Donderdag 13/05/2021

Het V-teken is er al in Gaza, nu moet de vrede nog volgen

Na vijftig dagen kunnen de inwoners van Gaza herademen. Nu er eindelijk een akkoord is, kan het heropbouwen beginnen. Niet het zoveelste bestand, maar de uitvoering ervan bepaalt of de strijd weer zal losbarsten.

Voor het eerst in bijna twee maanden streken honderden, zo niet duizenden mannen, vrouwen en kinderen woensdag neer op het strand van Gaza. In Gaza-stad waren de avond tevoren tienduizenden Palestijnen de straat opgegaan om het jongste staakt- het-vuren met Israël te vieren.

Hebben ze te vroeg gejuicht? Het Palestijns-Israëlische bestand 'voor onbepaalde tijd', dat dinsdag na vijftig dagen strijd tot stand kwam dankzij bemiddeling van Egypte, lijkt verdacht veel op dat van 2012. Toen eindigde een veel kortere oorlog tussen Hamas en Israël in een 'permanent' staakt-het-vuren. Alle Palestijnse facties in Gaza zouden raketaanvallen op Israël staken, Israël zou stoppen met bombarderen. Aan de blokkade ('belegering', 'bezetting' of 'wurging', zeggen Palestijnen) van Gaza moest een einde komen. Israël zou daartoe de bewegingsvrijheid van personen en het vervoer van goederen 'faciliteren'.

Israël deed dat niet. Integendeel, er kwamen meer restricties. Om die reden was een volgende oorlog onvermijdelijk, betoogt de Amerikaanse Midden-Oostenkenner Nathan Thrall. Niet het zoveelste akkoord, maar de uitvoering ervan bepaalt of de strijd weer losbarst.

Heropbouw

Hamas zal volgens de overeenkomst van dinsdag moeten toestaan dat de grote rivaal Fatah, de partij van de Palestijnse president Mahmoud Abbas, in Gaza vaste voet aan de grond krijgt. In 2007 had Hamas met geweld Fatah uit het gebied verdreven.

Sinds de oorlog van 2012 is er wel het een en ander veranderd, waardoor de kans op naleving van een staakt-het-vuren groter is geworden. Dit jaar vormden Hamas en Fatah - althans op papier - een regering van 'nationale consensus'. Hamas deed dat niet van harte. Gaza zat economisch aan de grond en was politiek geïsoleerd, sinds vorig jaar Hamas' bondgenoot Mohammed Morsi als president van buurland Egypte door het leger werd afgezet.

De 'verzoening' tussen Fatah en Hamas kreeg geen gestalte, vooral omdat Israël zich er fel tegen keerde. Daarmee werd verhinderd dat Abbas het machtsmonopolie van Hamas in Gaza zou doorbreken. Abbas kiest niet voor vrede, maar voor samenwerking met terroristen, brieste de Israëlische premier Benjamin Netanyahu.

Nu, en dat is het tweede lichtpuntje, erkent hij impliciet die samenwerking. Het zijn immers troepen van Abbas die moeten voorkomen dat wapens en munitie de Gazastrook binnengesmokkeld worden. Ook moet erop toegezien worden dat bouwmateriaal niet wordt gebruikt voor het herstel van wat Israël 'terreurtunnels' noemt, maar voor de wederopbouw van de zwaar gehavende infrastructuur (gebouwen, watervoorziening, elektriciteit). De Palestijnse Autoriteit onder leiding van Abbas zal de coördinatie van de wederopbouw op zich nemen, een immens en peperduur karwei waaraan de EU, Qatar, Turkije en Noorwegen meewerken en -betalen.

Abbas komt ook nadrukkelijk in beeld als in latere onderhandelingen de belangrijkste eis van Israël op tafel komt: demilitarisering van de Gazastrook. Dat zou erop neerkomen dat radicale bewapende groepen zich ondergeschikt maken aan de veiligheidstroepen van de Palestijnse Autoriteit. Of de militanten daartoe bereid zijn, is twijfelachtig. De gewapende tak van Hamas heeft in de ogen van veel Palestijnen zijn reputatie als 'het verzet' de afgelopen weken eer aangedaan: door het doden van 64 Israëlische militairen, raketten af te vuren op de belangrijkste steden, Jeruzalem en Tel Aviv, en het luchtverkeer boven Israël tijdelijk lam te leggen.

Gevangenen

De Israëlische eis is slechts een van de vele die, volgens de in Caïro gemaakte afspraken, in vervolgbesprekingen aan de orde komen. Zo wil Hamas de vrijlating van tientallen, mogelijk honderden, Palestijnen die deze zomer op de Westelijke Jordaanoever werden opgepakt. Dat gebeurde tijdens een hardhandige Israëlische zoektocht naar de ontvoerders en moordenaars van drie Joodse tieners. De geschokte reacties in Israël waren voor premier Netanyahu, die Hamas verantwoordelijk hield, aanleiding om het offensief in de Gazastrook te ontketenen.

Waarnemers in het Midden-Oosten menen dat er eerder een einde aan het offensief had kunnen komen, waardoor honderden mensenlevens zouden zijn gespaard. De Egyptische voorstellen die deze week door de betrokken partijen werden aanvaard, lagen al enkele weken op tafel. Maar de Palestijnen en het Israëlische kabinet kampten met interne verdeeldheid. Premier Netanyahu werd geconfronteerd met bewindslieden die niets minder dan de 'vernietiging' van Hamas wilden.

De premier wist hen weerstand te bieden. Wat nog niet betekent dat hij bereid is tot hervatting van vredesbesprekingen die moeten leiden tot een definitieve oplossing van 'het Palestijnse probleem': een onafhankelijk, levensvatbaar Palestina naast een Israëlische staat die zich veilig voelt. Zoals The Jerusalem Post, een krant die de premier welgezind is, zich woensdag afvroeg: "Kan Netanyahu dezelfde wilskracht en vastberadenheid opbrengen om vrede te bereiken als om oorlog te voeren"?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234