Zaterdag 31/10/2020

InterviewTeun Voeten

‘Het uitgaansleven ligt plat, terwijl de coke blijft binnenkomen’: expert over het drugsmilieu

Antropoloog Teun Voeten.Beeld Tim Dirven

Toen enkele jaren geleden een granaat ontplofte in zijn straat, besloot de Nederlandse antropoloog Teun Voeten het Antwerpse drugsmilieu te bestuderen. Nu gaan de geweren en granaten weer af. Op enkele straten van zijn deur.   

“Er is stress in het milieu”, zegt Voeten. “Door corona is de markt ingrijpend aan het veranderen. Er komt nog wel veel cocaïne binnen langs de haven, maar er is veel minder vraag omdat het uitgaansleven platligt. Als je om halftwaalf thuis moet zijn zoals tijdens de avondklok, heb je geen zin in een cokefeestje. Een aantal maanden geleden deden dealers nog aanbiedingen van drie pakjes cocaïne kopen en een gratis. Nu gaat het al naar twee kopen en twee gratis, zo hoor ik van mijn bronnen.” 

Zelf heeft hij er gewoon doorgeslapen, zegt Voeten, maar de aanslagen hebben de buurt in Deurne toch behoorlijk opgeschrikt. Volgens een getuige gooide een fietser zondagnacht een granaat tegen een voormalige apotheek, die op het voetpad ontplofte. De nacht erop knalde een onbekende zware gaten in de gevel ernaast. 

“Wanneer er een granaat ontploft, maakt iedereen zich een paar dagen druk en dan zijn ze het weer vergeten”, zegt Voeten. “Ik denk dat ik hetzelfde gevoel heb als velen hier: ik heb niets met die business te maken, dus zullen ze mijn huis wel niet beschieten.” 

Het geweld volgt op enkele grote cocaïnevangsten en arrestaties vorige week. Kan daar de oorzaak liggen? 

Voeten: “Dat blijft gissen. Naar wat er over de aanslagen in de pers verschijnt, zijn ze gericht op mensen met een Marokkaanse achtergrond en een link met het drugsmilieu. In Antwerpen heb je verschillende groepen en nationaliteiten, van Albanezen tot Nederlanders, Turken of Marokkanen. Die laatsten springen altijd meer in het oog omdat ze opzichtig geweld gebruiken. 

“Gelukkig blijft het in Antwerpen bij intimidatie. Het schieten en granaten gooien is eigenlijk een vorm van dreigen, waarbij een groep zegt: ‘Met ons moet je niet sollen’. 

“Een Marokkaans meisje zei me in de gevangenis eens dat de Marokkaanse jongens hier eigenlijk lieve sukkels zijn, in vergelijking met hun tegenhangers in Amsterdam. Die gaan wel over tot liquidaties. Een andere bron vertelde me dat Marokkaanse families in Antwerpen elkaar ook wel kennen. Dan ga je niet zo snel iemand doodschieten.” 

Toen er bij u in de straat een paar jaar geleden een granaat ontplofte, besloot u om het Antwerpse drugscircuit als antropoloog uit te spitten. Het onderzoek, in dienst van de stad, goot u in een boek: Drugs. 

“Inderdaad, ik was net mijn doctoraatsthesis aan het afronden over drugskartels in Mexico. Na die thesis ben ik dan in het Antwerpse milieu gedoken.” 

Wat hebt u geleerd? 

“Mijn onderzoek had eigenlijk twee belangrijke conclusies. Ten eerste: de invloed van Nederland is in Antwerpen perfect voelbaar. Door decennia van waanzinnig tolerantiebeleid is Nederland een narcostaat light geworden met een enorm grote drugseconomie.

“Wat begon met nederwiet, geteeld door hobbyisten, ging dan over op criminele groepen, veelal Brabanders in Zuid-Nederland die zich op de kweek stortten en later ook andere drugs gingen produceren. Met als gevolg dat Nederland nu de belangrijkste producent is van xtc wereldwijd. Naar schatting 80 procent van de cocaïne die in de Antwerpse haven passeert, gaat rechtstreeks naar Nederland. 

“Een tweede conclusie is dat armoede of sociale uitsluiting niet de volledige verklaring zijn waarom jonge mensen in het wereldje starten. Dat zijn slechts elementen. Je hoort verhalen over groepsdruk, maar het gaat ook over gemakzucht. Sommige jongeren willen gewoon op een snelle manier zo veel mogelijk geld verdienen, zonder hard te werken. Dat patsergedrag mag je niet onderschatten. Jochies op de middelbare school die werken als koerier, verdienen honderden euro’s per week. Of duizenden euro’s, als ze de koeriers bevoorraden.”

U heeft ook al gewezen op de verantwoordelijkheid van gebruikers in het systeem. U was de man die de term ‘yogasnuivers’ bedacht.

“Ik vind dat mensen die cocaïne snuiven zich bewust moeten zijn van het feit dat ze narco-terroristische organisaties in Mexico steunen en ook een onderklasse van dealers hier in stand houden. Het gekke is dat die gebruikers dus vaak progressieven zijn, die zo ethisch mogelijk door het leven willen gaan. Vandaar: yogasnuivers. 

“Ik heb dat ooit gezegd in De Afspraak. Er werd toen gelachen met de term. Maar toen (Antwerps burgemeester, YV) Bart De Wever het woord nadien gebruikte in een interview, werd hij weggezet als rechtse zak. Dat toont ook hoe politiek geladen het onderwerp is. Ik heb er in mijn boek ook voor gepleit om de drugsproblematiek uit de politieke sfeer te halen. 

“Kijk, je hebt nu het idee dat links drugs tolereert. Arme mensen zouden beginnen te dealen omdat ze geen andere kansen hebben. Aan de rechterkant hoor je stemmen die zeggen dat drugs fout zijn. Zij willen alles oplossen met repressie. In de praktijk is het echt veel genuanceerder.”

Nochtans klinkt u zelf behoorlijk rechts?

“Ik denk dat ik in een middenpositie inneem. Eigenlijk probeer ik met mijn werk inzicht te verschaffen in de wereld van de dealers. Maar er heerst ook een taboe rond kritiek op de gebruikers en dat wil ik doorbreken. 

“Er is iets fout met een maatschappij waar mensen zoveel drugs nodig hebben om te functioneren. Terwijl anderen er net zoveel geld mee verdienen. Dat is dan weer kritiek op het kapitalisme. Als ik dat zeg, ben ik dan links of ben ik dan rechts?”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234