Few Good Men, The American President, The Social Network, Moneyball) en televisieseries (Sports Night, The West Wing) dezelfde citaten uitspreken. De boodschap is duidelijk: Sorkin recycleert succes. Sorkin verweert zich in eerste instantie voorzichtig. "Ik ben gewoon niet ieders cup of tea, denk ik. Dan krijg je dit soort felle reacties."

Ligt de lat hoger sinds hij die Oscar won? De scenarioschrijver rekende op deze terugslag. "Het is een soort cyclus. Wanneer je hoger op de ladder stijgt en veel waardering krijgt, word je vaak gedwongen jezelf opnieuw uit te vinden. In Hollywood geldt dat waarschijnlijk nog meer dan elders ter wereld. Je begint feitelijk weer opnieuw. Misschien ben ik op dat punt aanbeland."

Maar hoe doe je dat - jezelf heruitvinden wanneer je tot nu toe op handen werd gedragen? Wanneer je dialogen als 'Sorkinesk' worden getypeerd, vanwege de duizelingwekkende snelheid, het muzikale ritme en bovendien: het vermogen om complexe zaken (een rechtszaak, de dagelijkse realiteit in het Witte Huis) niet alleen begrijpelijk, maar ook flitsend onder woorden te brengen?

"Als je van mijn eerdere werk houdt, kun je The Newsroom waarschijnlijk ook waarderen", zegt Sorkin. "Het is in elk geval niet voor mensen met één bepaalde politieke overtuiging. In die drie of vier negatieve recensies lees je overigens niet dat een televisieserie ook leuk moet zijn. En volgens mij is dit een idealistische, wilde, romantische komedie die zich afspeelt op een nieuwsredactie. Ik realiseer mij goed dat de serie overloopt van taal: personages discussiëren veel, ze vallen elkaar in de rede, maar uiteindelijk is het een underdogverhaal over mensen die in hun werk tot bijna onmogelijke hoogte reiken."

Soms letterlijk: in elke aflevering struikelt wel iemand op slapstickachtige wijze over een rondslingerende tas. "Ik hou van fysieke komedie. Ik word vaak heel gelukkig wanneer ik een nieuwe manier heb gevonden waarop ik iemand over een bananenschil kan laten uitglijden."

De eerste keer dat Sorkin iets voor zijn plezier schreef, iets anders dan een schoolopdracht, was het direct een stukje dialoog. "Toen ik jong was, namen mijn ouders mij geregeld mee naar het theater. Ik was vaak te jong om de verhalen te begrijpen, maar ik hield van al die onbekende woorden, de speeches, de manier waarop twee personages via woorden kunnen botsen. Dat geluid wilde ik imiteren. I love the sound of language.Soms heb ik het idee dat het verhaal een hinderlijke onderbreking is van wat ik eigenlijk het liefst doe."

Zijn scenario's zijn doordachte constructies. Over elke vorm van ogenschijnlijke spontaniteit is zorgvuldig nagedacht. "Voor ik begin met schrijven, denk ik goed na wát ik wil schrijven. Dat proces varieert van het kijken naar een honkbalwedstrijd tot rondjes rijden in mijn auto. Daarnaast stel ik voor elk project een groepje mensen samen die ideeën aandragen. Mijn geheime truc: wees altijd de domste persoon in de kamer. Of: omring je met mensen die slimmer zijn dan jezelf. Luister naar hun ideeën en hoe ze met elkaar in discussie gaan."

Hij houdt van televisie die zich afspeelt op een werkvloer. "Ik bedacht The Newsroom om dezelfde reden als bij The West Wing. In de popcultuur worden onze leiders afgeschilderd als machiavellistisch of als idioten. In The West Wing keerde ik dat om: ik portretteerde de dagelijkse gang van zaken in Het Witte Huis als een soort hyperwerkelijkheid, los van het idealistische of romantische stempel dat aan onze politieke leiders kleeft. Hetzelfde vereenvoudigd beeld zag ik ook ontstaan over de media. Ik wilde de journalistiek de West Wing-behandeling geven."

Hij houdt zich op de vlakte wanneer hem wordt gevraagd of hij via zijn hoofdpersonage - een kijkcijferbeluste, cynische anchorman van een actualiteitenrubriek - commentaar op de staat van het Amerikaanse nieuws wilde geven. "Het is vooral entertainment. Ik bekommer mij in de eerste plaats om de dramaregels."

The Newsroom is vanavond om 22.30 u te zien op Prime.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234