Woensdag 01/12/2021

Het uitsluitingsbeleid van Marino Keulen

Dany Neudt verwijt de minister dat hij morrelt aan de sociale grondrechten. Neudt is coördinator van het interculturele platform Kif Kif.

Zondag vindt de 'Dag van de Inburgeraar' plaats, een themadag die door minister Marino Keulen in het leven werd geroepen. Naar aanleiding daarvan stelt de Open Vld-minister dat Vlaanderen een 'open, tolerante en kansenrijke regio' is en dat 'we op dat vlak op de spits van Europa' zitten. Wat ons betreft is dit propagandistische newspeak van een minister die een bedenkelijk en eenzijdig beleid heeft gevoerd, zegt Dany Neudt. 'Uiteraard is het van groot belang dat 'allochtonen' op de hoogte zijn van de organisatie van de samenleving, en hebben ze er alle baat bij goed Nederlands te kennen. Het probleem is dat dit onder minister Keulen zo dogmatisch is geworden dat het eerder uitsluit dan emancipeert.'

Minister Keulen verwierf vooral bekendheid met een passage uit de Vlaamse wooncode, waarbij het recht op een sociale woning werd gekoppeld aan (de kennis van) het Nederlands. Een dossier waar hij een tsunami aan media-aandacht mee kreeg, die hij als ex-woordvoerder van Patrick Dewael en Guy Verhofstadt vakkundig wist uit te buiten.

Buiten dat symbooldossier heeft hij in zijn ambtsperiode weinig structurele beleidsdaden gesteld. In tegenstelling tot wat de minister beweert, werd het huidige inburgeringsbeleid niet door hem uitgewerkt, maar door de vorige Vlaamse regering. Het trad al voor zijn aantreden in werking.

Bovendien werden heel wat van de maatregelen die hij in zijn beleidsbrief 2004-2009 aankondigde niet gerealiseerd. Van de broodnodige hervorming van de integratiesector kwam voorlopig niets in huis. Op de stroomlijning en rationalisering van de drie decreten die onder zijn bevoegdheid vallen (minderhedendecreet, inburgeringsdecreet en decreet op de huizen van het Nederlands) is het tevergeefs wachten. De wijzigingen die in 2006 onder zijn impuls wel aan het inburgeringsdecreet werden aangebracht zijn bijna uitsluitend gericht op nieuwkomers, hebben enkel betrekking op het primaire traject binnen de onthaalpraktijk en zijn vooral asociaal en repressief van aard. Illustratief daarvoor is het invoeren van boetes tussen 50 en 5.000 euro en het betalend maken van de verplichte cursus.

Naar we mogen vrezen zal deze minister minder door zijn daadkracht, maar vooral door zijn gemorrel aan verworven sociale grondrechten herinnerd worden. Door de wil om het leren van het Nederlands te koppelen aan het recht op een sociale woning, schepte hij een bijzonder gevaarlijk precedent.

De perverse effecten bleven dan ook niet lang uit: Zaventem stelde taaleisen bij de verkoop van gemeentelijke gronden, Liedekerke weerde niet-Nederlandstalige kinderen op zijn speelpleinwerking, Geraardsbergen koppelde het recht op een leefloon aan de kennis van het Nederlands, Vilvoorde verkocht nieuwe verkavelingen enkel nog aan Nederlandstaligen...

Minister Keulen mag er dan vaak als de kippen bij zijn om dergelijke 'excessen' te veroordelen, hij zette wel zelf de toon en effende het pad voor hardliners die sociale rechten willen koppelen aan allerhande etnisch-culturele of taalkundige criteria. Wij kijken met een bang hart uit hoe sterk die trend zich in de komende jaren zal doorzetten.

Waarden en normen
Kritiek op het sterk culturaliserende karakter van zijn beleid noemt minister Keulen "zever". Nochtans legt de minister in zijn hele inburgeringsverhaal bijna uitsluitend de nadruk op "waarden en normen" die in Vlaanderen gemeengoed zouden zijn, en die de nieuwkomers aangeleerd moeten krijgen. Ook ontdeed hij de onthaalbureaus grotendeels van hun rol als sociale begeleider, waarbij de loopbaanoriëntatie sterk werd afgebouwd. Het onderliggende idee waarop zijn beleid grotendeels is gestoeld, klinkt als volgt: autochtone Vlamingen delen een hele reeks aan waarden, normen (openheid, tolerantie, gelijkheid man-vrouw, scheiding kerk en staat, vrijheid van meningsuiting...) en een taal. Die sterk geïdealiseerde Vlaamse samenleving gebruikt hij als een normaliteit die niet bevraagd moet worden. Nochtans vertellen tal van wetenschappelijke onderzoeken, officiële statistieken, de internationale reputatie van Vlaanderen... een ander verhaal. Het werd al helemaal grotesk toen minister Keulen tijdens het vorige islamitische Offerfeest een oproep deed naar de moslims om geen schapen te slachten. De spreekwoordelijke uitzondering op de regel van de scheiding van kerk en staat?

Zijn mediatieke discours mag dan wel de lof van de samenleving in diversiteit bezingen, zijn beleidsteksten en -daden zijn één grote tweedeling in 'wij-zij': 'zij' zijn anders, onaangepast, beschikken niet over 'onze' waarden en normen... Zowat alle oplossingen en inspanningen moeten van de minderheden komen. Het racisme en etnocentrisme laat hij grotendeels ongemoeid en de autochtone zijde wordt vrijgesproken van elke inspanning. Als men op die stellingen kritiek durft te hebben, zit men volgens hem "pijnlijk in het verhaal van de jaren 70 toen er heel veel taboes rond het onderwerp bestonden".

Wij beschouwen het inburgeringsbeleid van minister Keulen er een van vele zwakten en gemiste kansen. Zijn beleid bestond vooral uit culturaliseren, moraliseren en marginaliseren. Over de sociaaleconomische aspecten van de emancipatie hoorden we van hem nauwelijks iets. Nochtans leeft meer dan 50 procent van de allochtonen onder de armoedegrens, en stelt hij zelf dat werk het beste middel tot integratie is. Zolang men deze tijdbom laat tikken, zal niets aan de vaak pijnlijke realiteit op het terrein veranderen. Maar wellicht heeft een minister daar in deze gemediatiseerde tijden van kortetermijndenken en rechtspopulisme weinig boodschap aan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234