Maandag 18/11/2019

Het uniform zit te strak

Een uniform en een gelukkig leven: het lijkt een alsmaar moeilijkere combinatie te zijn. Zowat alle veiligheidsdiensten zitten op hun tandvlees. En er is weinig beterschap in zicht.

Zelden liepen er op één dag zoveel onheilsberichten binnen over de Belgische veiligheidsdiensten als gisteren.

De politie in Molenbeek is het beu. Agenten die donderdagnacht voor hun werk werden verwacht, meldden zich plots allemaal ziek. De agenten zijn naar eigen zeggen doodmoe van alle overuren die ze moeten maken. Ze stuurden net voor hun dienst een WhatsApp naar de korpsleiding van Brussel-west (de politiezone van Molenbeek).

De gerechtelijke politie in Antwerpen is het beu. Het personeel dat geen terreurdossiers opvolgt, wordt aan zijn lot overgelaten. De diensten hebben 150 nieuwe krachten nodig, maar krijgen die niet. "Voor criminaliteit rond drugs en dievenbendes hebben we steeds minder mensen."

De militairen zijn het beu. De voorbije twee jaar hebben meer dan twintig soldaten hun opleiding onderbroken, omdat ze de vele bewakingsopdrachten op straat niet meer zien zitten. Daarvoor zijn ze het leger niet ingegaan. Ze rekenden op een missie in Mali of Afghanistan, niet in Antwerpen-centraal.

De cipiers zijn het beu. Er komt maar geen aflossing voor hen. De aanwerving van nieuwe krachten is een deurenkomedie die geen enkele toneelkring kan verzinnen. Tussen augustus en december 2016 werden 10.000 werkzoekenden uitgenodigd voor een gesprek. 88 procent daarvan daagde niet op voor de eerste test. Van de overblijvers stuurde nog eens 50 procent zijn kat voor de medische test. Het eindresultaat: slechts 169 nieuwe cipiers. De uitstroom blijft zo groter dan de instroom.

Al deze nieuwsfeiten hebben één grote gemene deler: de veiligheidsdiensten staan onder zware druk, en ze kunnen dat niet allemaal meer aan. Criminologen zoals Brice De Ruyver (Ugent) waarschuwen hier al lang voor. Het gebrek aan investeringen in de veiligheidsdiensten in terreurloze tijden wreekt zich. Na de affaire-Dutroux is er iets bijgekomen, maar lang niet genoeg. Als je nu dan elk probleem apart bekijkt, is het ernstig. Als je ze allemaal samen bekijkt, lijkt niemand in een uniform nog gelukkig.

Extra geld voor veiligheid is altijd welkom, maar met de Belgische begroting weer in de gevarenzone is dit allesbehalve evident. De centrumrechtse regering heeft miljoenen euro's vrijgemaakt, maar de huidige achterstand werk je niet zomaar weg. Het blijft vaak remediëren. Kijk naar de gevangenissen. De regering wil, na decennia van getreuzel, eindelijk een punt zetten achter de overbevolking en wantoestanden in de Belgische 'prisons de merde'. Alleen: de cipiersbonden hebben naar eigen zeggen de mensen noch de middelen voor die operatie.

Niemand gelukkig

Hetzelfde voor de Molenbeekse politie. Sinds de aanslagen in Parijs en Brussel kent de hele wereld de problemen waarmee die worstelt. Volgens korpschef Johan De Becker staat zijn zone "onder enorme druk door de strijd tegen radicalisme". De korpschef heeft begrip voor de zorgen van de agenten, maar niet voor hun actie. Hij moest het gat vullen met agenten van elders en vindt "dat dit niet kan".

"We weten dat de werkdruk bijzonder hoog is in Molenbeek en we trachten daar iets aan te veranderen", reageert binnenlandminister Jan Jambon (N-VA) via zijn woordvoerder. Dankzij zijn Kanaalplan, het plan om radicalisme in Brussel tegen te gaan, krijgt de Molenbeekse politie ondersteuning van vijftig federale agenten (al zitten daar ook vaak veel zieke agenten tussen, toeval of niet). "Meer kunnen we niet doen op het federale niveau. De lokale politie is nu eenmaal vooral een zaak van de gemeenten en het gewest."

En dat is een ander groot probleem waarmee de veiligheidsdiensten kampen: de structuren. Want niet alles is terug te brengen tot besparingsdrang. België blijft een van de meest welvarende landen ter wereld, heeft een hoog overheidsbeslag en de verhouding politiemensen per inwoners is goed. Maar heel wat van de bevoegdheden zitten versnipperd over zeven regeringen en dat komt de efficiëntie niet ten goede. De Molenbeekse korpschef gaf hier gisteren nog eens een voorbeeld van. Zijn noodlijdende politiezone krijgt volgend jaar in verhouding de kleinste dotatie van het hele Brussels Gewest. Zelfs het rijke Ukkel krijgt een stuk meer. Maar minister Jambon vindt een hervorming te omslachtig. Zo blijft het aanmodderen en rekenen op plichtsbesef.

De 'zieke' agenten gingen gisteravond gewoon weer aan de slag. Er is hen beterschap beloofd. Een inspecteur: "Natuurlijk verwachten we daar niet veel van. Maar wat moeten we doen? We zijn het de bevolking verplicht om op post te blijven."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234