Zaterdag 11/07/2020

Het ultieme geheim van de bank

Of Osama bin Laden nu nog leeft of niet: volgens de Franse auteur Denis Robert hoeft de zoektocht naar zijn geld niet zó ingewikkeld te zijn. 'Men moet eens gaan kijken bij clearingbedrijven Clearstream in Luxemburg en Euroclear in Brussel.' Frédéric Loore sprak met hem.

Denis Robert, in een vorig leven journalist bij Libération, publiceerde de afgelopen jaren verschillende ophefmakende boeken over de volgens hem intieme banden tussen terroristische netwerken en het internationale geldverkeer. In het vorige maand verschenen La boîte noir reconstrueert hij de schimmige wegen die banken, zakenlui en terroristen bewandelen om elkaar in het geheim van dienst te zijn.

Robert legt zich nu al drie jaar toe op onderzoek naar de geheime circuits van grote banken. "Het is de wereld van het onzichtbare geld", zegt hij. Samen met Ernest Backes, die werkzaam was in het Luxemburgse bankwezen, schreef Robert vorig jaar ook al Révélation$, een boek dat de schijnwerpers richt op de onbekende zenuwcentra van het internationale geldverkeer.

Hun onderzoek ontsluiert het bestaan van een blinde vlek in het financiële wereldje, een schat van informatie die op lange termijn nefast zou kunnen zijn voor de georganiseerde misdaad. Een Franse bankier spreekt zelfs van "een atoombom onder de mondiale wereld van de financiën".

Het onderzoek van Robert spitst zich vooral toe op de internationale 'clearing'-bedrijven. Dat zijn organisaties die zich toespitsen op de internationale handel in aandelen en obligaties en fungeren als een doorgeefluik voor geld dat van eigenaar wisselt. De clearingbedrijven registreren nauwgezet elk spoor van de financiële verrichtingen, opdat hun cliënten, de grote banken op deze planeet, zich juridisch kunnen indekken bij eventuele betwistingen. Met een eenvoudige druk op de toetsen van hun computers versturen deze bedrijven tientallen triljoenen euro's (dat zijn cijfers met twaalf nullen).

In de hele wereld bestaan slechts twee van zulke clearingbedrijven: Clearstream in Luxemburg en Euroclear in Brussel. Met name Clearstream zou een centrale rol vervullen in het door Robert onderzochte netwerk. Deze financiële coöperatie werd opgericht in 1971 en is volgens de Fransman inmiddels uitgegroeid tot een "financieel monster". Vorig jaar passeerde zo maar even 50.000 miljard euro via Clearstream. Volgens sommige bronnen zou de organisatie ook de grootste witwasmachine voor zwart geld ter wereld zijn. Op basis van talrijke getuigenissen en documenten (waaronder 16.000 rekeningen van het bedrijf, waarvan slechts de helft officieel zou bestaan), ontmaskert Robert het bedrijf als het mondiale kruispunt bij uitstek waar zwart en wit geld in elkaar overgaan. Volgens Robert zou de Luxemburgse multinational aan een diepgaand onderzoek onderworpen moeten worden. Ook de duistere financiering van het internationale terrorisme zou immers via Clearstream gebeuren.

Denis Robert: "De witwassers van geld dat verdiend werd met smerige zaakjes zijn gebaat bij ondoorzichtigheid. En onder hen zijn het vooral de terroristen wier financiële transacties zo onduidelijk mogelijk worden gemaakt. Voor de internationale verrichtingen van sommige banken zijn de clearingbedrijven onmisbaar. Clearstream heeft meer dan 250 klanten in 105 landen, waarvan ruim een derde fiscale paradijzen zijn. Mocht ik vandaag de dag een onderzoeker zijn die zich bezighoudt met het dossier rond Osama bin Laden, dan zou ik in de buurt van Euroclear gaan zoeken en vooral in de buurt van Clearstream."

Dat klinkt gratuit, maar geheel geïsoleerd is Robert in zijn strijd beslist niet. Het was zijn research die in 1996 aan de basis lag van de zogeheten 'Oproep van Genève', waarbij zeven Europese magistraten onder wie ook de Brusselse procureur mobiliseerden voor een efficiëntere aanpak van de georganiseerde misdaad. Diezelfde magistraten prezen het speurwerk van Robert rond de clearingbedrijven in een opinieartikel in de Franse krant Le Monde. In hun ogen vormen de clearingbedrijven "de zwarte doos van de mondialisering".

De enorme explosie van het financiële verkeer heeft de indruk doen ontstaan van een financiële chaos waar niemand nog wijs uit geraakt. Maar volgens Robert is niets minder waar: "Elke transactie met legaal of illegaal kapitaal laat sporen na. Alle operaties worden geregistreerd op microfiches. De microfiches van Clearstream worden in Luxemburg bewaard in brandkasten. Ik begrijp niet waarom die gegevens nooit door justitie in beslag zijn genomen."

Ook financiële informatie over internationale terroristische netwerken, zoals Al-Qaeda, kan volgens Robert achterhaald worden door de clearingbedrijven door te lichten: "Je moet er niet van uitgaan dat Bin Laden koffers met geld verbergt in Afghaanse grotten. Hij beschikt over valse namen om te investeren in aandelen en obligaties. Als de inlichtingendiensten informatie bezitten over de valse namen en de banken die Bin Laden gebruikt, dan zou de toegang tot de archieven van bedrijven zoals Clearstream erg behulpzaam zijn in de strijd tegen het terrorisme. De financiële informatie is in die bedrijven immers sterk geconcentreerd. Je kunt er van één rekening naar een andere, van systeem naar systeem gaan, en zo de bank opsporen waar het geld vandaan komt. Het is niet eenvoudig, maar de technici van Clearstream hebben me zelf uitgelegd dat het mogelijk is. Je moet begrijpen dat alleen de financiële transfer de auteurs ervan kwetsbaar maakt. Wanneer het geld al in een fiscaal paradijs is aangekomen, is het te laat."

Weten de clearingbedrijven het zelf, als ze het geld van internationale terroristen verhandelen?

Robert: "Op zich niet. Maar vanaf het moment dat de namen van de banken en van de financiers rond Bin Laden bekend zouden zijn, zouden ze het moeten kunnen. Dankzij de lijsten met rekeningen en de microfiches die ons ter beschikking werden gesteld, hebben we kunnen aantonen hoe Clearstream de ondoorzichtigheid kon creëren die zijn klanten van het bedrijf kochten. We hebben een duidelijk beeld geschetst van een complex systeem van geheime rekeningen. Betrouwbare getuigen hebben verteld hoe je in het computersysteem heel wat obstakels tussen de kopers en verkopers kunt inbouwen."

U lijkt wel erg zeker dat Bin Laden voor zijn investeringen gebruik heeft gemaakt van de netwerken binnen de clearingbedrijven.

"Ja, maar zolang we dat niet gaan controleren in die bedrijven, beschikken we niet over harde bewijzen. Niettemin blijkt dat de banken die voorkomen op de zwarte lijsten van de Amerikaanse inlichtingendiensten gebruik hebben gemaakt van Clearstream. Volgens de Amerikanen is er een bank in het Arabische Bahrein, die banden zou hebben met Bin Laden, met een geheime rekening (nr. 38318) bij Clearstream. Ook de Banca della Swizera Italiana (BSI) beschikt over een geheime rekening (nr. 14117) bij Clearstream onder de naam BSI Overseas Limited. De BSI, waarvan het hoofdkantoor zich in het Zwitserse Lugano bevindt, zou de vertegenwoordiger zijn van twee banken die terroristen sponsoren die banden hebben met het Al-Qaeda-netwerk. En de voorzitter van het 'religieus controlebureau' van AT Limited is niemand minder dan Youssef Al Qardawi, die beschouwd wordt als het brein achter het internationale geldverkeer in de islamitische wereld"

En dan, zegt Robert, is er nog het geval Khaled Ben Mahfouz. Deze Saoedische bankier wordt door de westerse geheime diensten beschouwd als een persoonlijke vriend van Bin Laden en als fondsenwerver voor het islamitische terrorisme. Hij zou optreden als tussenpersoon voor een aantal banken die een geheime rekening hebben bij Clearstream. Ook de Banque Arabe et Internationale d'Investissement (BAII) beschikt volgens Robert over vijf rekeningen bij Clearstream (nrs. 53304, 27197, 15776, 50130 en 01279). De Arab Asian Bank EC heeft er een rekening (nr. 37751), evenals Crédit libanais de Beyrouth (nr. 80944) en de TurkseYatirim Bank (nrs. 80089 tot 80092). Zelfs Falcon Capital Nominees Limited, een financieel bedrijf in Londen dat geleid wordt door een van de directeuren van de Saudi Bin Laden Group (een conglomeraat dat behoort tot de familie van Osama bin Laden), doet zaken met Clearstream.

Robert kan zo nog even doorgaan. De London Trust Bank, de Gulf International Bank, bankfilialen in Jemen, banken in Luxemburg, Jersey en op de Kaaimaneilanden, allemaal zijn het banken waar Ben Mahfouz of andere vertrouwelingen van Bin Laden aandelen van bezitten en die geheime rekeningen hebben bij Clearstream.

"De bankiers zijn ons altijd een stap voor", stelt Robert vast. "Op het moment dat antiterroristische onderzoekscellen met veel moeite een financieel netwerk van terroristen blootleggen, hebben de terroristen al een nieuw achterpoortje gevonden: het systeem van de corresponderende banken. Het is een bijkomend instrument waarmee bankiers de oorsprong van hun twijfelachtig kapitaal kunnen verdoezelen. Soedanese of Arabische banken bijvoorbeeld die niet onder hun eigen naam willen voorkomen in het systeem van Clearing, kunnen, mits een commissie wordt betaald, vragen om een rekening te openen bij een bekendere bank die in het systeem opgenomen is. In Luxemburg staan belangrijke banken erom bekend dat ze het niet zo nauw nemen met de kwaliteit van hun klanten. Een van hen beheert ruim driehonderd geheime rekeningen in het systeem. Het zou heel boeiend zijn om eens een blik te werpen op die investeringen."

Het kostte wat tijd en wat aandringen, maar, liever dan te dreigen met een rechtszaak - of er een aan te spannen - zoals Clearstream in het verleden al deed, konden we gisteren dan toch per e-mail een reactie bekomen van het bedrijf, met de uitdrukkelijke vraag van woordvoerder Graham Cope om ze als volgt in onze kolommen op te nemen:

"Denis Robert is een auteur zonder enige geloofwaardigheid en zijn boek staat eens te meer vol factuele fouten en grote misverstanden. Wij hebben het boek gelezen en stellen vast dat het helemaal geen nieuwe bewijzen bevat. Wij overwegen dan ook gerechtelijke stappen tegen hem, waarvoor wij volgende week de nodige maatregelen zullen treffen. Dat, in aanvulling op eerdere acties. Hij gaat maar door met het publiceren van ongegronde beschuldigingen, enkel om boeken te kunnen verkopen. De Luxemburgse regering en alle betrokken autoriteiten zijn het erover eens dat het boek kan worden omschreven als tijdverlies en ik kan dat standpunt enkel onderschrijven. Wij hebben ook van verschillende financiële instanties vernomen dat zij door hem bij naam worden genoemd en dat zij eveneens gerechtelijke stappen overwegen."

Op punctuele vragen over de door Denis Robert gepubliceerde rekeningnummers wenste Clearstream niet in te gaan.

'Je moet er niet van uitgaan dat Bin Laden koffers met geld verbergt in Afghaanse grotten. Hij beschikt over valse namen om te investeren in aandelen en obligaties'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234